วันมาฆบูชา

วันมาฆบูชา
. i/ r7 C4 H- ~+ M0 I9 w( Y
1 q4 j' J# [7 A. X- u5 N+ [- }6 H" S7 P

7 q& U. o* S% y! \6 |: hความหมายวันมาฆบูชา
) q8 W' u' a$ r; _วันมาฆบูชา หมายถึง การบูชา ในวันเพ็ญเดือน ๓ เนื่องในโอกาสคล้าย วันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์; H1 T( e, v) \
$ S; w. M2 B# S
ความสำคัญวันมาฆบูชา: k& q: p3 D5 P7 G+ o
วันมาฆบูชา เป็นวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓ มีเหตุการณ์อัศจรรย์ที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้าจำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาเฝ้าพระพุทธเจ้า ณ วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ โดยมิได้นัดหมายกันพระสงฆ์ ทั้งหมดเป็นพระอรหันต์
( Q9 K# i: S9 s  {5 m, T# `/ |0 K  W( l7 h  |# a7 H
ผู้ได้อภิญญา ๖และเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบท โดยตรงจากพระพุทธเจ้า ในวันนี้พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เหล่านั้น ซึ่งเป็นทั้งหลักการอุดมการณ์และวิธีการปฏิบัติที่ นำไปใช้ได้ทุกสังคม มีเนื้อหา โดยสรุปคือให้ละ
0 [9 B5 X6 n" t9 D
4 K" _1 K3 S, T0 iความชั่วทุกชนิด ทำความดี ให้ถึงพร้อมและทำจิตใจให้ผ่องใส/ |! ~0 J# T( N1 S
1 c/ |7 C# Q9 R8 S. {0 Y9 _5 e. d* x
ประวัติความเป็นมาวันมาฆบูชา
" [6 y- ], I  ^, Y๑. ส่วนที่เกี่ยวกับพระพุทธเจ้า หลังจากพระพุทธเจ้าตรัสรู้ได้ ๙ เดือนขณะนั้นเมื่อเสร็จพุทธกิจแสดงธรรมที่ถ้ำสุกรขาตาแล้ว เสด็จมาประทับที่วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ ประเทศอินเดียในปัจจุบัน วันนั้นตรงกับวันเพ็ญ เดือนมาฆะหรือเดือน
( J# s7 z* J5 c% k- t# n
6 }) Y& N! |5 o8 t  i+ E3 \๓ในเวลาบ่ายพระอรหันต์สาวกของพระพุทธเจ้า มาประชุม พร้อมกัน ณ ที่ประทับของพระพุทธเจ้า นับเป็นเหตุอัศจรรย์ ที่มีองค์ประกอบสำคัญ ๔ ประการ เรียกว่าว่า วันจาตุรงคสันนิบาต
4 K3 T# r% ^1 l1 t4 N6 i  q1 \
$ u& D; L  q( W! s9 e5 x  L6 V& cคำว่า "จาตุรงคสันนิบาต" แยกศัพท์ได้ดังนี้ คือ% ]4 j$ C* Y/ u; z

  \5 Y) a/ S5 M! H$ s7 X* U"จาตุร" แปลว่า ๔
9 ]0 O6 A/ x2 }& W"องค์" แปลว่า ส่วน
4 m: a: I, K# p2 u9 n' l3 W"สันนิบาต" แปลว่า ประชุม ( F/ k4 o7 R. o5 ]6 o' ~  q
ฉะนั้นจาตุรงคสันนิบาตจึงหมายความว่า "การประชุมด้วยองค์ ๔" กล่าวคือมีเหตุการณ์พิเศษที่เกิดขึ้นพร้อมกันในวันนี้ คือ
( N0 U% \' `$ }9 R6 r( R2 k: F
/ l! L' y' U- j8 N$ B* F% ]1. เป็นวันที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้า จำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาประชุมพร้อมกันที่เวฬุวันวิหารในกรุงราชคฤห์ โดยมิได้นัดหมาย/ ]8 ]2 j' W; }: T$ n4 ^, K. X
* `) _# h  j# Y$ f" Z
2. พระภิกษุสงฆ์เหล่านี้ล้วนเป็น "เอหิภิกขุอุปสัมปทา" คือเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบทโดยตรงจากพระพุทธเจ้าทั้งสิ้น" J' `$ @' P! u8 |7 D

+ U' j3 `( x" @  c6 H1 `1 ?- y3. พระภิกษุสงฆ์ทุกองค์ที่ได้มาประชุมในครั้งนี้ ล้วนแต่เป็นผุ้ได้บรรลุพระอรหันต์แล้วทุก ๆองค์
' j$ e6 \7 F% r9 Y
0 ~0 [' m% n: F* |5 H$ t3 y4. เป็นวันที่พระจันทร์เต็มดวงกำลังเสวยมาฆฤกษ; k! d4 p1 L3 N

' q! a+ y0 }% F. x7 P  tประวัติวันมาฆบูชา( m) e- ?+ x  W9 s7 J8 J& l7 j
& t% e7 p/ `5 m) W
มูลเหตุ
3 z$ m" q  X% E5 B5 A/ V2 Oหลังจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสรู้ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 และได้ทรงประกาศพระศาสนาและส่งพระอรหันตสาวกออกไปจาริกเพื่อเผยแพร่พระพุทธศาสนายังสถานที่ต่าง ๆ ล่วงแล้วได้ 9 เดือน ในวันที่ใกล้พระจันทร์เสวยมาฆฤกษ์ (วันขึ้น 15 ค่ำ
5 I2 v) l% @" |/ U* v6 i8 M: I4 F2 G+ x
เดือน 3) พระอรหันต์ทั้งหลายเหล่านั้นต่างได้ระลึกว่า วันนี้เป็นวันสำคัญของศาสนาพราหมณ์ อันเป็นศาสนาของตนอยู่เดิม ก่อนที่จะหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้า และในลัทธิศาสนาเดิมนั้นเมื่อถึงวันเพ็ญเดือนมาฆะ เหล่าผู้ศรัทธา
7 _- D4 v9 c: z$ [- l7 e) {: Z$ f% ?# T$ s
พราหมณลัทธินิยมนับถือกันว่าวันนี้เป็นวันศิวาราตรี โดยจะทำการบูชาพระศิวะด้วยการลอยบาปหรือล้างบาปด้วยน้ำ แต่มาบัดนี้ตนได้เลิกลัทธิเดิมหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้าแล้ว จึงควรเดินทางไปเข้าเฝ้าบูชาฟังพระสัทธรรมจาก2 Q4 `) E, B' T& E

! x1 ^1 C9 i6 ]8 o( H  W' z- {( F" pพระพุทธเจ้า พระอรหันต์เหล่านั้นซึ่งเคยปฏิบัติศิวาราตรีอยู่เดิม จึงพร้อมใจกันไปเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าโดยมิได้นัดหมาย
" I, ]& |  C% T* X7 U% v% l6 \2 Y0 I- w0 \4 w
มีผู้กล่าวว่า สาเหตุสำคัญที่ทำให้พระสาวกทั้ง 1,250 องค์มาประชุมพร้อมกันโดยมิได้นัดหมาย มาจากในวันเพ็ญเดือน 3 ตามคติพราหมณ์ เป็นวันพิธีศิวาราตรี พระสาวกเหล่านั้นซึ่งเคยนับถือศาสนาพราหมณ์มาก่อนจึงได้เปลี่ยนจากการรวมตัว
$ {5 y5 W' L# s6 Z7 _# m4 _9 q. Y- \2 ?
กันทำพิธีชำระบาปตามพิธีพราหมณ์ มารวมกันเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าแทน( E: `1 ?) r$ s! l$ E; S2 {& q- |* t

2 M8 T0 K: [6 w5 E2 W8 X) W  o' G4 }( Y7 d; b; v
9 n- a! y2 b3 z5 P. b7 P# f9 Q
โอวาทปาฏิโมกข์
- U" ]+ _; A7 _1 dหลักคำสอนสำคัญของพระพุทธศาสนา หรือคำสอนอันเป็นหัวใจของพระพุทธศาสนา ได้แก่ พระพุทธพจน์ ๓ คาถากึ่ง ที่พระพุทธเจ้าตรัสแก่พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ รูป ผู้ไปประชุมกันโดยมิได้นัดหมาย ณ พระเวฬุวนาราม ในวันเพ็ญเดือน ๓ ที่เราเรียก  d/ c# R+ U; J7 l+ Z+ E
5 M: ~( v7 w7 w- D' i' F
กันว่าวันมาฆบูชา (ถรรถกถากล่าวว่า พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์นี้ แก่ที่ประชุมสงฆ์ตลอดมา เป็นเวลา ๒๐ พรรษา ก่อนที่จะโปรดให้สวดปาฏิโมกข์อย่างปัจจุบันนี้แทนต่อมา), คาถาโอวาทปาฏิโมกข์ มีดังนี้ (โอวาทปาติโมกข์ ก็เขียน)
( i9 h$ r, K" ~& P3 j* D, _% G/ M  Y0 S- u& \: N
สพฺพปาปสฺส อกรณํกุสลสฺสูปสมฺปทา! g- e" L- P% l5 T! h
สจิตฺตปริโยทปนํเอตํ พุทธาน สาสนํฯ
; t$ P  }% ?/ h; bขนฺตี ปรมํ ตโป ตีติกฺขา5 p9 b* w, v5 ]
นิพฺพานํ ปรมํ วทนฺติ พุทฺธา) L- l" o  G  g6 S. r) A
น หิ ปพฺพชิโต ปรูปฆาตี
( v, e3 v1 E: M5 \4 o' T/ R" nสมโณ โหติ ปรํ วิเหฐยนฺโตฯ
$ K4 e) G% F. G; R1 o0 uอนูปวาโท อนูปฆาโต ปาติโมกฺเข จ สํวโร
3 r* `) d0 {1 Zมตฺตญฺญุตา จ ภตฺตสฺมึ ปนฺตญฺจ สยนาสนํ# N, K7 y6 O0 Y0 V  Q3 j9 u) J
อธิจิตฺเต จ อาโยโค เอตํ พุทฺธาน สาสนํฯ
% a; ~5 \- m. k+ U$ a
  H4 n/ y4 T8 k3 w- dแปล : การไม่ทำความชั่วทั้งปวง ๑ การบำเพ็ญแต่ความดี ๑ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ขันติ คือความอดกลั้น เป็นตบะอย่างยิ่ง, พระพุทธเจ้าทั้งหลายกล่าวว่านิพพาน เป็นบรมธรรม, ผู้ทำร้ายคน
& j. Q9 E3 _' H6 E6 L& K& z# {2 }8 h- p, A
อื่น ไม่ชื่อว่าเป็นบรรพชิต,ผู้เบียดเบียนคนอื่น ไม่ชื่อว่าเป็นสมณะการไม่กล่าวร้าย ๑ การไม่ทำร้าย ๑ ความสำรวมในปาฏิโมกข์ ๑ ความเป็นผู้รู้จักประมาณในอาหาร ๑ ที่นั่งนอนอันสงัด ๑ ความเพียรในอธิจิต ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้ง
0 @, [  D8 P, J7 ?7 I1 S
0 J7 s% l6 y4 {$ G2 g# Fหลายที่เข้าใจกันโดยทั่วไป และจำกันได้มาก ก็คือ ความในคาถาแรกที่ว่า ไม่ทำชั่ว ทำแต่ความดี ทำจิตใจให้ผ่องใส
1 R) E6 Y% h+ o. I& l  B; C8 g9 G
) B7 s9 V% [  V9 i2 |) ^4 zสถานที่สำคัญเนื่องด้วยวันมาฆบูชา (พุทธสังเวชนียสถาน)
- q. t, }) Y8 I
; D. [5 u  g# h) ~+ j9 `$ X: rพระพุทธรูปยืนกลางมณฑลมหาสังฆสันนิบาต ในโบราณสถานวัดเวฬุวันมหาวิหาร เมืองราชคฤห์ รัฐพิหาร อินเดีย (เป็นพระพุทธรูปสร้างใหม่ ปัจจุบันเป็นสถานที่จาริกแสวงบุญสำคัญของชาวพุทธทั่วโลก)เหตุการณ์สำคัญที่เกิดในวันมาฆบูชา เกิด. i" R5 p0 p  l
! ?7 h$ V- |: T0 [7 h! E
ภายในบริเวณที่ตั้งของ "กลุ่มพุทธสถานโบราณวัดเวฬุวันมหาวิหาร" ภายในอาณาบริเวณของวัดเวฬุวันมหาวิหาร ซึ่งลานจาตุรงคสันนิบาตอันเป็นจุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชานั้น ยังคงเป็นที่ถกเถียงและหาข้อสรุปทาง
7 p: M- _" z$ }/ L
2 }3 F9 }/ g7 D: C/ x& Iโบราณคดีไม่ได้มาจนถึงปัจจุบัน% m; F9 a; }/ e2 K  ]

6 l+ i/ g* H- R( rวัดเวฬุวันมหาวิหาร% B/ F. T+ f5 w9 A8 E) z  X
"วัดเวฬุวันมหาวิหาร" เป็นอาราม (วัด) แห่งแรกในพระพุทธศาสนา ตั้งอยู่ใกล้เชิงเขาเวภารบรรพต บนริมฝั่งแม่น้ำสรัสวดีซึ่งมีตโปธาราม (บ่อน้ำร้อนโบราณ) คั่นอยู่ระหว่างกลาง นอกเขตกำแพงเมืองเก่าราชคฤห์ (อดีตเมืองหลวงของแคว้นมคธ) รัฐ
2 L9 l. l' Q, [" C# ?
% Q' d. S: S# `+ }) J% Xพิหาร ประเทศอินเดียในปัจจุบัน (หรือ แคว้นมคธ ชมพูทวีป ในสมัยพุทธกาล)/ u! C1 J" i2 I4 ~

* P! C" X6 X3 ?  }2 A' c
# F2 Q: ^# G: w! l$ H7 t$ ]" o5 |+ C1 [# e5 e
วัดเวฬุวันในสมัยพุทธกาล
0 c2 n9 d. E) B3 m# Y0 U% `$ c# G3 d7 sเดิมวัดเวฬุวันเป็นพระราชอุทยานสำหรับเสด็จพระพาสของพระเจ้าพิมพิสาร เป็นสวนป่าไผ่ร่มรื่นมีรั้วรอบและกำแพงเข้าออก เวฬุวันมีอีกชื่อหนึ่งปรากฏในพระสูตรว่า "พระวิหารเวฬุวันกลันทกนิวาปสถาน"หรือ "เวฬุวันกลันทกนิวาป" (สวนป่าไผ่
1 r, i! H) q- Z+ D
( y* ]/ C6 m$ ?สถานที่สำหรับให้เหยื่อแก่กระแต) พระเจ้าพิมพิสารได้ถวายพระราชอุทยานแห่งนี้เป็นวัดในพระพุทธศาสนาหลังจากได้สดับพระธรรมเทศนาอนุปุพพิกถาและจตุราริยสัจจ์ ณ พระราชอุทยานลัฏฐิวัน (พระราชอุทยานสวนตาลหนุ่ม) โดยในครั้งนั้น
7 b, N$ H3 [, l3 F6 D
( A* V: ^1 n6 y3 Z' b2 Oพระองค์ได้บรรลุพระโสดาบัน เป็นพระอริยบุคคลในพระพุทธศาสนา และหลังจากการถวายกลันทกนิวาปสถานไม่นาน อารามแห่งนี้ก็ได้ใช้เป็นสถานที่สำหรับพระสงฆ์ประชุมจาตุรงคสันนิบาตครั้งใหญ่ในพระพุทธศาสนา อันเป็นเหตุการณ์สำคัญใน5 {1 F. z; S  s; o  J, Q0 B
% p" u9 D$ J) I
วันมาฆบูชา
5 l! c) G2 l$ u7 }! r$ b' p
$ ?" a2 ~' ?3 k' s# d" W3 yวัดเวฬุวันหลังการปรินิพพาน
) K0 g6 D  O3 f& O# Aหลังพระพุทธเจ้าเสด็จปรินิพพาน วัดเวฬุวันได้รับการดูแลมาตลอด โดยเฉพาะมูลคันธกุฎีที่มีพระสงฆ์เฝ้าดูแลทำการปัดกวาดเช็ดถูปูลาดอาสนะและปฏิบัติต่อสถานที่ ๆ พระพุทธเจ้าเคยประทับอยู่ทุก ๆ แห่ง เหมือนสมัยที่พระพุทธองค์ทรงพระชนม/ T: {. a, F! P) }8 M8 v8 i9 _

) z! V6 a/ f0 e+ A) Aชีพอยู่มิได้ขาด โดยมีการปฏิบัติเช่นนี้ติดต่อกันกว่าพันปี2 ]4 ^2 l9 M  g# f9 k2 K& P+ }( Y
( b; J/ I% h. M  b: o. u& E4 p
แต่จากเหตุการณ์ย้ายเมืองหลวงแห่งแคว้นมคธหลายครั้งในช่วง พ.ศ. 70 ที่เริ่มจากอำมาตย์และราษฎรพร้อมใจกันถอดกษัตริย์นาคทัสสก์แห่งราชวงศ์ของพระเจ้าพิมพิสารออกจากพระราชบัลลังก์ และยกสุสูนาคอำมาตย์ซึ่งมีเชื้อสายเจ้าลิจฉวีในกรุง
# ^9 u' u. j$ n# J  l/ I7 I3 j+ r8 Y/ s
เวสาลีแห่งแคว้นวัชชีเก่า ให้เป็นกษัตริย์ตั้งราชวงศ์ใหม่แล้ว พระเจ้าสุสูนาคจึงได้ทำการย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธไปยังเมืองเวสาลีอันเป็นเมืองเดิมของตน และกษัตริย์พระองค์ต่อมาคือพระเจ้ากาลาโศกราช ผู้เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าสุสูนาค 8 `6 L0 J$ m2 D! Y" B3 o( f7 G

( u# w6 S% g: O& E7 M" j4 [) hได้ย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธอีก จากเมืองเวสาลีไปยังเมืองปาตลีบุตร ทำให้เมืองราชคฤห์ถูกลดความสำคัญลงและถูกทิ้งร้าง ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้วัดเวฬุวันขาดผู้อุปถัมภ์และถูกทิ้งร้างอย่างสิ้นเชิงในช่วงพันปีถัดมา3 {1 ^) ?0 u1 p& ?6 U  z) _
9 }2 n% M; ~7 k) l2 o9 c; W' F
โดยปรากฏหลักฐานบันทึกของหลวงจีนฟาเหียน (Fa-hsien) ที่ได้เข้ามาสืบศาสนาในพุทธภูมิในช่วงปี พ.ศ. 942 - 947 ในช่วงรัชสมัยของพระเจ้าจันทรคุปต์ที่ ๒ (พระเจ้าวิกรมาทิตย์) แห่งราชวงศ์คุปตะ ซึ่งท่านได้บันทึกไว้ว่า เมืองราชคฤห์อยู่
: @: c/ G. Q  C) [
+ T8 \5 F8 |. O! F2 hในสภาพปรักหักพัง แต่ยังทันได้เห็นมูลคันธกุฎีวัดเวฬุวันปรากฏอยู่ และยังคงมีพระภิกษุหลายรูปช่วยกันดูแลรักษาปัดกวาดอยู่เป็นประจำ แต่ไม่ปรากฏว่ามีการบันทึกถึงสถานที่เกิดเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตแต่ประการใด- @. C8 \/ w7 W, Q0 ?
( |" C/ T' N' H/ T
แต่หลังจากนั้นประมาณ 200 ปี วัดเวฬุวันก็ถูกทิ้งร้างไป ตามบันทึกของพระถังซำจั๋ง (Chinese traveler Hiuen-Tsang) ซึ่งได้จาริกมาเมืองราชคฤห์ราวปี พ.ศ. 1300 ซึ่งท่านบันทึกไว้แต่เพียงว่า ท่านได้เห็นแต่เพียงซากมูลคันธกุฎีซึ่งมี
: m" I* K/ e$ c  b/ \8 [" E" ?1 X! v! l" Y2 X" h. n8 Q& c: a
กำแพงและอิฐล้อมรอบอยู่เท่านั้น (ในสมัยนั้นเมืองราชคฤห์โรยราถึงที่สุดแล้ว พระถังซำจั๋งได้แต่เพียงจดตำแหน่งที่ตั้งทิศทางระยะทางของสถูปและโบราณสถานเก่าแก่อื่น ๆ ในเมืองราชคฤห์ไว้มาก ทำให้เป็นประโยชน์แก่นักประวัติศาสตร์และนัก" _$ B: O- @: X0 e; y" y

0 W7 w8 L: i( }3 I, [+ {7 ^โบราณคดีในการค้นหาโบราณสถานต่าง ๆ ในเมืองราชคฤห์ในปัจจุบัน)1 k# }1 `' h4 o2 ^% e/ s
2 c! h; t1 o9 \+ j! O& n& ^
จุดแสวงบุญและสภาพของวัดเวฬุวันในปัจจุบัน; W6 H- I& w" e( p# ]
ปัจจุบันหลังถูกทอดทิ้งเป็นเวลากว่าพันปี และได้รับการบูรณะโดยกองโบราณคดีอินเดียในช่วงที่อินเดียยังเป็นอาณานิคมของอังกฤษ วัดเวฬุวัน ยังคงมีเนินดินโบราณสถานที่ยังไม่ได้ขุดค้นอีกมาก สถานที่สำคัญ ๆ ที่พุทธศาสนิกชนในปัจจุบันนิยม$ {# F5 n$ c9 f4 A# \
: a, Z$ e# X1 m: |6 H
ไปนมัสการคือ "พระมูลคันธกุฎี" ที่ปัจจุบันยังไม่ได้ทำการขุดค้น เนื่องจากมีกุโบร์ของชาวมุสลิมสร้างทับไว้ข้างบนเนินดิน, "สระกลันทกนิวาป" ซึ่งปัจจุบันรัฐบาลอินเดียได้ทำการบูรณะใหม่อย่างสวยงาม, และ "ลานจาตุรงคสันนิบาต" อันเป็นลานเล็ก * B5 g) C4 @6 \. n

1 F- z4 Y0 p) B7 e5 w! O# }ๆ มีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปยืนปางประทานพรอยู่กลางซุ้ม ลานนี้เป็นจุดสำคัญที่ชาวพุทธนิยมมาทำการเวียนเทียนสักการะ (ลานนี้เป็นลานที่กองโบราณคดีอินเดียสันนิษฐานว่าพระพุทธองค์ทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์ในจุดนี้)
" i; @- ^  d7 J7 b: J" y
) P6 h1 A5 q6 B% T5 L6 {จุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชา (ลานจาตุรงคสันนิบาต)
" [( z# L. H& M3 J# fถึงแม้ว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตจะเป็นเหตุการณ์สำคัญยิ่งที่เกิดในบริเวณวัดเวฬุวันมหาวิหาร แต่ทว่าไม่ปรากฏรายละเอียดในบันทึกของสมณทูตชาวจีนและในพระไตรปิฎกแต่อย่างใดว่าเหตุการณ์ใหญ่นี้เกิดขึ้น ณ จุดใดของวัดเวฬุวัน รวมทั้ง1 u% q; d' S8 J3 {
: s3 L" D/ c8 m; Z: p. c3 p' z
จากการขุดค้นทางโบราณคดีก็ไม่ปรากฏหลักฐานว่ามีการทำเครื่องหมาย (เสาหิน) หรือสถูประบุสถานที่ประชุมจาตุรงคสันนิบาตไว้แต่อย่างใด (ตามปกติแล้วบริเวณที่เกิดเหตุการณ์สำคัญทางพระพุทธศาสนา มักจะพบสถูปโบราณหรือเสาหินพระ& L) v9 \1 Z" `4 y1 E1 d- l! O3 Q
/ {+ `! m% T8 n: S
เจ้าอโศกมหาราชสร้างหรือปักไว้เพื่อเป็นเครื่องหมายสำคัญสำหรับผู้แสวงบุญ) ทำให้ในปัจจุบันไม่สามารถทราบโดยแน่ชัดว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตเกิดขึ้นในจุดใดของวัด; K. X) V5 k, k) G( T  R* [

2 `# I. B) W4 ~. S$ ~# cในปัจจุบันกองโบราณคดีอินเดียได้แต่เพียงสันนิษฐานว่า "เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดในบริเวณลานด้านทิศตะวันตกของสระกลันทกนิวาป" (โดยสันนิษฐานเอาจากเอกสารหลักฐานว่าเหตุการณ์ดังกล่าวมีพระสงฆ์ประชุมกันมากถึงสองพันกว่ารูป และ; \1 x/ w$ B6 \0 j
; }# V; C: K! ^! {1 i0 h1 W
เกิดในช่วงที่พระพุทธองค์พึ่งได้ทรงรับถวายอารามแห่งนี้ การประชุมครั้งนั้นคงยังต้องนั่งประชุมกันตามลานในป่าไผ่ เนื่องจากเสนาสนะหรือโรงธรรมสภาขนาดใหญ่ยังคงไม่ได้สร้างขึ้น และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในปัจจุบันลานด้านทิศตะวันตกของสระ: m& A% P) V1 ~7 g# v4 U' ?
6 v) n0 a, H8 k
กลันทกนิวาป เป็นลานกว้างลานเดียวในบริเวณวัดที่ไม่มีโบราณสถานอื่นตั้งอยู่) โดยได้นำพระพุทธรูปยืนปางประทานพรไปประดิษฐานไว้บริเวณซุ้มเล็ก ๆ กลางลาน และเรียกว่า "ลานจาตุรงคสันนิบาต" ซึ่งในปัจจุบันก็ยังไม่มีข้อสรุปแน่ชัดว่าลาน8 Y8 {8 Y; N, w. k0 R  ]" ^
# D. h3 `" S( `  J0 {2 I" N
จาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริงอยู่ในจุดใด และยังคงมีชาวพุทธบางกลุ่มสร้างซุ้มพระพุทธรูปไว้ในบริเวณอื่นของวัดโดยเชื่อว่าจุดที่ตนสร้างนั้นเป็นลานจาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริง แต่พุทธศาสนิกชนชาวไทยส่วนใหญ่ก็เชื่อตามข้อสันนิษฐานของกอง* T6 ?" F( S1 ~4 [( W7 T5 q. n

& P8 y) U7 I  V0 I  f3 tโบราณคดีอินเดียดังกล่าว โดยนิยมนับถือกันว่าซุ้มพระพุทธรูปกลางลานนี้เป็นจุดสักการะของชาวไทยผู้มาแสวงบุญจุดสำคัญ 1 ใน 2 แห่งของเมืองราชคฤห์ (อีกจุดหนึ่งคือพระมูลคันธกุฎีบนยอดเขาคิชกูฏ)$ ?/ M+ e! G& w% w1 t$ \
" T9 v- ?( A& H/ V
กิจกรรมต่างๆ ที่ควรปฏิบัติในวันมาฆบูชา$ y: B: [0 b9 ~0 i0 m
3 x; G  j, |* d4 q' @& {8 ]% O7 ~
การปฎิบัติตนสำหรับพุทธศาสนาในวันนี้ก็คือ การทำบุญ ตักบาตรในตอนเช้า หรือไม่ก็จัดหาอาหารคาวหวานไปทำบุญฟังเทศน์ที่วัด ตอนบ่ายฟังพระแสดงพระธรรมเทศนา ในตอนกลางคืน จะพากันนำดอกไม้ ธูปเทียน ไปที่วัดเพื่อชุมนุมกันทำพิธี
+ k/ b- K9 s* x7 }1 k6 Z6 m6 z) w2 Q0 T5 [, \! S
เวียนเทียน รอบพระอุโบสถ พร้อมกับพระภิกษุสงฆ์โดยเจ้าอาวาสจะนำว่า นะโม ๓ จบ จากนั้นกล่าวคำ ถวาย ดอกไม้ธูปเทียน ทุกคนว่าตาม จบแล้วเดิน เวียนขวา ตลอดเวลาให้ระลึกถึง พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณ จนครบ ๓ รอบ . m( z' s2 s" K8 E$ X+ O
* A! r+ K, D* ]
แล้วนำดอกไม้ ธูปเทียนไปปักบูชาตามที่ทางวัด เตรียมไว้ เป็นอันเสร็จพิธี
  W! I1 Q" W% U$ K: F
" j( Q2 s# s( P/ u) u0 j' r) Q( xขอบคุณข้อมูลจาก : dhammathai.org,วิกิพีเดีย
- J8 q) C2 e! }, E. h
* X5 T5 X% s  ]# x% S! K* {, ^( U2 m- o% h, t

5 t( h; m$ i, fการถือปฏิบัติวันมาฆบูชาในประเทศไทย2 ^9 y9 s. z0 l0 j+ Z
พิธีวันมาฆบูชานี้ เดิมทีเดียวในประเทศไทยไม่เคยทำมาก่อน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงอธิบายไว้ว่าเกิดขึ้นในสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ โดยทรงถือตามแบบของโบราณบัณฑิตที่
8 G" N+ I- \( q) O- L7 j4 Q% i$ r) m5 i% I6 a) g0 }. Q
ได้นิยมกันว่า วันมาฆะบูรณมี พระจันทร์เสวยฤกษ์มาฆะเต็มบริบูรณ์เป็นวันที่พระอรหันต์สาวกของ พระพุทธเจ้า ๑,๒๕๐ รูป ได้ประชุมกันพร้อมด้วยองค์ ๔ ประการ เรียกว่า# k: G* ~4 O- R3 ^/ P

- m2 t0 v# Q: `+ R/ J0 Rจาตุรงคสันนิบาตพระพุทธเจ้าได้ตรัสเทศนาโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เป็นการ ประชุมใหญ่ และเป็นการอัศจรรย์ในพระพุทธศาสนา นักปราชญ์ จึงถือเอาเหตุนั้นประกอบ การสักการบูชาพระพุทธเจ้าและพระอรหันต์สาวก ๑,๒๕๐ รูปนั้น ให้  n6 d' B1 B5 m! ?

% i# Y1 R0 q3 `" E4 bเป็นที่ตั้งแห่งความ เลื่อมใสการประกอบพิธีมาฆะบูชา ได้เริ่มในพระบรมมหาราชวังก่อน, G. f0 i# S/ h$ I
# _3 M. s2 O* z' l1 D5 {. l: F
ในสมัยรัชกาลที่ ๔ มีพิธีการพระราชกุศลในเวลาเช้า พระสงฆ์ วัดบวรนิเวศวิหารและ วัดราชประดิษฐ์ ๓๐ รูป ฉันในพระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เวลาค่ำ เสด็จออกทรงจุด ธูปเทียนเครื่อง มนัสการแล้ว พระสงฆ์สวดทำวัตรเย็นเสร็จแล้ว สวด
/ r& E0 ^* A/ e4 G
" K, H, \1 b0 M- R' _มนต์ต่อไปมี สวดคาถาโอวาทปาติโมกข์ด้วยสวดมนต์ จบทรงจุดเทียนรายตามราวรอบพระอุโบสถ ๑,๒๕๐ เล่ม มีการประโคมอีกครั้งหนึ่งแล้วจึงมีการเทศนา โอวาทปาติโมกข์
& Y1 r, {1 ~1 N* P* }๑ กัณฑ์เป็นทั้งเทศนาภาษาบาลีและ ภาษาไทย เครื่องกัณฑ์ มีจีวรเนื้อดี ๑ ผืน เงิน ๓ ตำลึง และขนมต่าง ๆ เทศนาจบพระสงฆ์ ซึ่งสวดมนต์ ๓๐ รูป สวดรับการประกอบพระราชกุศลเกี่ยวกับ วันมาฆบูชาในสมัยรัชกาลที่ ๔ นั้น พระบาทสมเด็จพระ9 {& Y8 s+ G5 Z0 @

& U) U) A8 v& H  G% @: `2 eจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จะเสด็จออกประกอบพิธีด้วยพระองค์เองทุกปีมิได้ขาด สมัยต่อมามีการเว้นบ้าง เช่น รัชกาลที่ ๕ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จออกเองบ้าง มิได้ เสด็จออกเองบ้างเพราะมักเป็นเวลาที่ประสบกับเวลาเสด็จ  ^' P! J- Y) T" @6 {- L! w

/ ^8 i, j* o2 z  W6 C* Y: G2 ?ประพาส หัวเมืองบ่อย ๆ หากถูกคราวเสด็จไปประพาสบางปะอินหรือพระพุทธบาท พระพุทธฉาย พระปฐมเจดีย์ พระแท่นดงรัง ก็จะทรงประกอบพิธีมาฆบูชา ในสถานที่นั้น ๆ ขึ้นอีก ส่วนหนึ่งต่างหากจากในพระบรมมหาราชวังเดิมทีมีการประกอบพิธี
/ \! f) J7 w1 z: w. ?* v' C$ K3 D
& O9 H/ y# l* u$ T5 tในพระบรมมหาราชวัง ต่อมาก็ขยายออกไป ให้พุทธบริษัทได้ ปฏิบัติตามอย่างเป็นระบบสืบมาจนปัจจุบัน มีการบูชา ด้วยการเวียนเทียน และบำเพ็ญกุศลต่าง ๆ ส่วนกำหนดวันประกอบพิธีมาฆบูชานั้น ปกติตรงกับวันเพ็ญ เดือน ๓ หากปีใด เป็น
4 i0 ~% h  s. a1 o" {; q/ {" z$ x6 i* z( }: E
อธิกมาส คือ มีเดือน ๘ สองหนจะเลื่อนไปตรงกับวันเพ็ญเดือน ๔; t1 W5 _; m! g) n
! m* \8 r4 s1 C/ ^8 e
+ j5 M8 Y4 }, F8 }* ]6 z% X$ F

% Q- Z" L6 z4 t3 [9 s0 @หลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติ
' [0 k8 E; a* X- [  c- A- ^หลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติได้แก่ โอวาทปาติโมกข์ หมายถึง หลักคำสอนคำสำคัญของพระพุทธศาสนาอันเป็นไปเพื่อป้องกัน และแก้ปัญหาต่าง ๆ ในชีวิตเป็นไปเพื่อความหลุดพ้น หรือคำสอน อันเป็นหัวใจพระพุทธศาสนา หลักธรรมประกอบด้วย 4 S" m. d( m0 X( ~5 p

* j1 J& D1 @0 [2 b5 _# }หลักการ ๓ อุดมการณ์ ๔ วิธีการ ๖ ดังนี้4 D& u9 b& F  J5 T3 [

; D4 q) a6 o2 Z( B, ]หลักการ ๓
6 M: U+ D9 Y* b" G9 [+ j๑. การไม่ทำบาปทั้งปวง ได้แก่การงดเว้น การลด ละเลิก ทำบาปทั้งปวง ซึ่งได้แก่ อกุศลกรรมบถ ๑๐ ทางแห่งความชั่ว มีสิบประการ อันเป็น
  W: k8 a2 D$ R/ }ความชั่วทางกาย ทางวาจา และทางใจ ความชั่วทางกาย ได้แก่ การฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ การประพฤติ ผิดในกาม
4 \' r' M- O0 G# @6 lความชั่วทางวาจา ได้แก่ การพูดเท็จ การพูดส่อเสียด การพูดเพ้อเจ้อ
7 y* L7 Y+ U" l& tความชั่วทางใจ ได้แก่ การอยากได้สมบัติของผู้อื่น การผูกพยาบาท และความเห็นผิดจากทำนองคลองธรรม
" z' g$ v" l; |, N* r. E; _
" U, Q; c! g7 F' ?๒. การทำกุศลให้ถึงพร้อม ได้แก่ การทำความดีทุกอย่างซึ่งได้แก่ กุศลกรรมบถ ๑๐ เป็นแบบของการทำฝ่ายดีมี ๑๐ อย่าง อันเป็นความดีทางกาย ทางวาจาและทางใจ
0 s  A$ I2 c* ]2 N4 _4 N- }& Y, K
: G1 N3 b- h4 yความดีทางกาย ได้แก่ การไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ทำร้ายเบียดเบียนผู้อื่นมีแต่ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน การไม่ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของเขาไม่ได้ให้ มาเป็นของตน มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และการไม่ประพฤติผิดในกาม
$ r& K0 Y4 H) ?: o( m  Fการทำความดีทางวาจา ได้แก่ การไม่พูดเท็จ ไม่พูดส่อเสียด ไม่พูดคำหยาบ และไม่พูดเพ้อเจ้อพูดแต่คำจริง พูดคำอ่อนหวานพูดคำให้เกิดความสามัคคีและพูดถูกกาลเทศะ2 V4 X8 l5 w- g9 z5 K* h( s) J
การทำความดีทางใจ ได้แก่ การไม่โลภอยากได้ของของผู้อื่นมีแต่คิดเสียสละ การไม่ผูกอาฆาตพยาบาทมีแต่คิดเมตตาและ ปราถนาดีและมีความเห็นความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง ตามทำนองคลองธรรม เช่น เห็นว่าทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว
: @7 Z! N& `4 R
! A2 N! s* }( g" p/ r2 F& E/ b๓. การทำจิตให้ผ่องใส ได้แก่ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ปราศจากนวรณ์ซึ่งเป็นเครื่องขัดขวางจิตไม่ให้เข้าถึงความสงบ มี ๕ ประการ ได้แก่
# W  u; Y2 _& x0 x# w. Z; J( `4 X! q: g: |* [! J/ g( m
๑. ความพอใจในกาม (กามฉันทะ)
, h+ P2 a4 U1 ?; w8 V5 t3 L; O๒. ความอาฆาตพยาบาท (พยาบาท)
7 p1 O" ]/ e( x3 i% l2 T๓. ความหดหู่ท้อแท้ ง่วงเหงาหาวนอน (ถีนะมิทธะ)" |# _4 n4 T) v, Y
๔. ความฟุ้งซ่าน รำคาญ (อุทธัจจะกุกกุจจะ) และ' g& f5 l9 v! m" j
๕. ความลังเลสงสัย (วิกิจฉา) เช่น สงสัยในการทำความดีความชั่ว ว่ามีผลจริงหรือไม่ วิธีการทำจิตให้ปฏิบัติสมถะผ่องใส ที่แท้จริงเกิดขึ้นจากการละบาปทั้งปวง ด้วยการถือศืลและบำเพ็ญกุศล ให้ถึงพร้อมด้วยการ และวิปัสสนา จนได้บรรลุอรหัตผล
' ~0 r2 e6 q' c  p8 J. K  g; q. v3 e% l* p! E
อันเป็นความผ่องใสที่แท้จริง4 q8 x2 i5 x# [4 i2 y
/ U( H8 y+ [0 U
อุดมการณ์ ๔
6 w6 j  X- ~$ K2 l, k๑. ความอดทน ได้แก่ ความอดกลั้น ไม่ทำบาปทั้งทางกาย วาจา ใจ
+ s8 F/ @1 H% ^( F* @/ S, h, V๒. ความไม่เบียดเบียน ได้แก่ การงดเว้นจากการทำร้าย รบกวน หรือ เบียดเบียนผู้อื่น
( J7 q2 g) y" Q( g9 S5 c: f8 q2 D  v7 L๓. ความสงบ ได้แก่ ปฏิบัติตนให้สงบทั้งทางกาย ทางวาจา และทางใจ0 m2 c4 {1 I) ?9 P7 `: S% |7 m
๔. นิพพาน ได้แก่ การดับทุกข์ ซึ่งเป็นเป้าหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนาเกิดขึ้นได้จาการดำเนินชีวิตตามมรรคมีองค์ ๘
) r$ M8 J& j' ]. E( P7 Q3 \) r4 w! Y% h$ _" ~! f0 a
วิธีการ ๖7 i; A2 U9 L3 l
๑. ไม่ว่าร้าย ได้แก่ ไม่กล่าวให้ร้ายหรือ กล่าวโจมตีใคร9 k* ~- [3 W, ~" k+ q5 G- t9 G
๒. ไม่ทำร้าย ได้แก่ ไม่เบียดเบียนผู้อื่น' E  v; ^/ D- W. m% [
๓. สำรวมในปาติโมกข์ ได้แก่ ความเคารพระเบียบวินัย กฎกติกา กฎหมาย รวมทั้งขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีของสังคม4 c) r4 x3 t3 ?/ W9 S( ?
๔. รู้จักประมาณ ได้แก่ รู้จักความพอดีในการบริโภคอาหารหรือการใช้สอยสิ่งต่าง ๆ
) n% \4 D9 O9 j, [+ g/ ?" m๕. อยู่ในสถานที่ที่สงัด ได้แก่ อยู่ในสถานที่สงบมีสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสม
2 o5 o, O. }& A2 }# o๖. ฝึกหัดจิตใจให้สงบ ได้แก่ฝึกหัดชำระจิตให้สงบมีสุขภาพคุณภาพและประสิทธิ# p& S" G0 X6 S8 t" S( I2 F
ภาพที่ดี, A7 O8 r$ G! U  p% z  c% L& s

6 B* [$ L& Y' l+ ]ขอบคุณข้อมูลจาก : dhammajak.net/budday/maka.php& t9 Z! V" C& T6 q; \- V5 @

8 a. ?" ]$ ]! _8 ?  h' gที่มา : http://campus.sanook.com/910849/วันมาฆบูชา/