วันมาฆบูชา

วันมาฆบูชา
9 T4 A6 }* p# D% w3 M* z  p" v- D8 X( n& u
. G: [- A! }+ h
1 P) c7 x! P0 A' h: ?& O4 C9 L
ความหมายวันมาฆบูชา6 z# `- i, T% y
วันมาฆบูชา หมายถึง การบูชา ในวันเพ็ญเดือน ๓ เนื่องในโอกาสคล้าย วันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์0 f4 @- N  I! F# }+ H
6 F( s8 F9 r8 T* t- I3 m% k
ความสำคัญวันมาฆบูชา
; o1 G2 u* U" t1 R- q# S! s! _วันมาฆบูชา เป็นวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓ มีเหตุการณ์อัศจรรย์ที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้าจำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาเฝ้าพระพุทธเจ้า ณ วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ โดยมิได้นัดหมายกันพระสงฆ์ ทั้งหมดเป็นพระอรหันต์& u5 ~2 }) J+ q
* s2 k% f' O) f; I
ผู้ได้อภิญญา ๖และเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบท โดยตรงจากพระพุทธเจ้า ในวันนี้พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เหล่านั้น ซึ่งเป็นทั้งหลักการอุดมการณ์และวิธีการปฏิบัติที่ นำไปใช้ได้ทุกสังคม มีเนื้อหา โดยสรุปคือให้ละ
; I& F! [. o7 D% J/ Q" p/ K
# ]6 N& C. A# I! Pความชั่วทุกชนิด ทำความดี ให้ถึงพร้อมและทำจิตใจให้ผ่องใส
% U. z7 E: H9 ?: c4 Y, _
1 [  c1 D- i0 `+ U: o( {ประวัติความเป็นมาวันมาฆบูชา
' X( x5 x- j# P6 V$ b  k๑. ส่วนที่เกี่ยวกับพระพุทธเจ้า หลังจากพระพุทธเจ้าตรัสรู้ได้ ๙ เดือนขณะนั้นเมื่อเสร็จพุทธกิจแสดงธรรมที่ถ้ำสุกรขาตาแล้ว เสด็จมาประทับที่วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ ประเทศอินเดียในปัจจุบัน วันนั้นตรงกับวันเพ็ญ เดือนมาฆะหรือเดือน * X5 Y3 m5 V- J$ {1 J. i3 X$ c) J
* S- r6 y: L! D# @) B, }) ^4 D) \  h" x
๓ในเวลาบ่ายพระอรหันต์สาวกของพระพุทธเจ้า มาประชุม พร้อมกัน ณ ที่ประทับของพระพุทธเจ้า นับเป็นเหตุอัศจรรย์ ที่มีองค์ประกอบสำคัญ ๔ ประการ เรียกว่าว่า วันจาตุรงคสันนิบาต) [0 v4 Q+ j/ ~0 ?2 P

# f) N: p+ i9 wคำว่า "จาตุรงคสันนิบาต" แยกศัพท์ได้ดังนี้ คือ
. F7 a0 o6 A  a0 ~, @7 r; Z# k. ]* ?0 h" v1 ?1 f6 t( y& Z5 e: {7 H
"จาตุร" แปลว่า ๔
- n/ I: w0 [2 j3 t& R. _( \6 r"องค์" แปลว่า ส่วน 5 f6 F* j6 B% v* p
"สันนิบาต" แปลว่า ประชุม 4 w' s0 @% C& n, F0 B8 {+ W' v
ฉะนั้นจาตุรงคสันนิบาตจึงหมายความว่า "การประชุมด้วยองค์ ๔" กล่าวคือมีเหตุการณ์พิเศษที่เกิดขึ้นพร้อมกันในวันนี้ คือ* T8 o. E# u$ ?- }/ _
" I) V- e. }) C' ?+ [% d2 D
1. เป็นวันที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้า จำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาประชุมพร้อมกันที่เวฬุวันวิหารในกรุงราชคฤห์ โดยมิได้นัดหมาย- E4 @; G$ h+ |' s
# }9 }% x: A% [, B
2. พระภิกษุสงฆ์เหล่านี้ล้วนเป็น "เอหิภิกขุอุปสัมปทา" คือเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบทโดยตรงจากพระพุทธเจ้าทั้งสิ้น
0 r" z1 l" C% Q2 }5 R
6 E, |( ^! g5 J$ R. |, Y; V3. พระภิกษุสงฆ์ทุกองค์ที่ได้มาประชุมในครั้งนี้ ล้วนแต่เป็นผุ้ได้บรรลุพระอรหันต์แล้วทุก ๆองค์
0 d- H; R- Y) Y9 Q) @) p9 w! j8 n  m1 h3 J
4. เป็นวันที่พระจันทร์เต็มดวงกำลังเสวยมาฆฤกษ
8 z$ g& I, r7 T% v2 h* M: K3 a: H4 a, h. `  @8 J
ประวัติวันมาฆบูชา2 @& C  |5 t' J8 {9 q/ i; g9 s
% G2 }+ J: [- T2 N7 `2 C( i
มูลเหตุ
1 q( \% L5 D0 r0 v" c3 ^& e" u  Bหลังจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสรู้ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 และได้ทรงประกาศพระศาสนาและส่งพระอรหันตสาวกออกไปจาริกเพื่อเผยแพร่พระพุทธศาสนายังสถานที่ต่าง ๆ ล่วงแล้วได้ 9 เดือน ในวันที่ใกล้พระจันทร์เสวยมาฆฤกษ์ (วันขึ้น 15 ค่ำ
) x5 X1 R# Z3 {" }; D7 X4 V# [1 E; }8 k; [, F  L" i  s
เดือน 3) พระอรหันต์ทั้งหลายเหล่านั้นต่างได้ระลึกว่า วันนี้เป็นวันสำคัญของศาสนาพราหมณ์ อันเป็นศาสนาของตนอยู่เดิม ก่อนที่จะหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้า และในลัทธิศาสนาเดิมนั้นเมื่อถึงวันเพ็ญเดือนมาฆะ เหล่าผู้ศรัทธา
# g$ l! f0 z4 w0 F7 d2 B' E3 s3 u3 \+ S- ~: _
พราหมณลัทธินิยมนับถือกันว่าวันนี้เป็นวันศิวาราตรี โดยจะทำการบูชาพระศิวะด้วยการลอยบาปหรือล้างบาปด้วยน้ำ แต่มาบัดนี้ตนได้เลิกลัทธิเดิมหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้าแล้ว จึงควรเดินทางไปเข้าเฝ้าบูชาฟังพระสัทธรรมจาก: f6 [0 Z" ^- S. x( f8 p: ]# G: Y

  W/ P+ \7 y! j# ^1 X2 Q0 k9 fพระพุทธเจ้า พระอรหันต์เหล่านั้นซึ่งเคยปฏิบัติศิวาราตรีอยู่เดิม จึงพร้อมใจกันไปเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าโดยมิได้นัดหมาย
4 l; N% s; z! q2 j3 d
. ]' v9 u, @1 f$ iมีผู้กล่าวว่า สาเหตุสำคัญที่ทำให้พระสาวกทั้ง 1,250 องค์มาประชุมพร้อมกันโดยมิได้นัดหมาย มาจากในวันเพ็ญเดือน 3 ตามคติพราหมณ์ เป็นวันพิธีศิวาราตรี พระสาวกเหล่านั้นซึ่งเคยนับถือศาสนาพราหมณ์มาก่อนจึงได้เปลี่ยนจากการรวมตัว" m& F0 D* O+ [: e4 E0 ~: ]( ?- E

3 {0 l/ Y' e1 p* yกันทำพิธีชำระบาปตามพิธีพราหมณ์ มารวมกันเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าแทน
0 c: e7 V, [5 \6 s& G5 M0 v$ Z/ q# P! n7 _5 L
4 M. [% V% a& C, f
9 `7 r7 W; i. [" j4 n0 P: w
โอวาทปาฏิโมกข์ 5 p0 |2 L6 j4 L, A! C& s
หลักคำสอนสำคัญของพระพุทธศาสนา หรือคำสอนอันเป็นหัวใจของพระพุทธศาสนา ได้แก่ พระพุทธพจน์ ๓ คาถากึ่ง ที่พระพุทธเจ้าตรัสแก่พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ รูป ผู้ไปประชุมกันโดยมิได้นัดหมาย ณ พระเวฬุวนาราม ในวันเพ็ญเดือน ๓ ที่เราเรียก
0 ]( [% c" t; }' @$ S, X3 m( Z  R( u
& \- C" q7 m: \& Iกันว่าวันมาฆบูชา (ถรรถกถากล่าวว่า พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์นี้ แก่ที่ประชุมสงฆ์ตลอดมา เป็นเวลา ๒๐ พรรษา ก่อนที่จะโปรดให้สวดปาฏิโมกข์อย่างปัจจุบันนี้แทนต่อมา), คาถาโอวาทปาฏิโมกข์ มีดังนี้ (โอวาทปาติโมกข์ ก็เขียน)$ n1 j- h0 g3 z9 t) r! T( ]

8 P9 g. j8 S' M; i0 pสพฺพปาปสฺส อกรณํกุสลสฺสูปสมฺปทา' A+ w& U8 H2 n! D. A
สจิตฺตปริโยทปนํเอตํ พุทธาน สาสนํฯ
5 @( Q) u6 V- M7 f, Y0 e8 ^ขนฺตี ปรมํ ตโป ตีติกฺขา; n) x8 B# q2 z6 p' B2 P* C
นิพฺพานํ ปรมํ วทนฺติ พุทฺธา
( Q1 h8 t9 E% Tน หิ ปพฺพชิโต ปรูปฆาตี
" _. A' @1 X9 Y! w% C8 z3 Cสมโณ โหติ ปรํ วิเหฐยนฺโตฯ
8 `8 V/ x. T, n' _; oอนูปวาโท อนูปฆาโต ปาติโมกฺเข จ สํวโร. U0 I; o  s6 B& u% B4 _
มตฺตญฺญุตา จ ภตฺตสฺมึ ปนฺตญฺจ สยนาสนํ
- Y8 d: ?/ Z2 ~) }6 t7 g3 W$ \2 kอธิจิตฺเต จ อาโยโค เอตํ พุทฺธาน สาสนํฯ8 f# L( r& R% `
$ `4 H( E4 y# M6 ?2 c
แปล : การไม่ทำความชั่วทั้งปวง ๑ การบำเพ็ญแต่ความดี ๑ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ขันติ คือความอดกลั้น เป็นตบะอย่างยิ่ง, พระพุทธเจ้าทั้งหลายกล่าวว่านิพพาน เป็นบรมธรรม, ผู้ทำร้ายคน
: u5 V$ ^0 w! F% r$ P3 b. e# d" o
อื่น ไม่ชื่อว่าเป็นบรรพชิต,ผู้เบียดเบียนคนอื่น ไม่ชื่อว่าเป็นสมณะการไม่กล่าวร้าย ๑ การไม่ทำร้าย ๑ ความสำรวมในปาฏิโมกข์ ๑ ความเป็นผู้รู้จักประมาณในอาหาร ๑ ที่นั่งนอนอันสงัด ๑ ความเพียรในอธิจิต ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้ง
2 T5 f8 ?* U5 B+ ]# K* y7 w$ o  P/ A1 ]! M2 [
หลายที่เข้าใจกันโดยทั่วไป และจำกันได้มาก ก็คือ ความในคาถาแรกที่ว่า ไม่ทำชั่ว ทำแต่ความดี ทำจิตใจให้ผ่องใส/ Z/ ?5 q; V1 m1 K
& |  T  |5 e, C# `* ^3 D
สถานที่สำคัญเนื่องด้วยวันมาฆบูชา (พุทธสังเวชนียสถาน)
( F  |3 b1 \; E7 {4 `0 H$ \! r# Z8 d1 f: b3 \+ h3 ~( [$ w! a# F
พระพุทธรูปยืนกลางมณฑลมหาสังฆสันนิบาต ในโบราณสถานวัดเวฬุวันมหาวิหาร เมืองราชคฤห์ รัฐพิหาร อินเดีย (เป็นพระพุทธรูปสร้างใหม่ ปัจจุบันเป็นสถานที่จาริกแสวงบุญสำคัญของชาวพุทธทั่วโลก)เหตุการณ์สำคัญที่เกิดในวันมาฆบูชา เกิด; F% e) x, m5 y& a3 A. x
6 S1 E' _) [, j- F; Z6 R$ j
ภายในบริเวณที่ตั้งของ "กลุ่มพุทธสถานโบราณวัดเวฬุวันมหาวิหาร" ภายในอาณาบริเวณของวัดเวฬุวันมหาวิหาร ซึ่งลานจาตุรงคสันนิบาตอันเป็นจุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชานั้น ยังคงเป็นที่ถกเถียงและหาข้อสรุปทาง
* G" l; U1 t, ^
& M( k8 I: d! M; Q& K2 Lโบราณคดีไม่ได้มาจนถึงปัจจุบัน  R& |& _2 V9 I6 @& I$ j* k
# [0 ?' @# T' g7 w$ G; P% ~
วัดเวฬุวันมหาวิหาร
* g. [% j) E" i, z1 @$ V: a, w"วัดเวฬุวันมหาวิหาร" เป็นอาราม (วัด) แห่งแรกในพระพุทธศาสนา ตั้งอยู่ใกล้เชิงเขาเวภารบรรพต บนริมฝั่งแม่น้ำสรัสวดีซึ่งมีตโปธาราม (บ่อน้ำร้อนโบราณ) คั่นอยู่ระหว่างกลาง นอกเขตกำแพงเมืองเก่าราชคฤห์ (อดีตเมืองหลวงของแคว้นมคธ) รัฐ& [; C8 ^6 l3 A: b* u' |, s
. R: Q/ o6 r/ `" C# m/ ~' K( ]' G7 G
พิหาร ประเทศอินเดียในปัจจุบัน (หรือ แคว้นมคธ ชมพูทวีป ในสมัยพุทธกาล)8 _3 p; s% K$ \8 e8 O

" S) a' K5 @$ p3 u: @
9 ^, T. M0 F1 r! a7 s$ V
% O3 ?' h' a' M6 L" T! dวัดเวฬุวันในสมัยพุทธกาล( r% ?' H( x- a  a$ u
เดิมวัดเวฬุวันเป็นพระราชอุทยานสำหรับเสด็จพระพาสของพระเจ้าพิมพิสาร เป็นสวนป่าไผ่ร่มรื่นมีรั้วรอบและกำแพงเข้าออก เวฬุวันมีอีกชื่อหนึ่งปรากฏในพระสูตรว่า "พระวิหารเวฬุวันกลันทกนิวาปสถาน"หรือ "เวฬุวันกลันทกนิวาป" (สวนป่าไผ่
" J6 I  c: d6 q. a! Z6 p6 k3 c
สถานที่สำหรับให้เหยื่อแก่กระแต) พระเจ้าพิมพิสารได้ถวายพระราชอุทยานแห่งนี้เป็นวัดในพระพุทธศาสนาหลังจากได้สดับพระธรรมเทศนาอนุปุพพิกถาและจตุราริยสัจจ์ ณ พระราชอุทยานลัฏฐิวัน (พระราชอุทยานสวนตาลหนุ่ม) โดยในครั้งนั้น( c' k- g) a0 l( e
# e6 [! n3 Y: z; W2 g# |+ }
พระองค์ได้บรรลุพระโสดาบัน เป็นพระอริยบุคคลในพระพุทธศาสนา และหลังจากการถวายกลันทกนิวาปสถานไม่นาน อารามแห่งนี้ก็ได้ใช้เป็นสถานที่สำหรับพระสงฆ์ประชุมจาตุรงคสันนิบาตครั้งใหญ่ในพระพุทธศาสนา อันเป็นเหตุการณ์สำคัญใน0 d, T: ^. t4 I+ y6 C, e, p0 N

6 H3 h( V. G. ~8 x% Nวันมาฆบูชา
& x. b. u8 b( R$ ~7 I) S8 s( O; L3 [- H
วัดเวฬุวันหลังการปรินิพพาน
& Z0 d; N/ J/ T; ^  S6 D9 Y; x6 hหลังพระพุทธเจ้าเสด็จปรินิพพาน วัดเวฬุวันได้รับการดูแลมาตลอด โดยเฉพาะมูลคันธกุฎีที่มีพระสงฆ์เฝ้าดูแลทำการปัดกวาดเช็ดถูปูลาดอาสนะและปฏิบัติต่อสถานที่ ๆ พระพุทธเจ้าเคยประทับอยู่ทุก ๆ แห่ง เหมือนสมัยที่พระพุทธองค์ทรงพระชนม9 j9 y* W7 f- D+ C5 C
+ M' H, M0 e3 j
ชีพอยู่มิได้ขาด โดยมีการปฏิบัติเช่นนี้ติดต่อกันกว่าพันปี
& ^( a- [% r$ d9 Y. R. y/ L7 u8 L( z* F
) d2 f$ W+ `! x7 vแต่จากเหตุการณ์ย้ายเมืองหลวงแห่งแคว้นมคธหลายครั้งในช่วง พ.ศ. 70 ที่เริ่มจากอำมาตย์และราษฎรพร้อมใจกันถอดกษัตริย์นาคทัสสก์แห่งราชวงศ์ของพระเจ้าพิมพิสารออกจากพระราชบัลลังก์ และยกสุสูนาคอำมาตย์ซึ่งมีเชื้อสายเจ้าลิจฉวีในกรุง
7 A4 M9 F: l% q. u. i7 T( G; E+ {& x& W) r/ _' g/ s1 f
เวสาลีแห่งแคว้นวัชชีเก่า ให้เป็นกษัตริย์ตั้งราชวงศ์ใหม่แล้ว พระเจ้าสุสูนาคจึงได้ทำการย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธไปยังเมืองเวสาลีอันเป็นเมืองเดิมของตน และกษัตริย์พระองค์ต่อมาคือพระเจ้ากาลาโศกราช ผู้เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าสุสูนาค 0 s% M/ M% k2 K* O$ a- O
$ n* `6 U, }8 j# ?
ได้ย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธอีก จากเมืองเวสาลีไปยังเมืองปาตลีบุตร ทำให้เมืองราชคฤห์ถูกลดความสำคัญลงและถูกทิ้งร้าง ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้วัดเวฬุวันขาดผู้อุปถัมภ์และถูกทิ้งร้างอย่างสิ้นเชิงในช่วงพันปีถัดมา: }: L: |8 I. q7 Y% x: j1 y
5 E. t( P+ K$ @7 q
โดยปรากฏหลักฐานบันทึกของหลวงจีนฟาเหียน (Fa-hsien) ที่ได้เข้ามาสืบศาสนาในพุทธภูมิในช่วงปี พ.ศ. 942 - 947 ในช่วงรัชสมัยของพระเจ้าจันทรคุปต์ที่ ๒ (พระเจ้าวิกรมาทิตย์) แห่งราชวงศ์คุปตะ ซึ่งท่านได้บันทึกไว้ว่า เมืองราชคฤห์อยู่' I% K9 c* {2 T- }" I1 u- y3 Z: {
0 `  |* {" i: q& k) B
ในสภาพปรักหักพัง แต่ยังทันได้เห็นมูลคันธกุฎีวัดเวฬุวันปรากฏอยู่ และยังคงมีพระภิกษุหลายรูปช่วยกันดูแลรักษาปัดกวาดอยู่เป็นประจำ แต่ไม่ปรากฏว่ามีการบันทึกถึงสถานที่เกิดเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตแต่ประการใด2 N0 {3 E& i! [* @$ x2 ]8 {3 ]
: N0 b; f+ ?7 i- P) k
แต่หลังจากนั้นประมาณ 200 ปี วัดเวฬุวันก็ถูกทิ้งร้างไป ตามบันทึกของพระถังซำจั๋ง (Chinese traveler Hiuen-Tsang) ซึ่งได้จาริกมาเมืองราชคฤห์ราวปี พ.ศ. 1300 ซึ่งท่านบันทึกไว้แต่เพียงว่า ท่านได้เห็นแต่เพียงซากมูลคันธกุฎีซึ่งมี
6 e- p! S) G% J0 G
9 t3 ]2 x' Z7 F/ P& K5 B% G' r% Xกำแพงและอิฐล้อมรอบอยู่เท่านั้น (ในสมัยนั้นเมืองราชคฤห์โรยราถึงที่สุดแล้ว พระถังซำจั๋งได้แต่เพียงจดตำแหน่งที่ตั้งทิศทางระยะทางของสถูปและโบราณสถานเก่าแก่อื่น ๆ ในเมืองราชคฤห์ไว้มาก ทำให้เป็นประโยชน์แก่นักประวัติศาสตร์และนัก
2 i; J0 _# X& o% N4 o, Q# O. O, ^% Z% Z! O# G
โบราณคดีในการค้นหาโบราณสถานต่าง ๆ ในเมืองราชคฤห์ในปัจจุบัน)# H8 E. c7 q3 \: U# S- x- Z
1 n# ~) }  w# x# a4 q
จุดแสวงบุญและสภาพของวัดเวฬุวันในปัจจุบัน* O2 u2 w' O! a2 p, B) Z  P
ปัจจุบันหลังถูกทอดทิ้งเป็นเวลากว่าพันปี และได้รับการบูรณะโดยกองโบราณคดีอินเดียในช่วงที่อินเดียยังเป็นอาณานิคมของอังกฤษ วัดเวฬุวัน ยังคงมีเนินดินโบราณสถานที่ยังไม่ได้ขุดค้นอีกมาก สถานที่สำคัญ ๆ ที่พุทธศาสนิกชนในปัจจุบันนิยม
+ p  G  _3 J* B0 U" r7 n/ D6 B+ r- p
! Z9 t' p1 I! d- {5 [( I0 Zไปนมัสการคือ "พระมูลคันธกุฎี" ที่ปัจจุบันยังไม่ได้ทำการขุดค้น เนื่องจากมีกุโบร์ของชาวมุสลิมสร้างทับไว้ข้างบนเนินดิน, "สระกลันทกนิวาป" ซึ่งปัจจุบันรัฐบาลอินเดียได้ทำการบูรณะใหม่อย่างสวยงาม, และ "ลานจาตุรงคสันนิบาต" อันเป็นลานเล็ก
0 i& s) g/ s4 E& _" B2 f0 \3 _+ f  B! e6 D. O3 H
ๆ มีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปยืนปางประทานพรอยู่กลางซุ้ม ลานนี้เป็นจุดสำคัญที่ชาวพุทธนิยมมาทำการเวียนเทียนสักการะ (ลานนี้เป็นลานที่กองโบราณคดีอินเดียสันนิษฐานว่าพระพุทธองค์ทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์ในจุดนี้)
6 G. s1 A$ w0 ?1 B7 Q9 h+ c5 Q* v% I8 J9 d: H
จุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชา (ลานจาตุรงคสันนิบาต)9 v. |& P& Y  k/ F! Y" l. ^7 ]$ Q  {
ถึงแม้ว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตจะเป็นเหตุการณ์สำคัญยิ่งที่เกิดในบริเวณวัดเวฬุวันมหาวิหาร แต่ทว่าไม่ปรากฏรายละเอียดในบันทึกของสมณทูตชาวจีนและในพระไตรปิฎกแต่อย่างใดว่าเหตุการณ์ใหญ่นี้เกิดขึ้น ณ จุดใดของวัดเวฬุวัน รวมทั้ง1 i  [' m# @4 D: _' |) B: K; `

% u- y7 I5 I! vจากการขุดค้นทางโบราณคดีก็ไม่ปรากฏหลักฐานว่ามีการทำเครื่องหมาย (เสาหิน) หรือสถูประบุสถานที่ประชุมจาตุรงคสันนิบาตไว้แต่อย่างใด (ตามปกติแล้วบริเวณที่เกิดเหตุการณ์สำคัญทางพระพุทธศาสนา มักจะพบสถูปโบราณหรือเสาหินพระ
6 q0 V3 n( }3 j
8 U: F4 ^3 [# W: s4 R3 pเจ้าอโศกมหาราชสร้างหรือปักไว้เพื่อเป็นเครื่องหมายสำคัญสำหรับผู้แสวงบุญ) ทำให้ในปัจจุบันไม่สามารถทราบโดยแน่ชัดว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตเกิดขึ้นในจุดใดของวัด  P; C7 S1 u& i, ^
; C; Z# B  P6 u6 m9 E3 Z0 Z
ในปัจจุบันกองโบราณคดีอินเดียได้แต่เพียงสันนิษฐานว่า "เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดในบริเวณลานด้านทิศตะวันตกของสระกลันทกนิวาป" (โดยสันนิษฐานเอาจากเอกสารหลักฐานว่าเหตุการณ์ดังกล่าวมีพระสงฆ์ประชุมกันมากถึงสองพันกว่ารูป และ+ b% ^, E, f/ w$ w

% ?4 n- \: z; w0 t; x6 Nเกิดในช่วงที่พระพุทธองค์พึ่งได้ทรงรับถวายอารามแห่งนี้ การประชุมครั้งนั้นคงยังต้องนั่งประชุมกันตามลานในป่าไผ่ เนื่องจากเสนาสนะหรือโรงธรรมสภาขนาดใหญ่ยังคงไม่ได้สร้างขึ้น และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในปัจจุบันลานด้านทิศตะวันตกของสระ
. w6 H4 l5 R3 S5 R+ z3 d2 A" z$ @" d/ d
กลันทกนิวาป เป็นลานกว้างลานเดียวในบริเวณวัดที่ไม่มีโบราณสถานอื่นตั้งอยู่) โดยได้นำพระพุทธรูปยืนปางประทานพรไปประดิษฐานไว้บริเวณซุ้มเล็ก ๆ กลางลาน และเรียกว่า "ลานจาตุรงคสันนิบาต" ซึ่งในปัจจุบันก็ยังไม่มีข้อสรุปแน่ชัดว่าลาน% ?, ]( y* _( ~9 h; }. e' [

# S6 N5 H& N# l$ t( b  l/ Fจาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริงอยู่ในจุดใด และยังคงมีชาวพุทธบางกลุ่มสร้างซุ้มพระพุทธรูปไว้ในบริเวณอื่นของวัดโดยเชื่อว่าจุดที่ตนสร้างนั้นเป็นลานจาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริง แต่พุทธศาสนิกชนชาวไทยส่วนใหญ่ก็เชื่อตามข้อสันนิษฐานของกอง
6 h! l( W+ Q9 Q, T* J7 b. ~. h. {
( i/ k8 P+ _, b* uโบราณคดีอินเดียดังกล่าว โดยนิยมนับถือกันว่าซุ้มพระพุทธรูปกลางลานนี้เป็นจุดสักการะของชาวไทยผู้มาแสวงบุญจุดสำคัญ 1 ใน 2 แห่งของเมืองราชคฤห์ (อีกจุดหนึ่งคือพระมูลคันธกุฎีบนยอดเขาคิชกูฏ)$ z% _  o: {* M& {: [

! o" L; @1 }7 P: A/ q) ?3 P+ V5 Rกิจกรรมต่างๆ ที่ควรปฏิบัติในวันมาฆบูชา6 [9 G% O% A3 z/ @, |  F
9 Q) G4 U0 p- ]/ |: e
การปฎิบัติตนสำหรับพุทธศาสนาในวันนี้ก็คือ การทำบุญ ตักบาตรในตอนเช้า หรือไม่ก็จัดหาอาหารคาวหวานไปทำบุญฟังเทศน์ที่วัด ตอนบ่ายฟังพระแสดงพระธรรมเทศนา ในตอนกลางคืน จะพากันนำดอกไม้ ธูปเทียน ไปที่วัดเพื่อชุมนุมกันทำพิธี
, @" G. H. Q8 x6 F/ P  q+ Y5 ~! d; j; m; P; E$ Q/ c* D
เวียนเทียน รอบพระอุโบสถ พร้อมกับพระภิกษุสงฆ์โดยเจ้าอาวาสจะนำว่า นะโม ๓ จบ จากนั้นกล่าวคำ ถวาย ดอกไม้ธูปเทียน ทุกคนว่าตาม จบแล้วเดิน เวียนขวา ตลอดเวลาให้ระลึกถึง พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณ จนครบ ๓ รอบ
: |1 _" C& ]! e; u# O
$ n3 x9 N0 X/ {% sแล้วนำดอกไม้ ธูปเทียนไปปักบูชาตามที่ทางวัด เตรียมไว้ เป็นอันเสร็จพิธี6 B; w2 E" @8 y7 o

/ i% K0 v9 `0 N- t  G9 ^  @ขอบคุณข้อมูลจาก : dhammathai.org,วิกิพีเดีย$ ~1 K! B- V) Z

  }8 ~6 c# t/ a/ p3 @: w# t$ v- m+ Z4 \  }

/ f  D) o, ], S% ?0 h  x+ k0 K8 hการถือปฏิบัติวันมาฆบูชาในประเทศไทย
6 ]5 E! k4 o4 b! J4 W  N5 O+ ~พิธีวันมาฆบูชานี้ เดิมทีเดียวในประเทศไทยไม่เคยทำมาก่อน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงอธิบายไว้ว่าเกิดขึ้นในสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ โดยทรงถือตามแบบของโบราณบัณฑิตที่9 q2 s8 \% i. d9 V
6 K- k6 f# O( J+ H0 f" |- [# B
ได้นิยมกันว่า วันมาฆะบูรณมี พระจันทร์เสวยฤกษ์มาฆะเต็มบริบูรณ์เป็นวันที่พระอรหันต์สาวกของ พระพุทธเจ้า ๑,๒๕๐ รูป ได้ประชุมกันพร้อมด้วยองค์ ๔ ประการ เรียกว่า
, T) R5 u+ m$ M* S/ ^& M- W- N$ D) l! p
จาตุรงคสันนิบาตพระพุทธเจ้าได้ตรัสเทศนาโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เป็นการ ประชุมใหญ่ และเป็นการอัศจรรย์ในพระพุทธศาสนา นักปราชญ์ จึงถือเอาเหตุนั้นประกอบ การสักการบูชาพระพุทธเจ้าและพระอรหันต์สาวก ๑,๒๕๐ รูปนั้น ให้& q  u- g/ V' B( E- Z" d

, U) k  r, f- I7 wเป็นที่ตั้งแห่งความ เลื่อมใสการประกอบพิธีมาฆะบูชา ได้เริ่มในพระบรมมหาราชวังก่อน7 |8 z6 `& V7 F  [
  P4 a6 a# o  F( [
ในสมัยรัชกาลที่ ๔ มีพิธีการพระราชกุศลในเวลาเช้า พระสงฆ์ วัดบวรนิเวศวิหารและ วัดราชประดิษฐ์ ๓๐ รูป ฉันในพระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เวลาค่ำ เสด็จออกทรงจุด ธูปเทียนเครื่อง มนัสการแล้ว พระสงฆ์สวดทำวัตรเย็นเสร็จแล้ว สวด
' w8 z" Y: r- [% l3 \2 a4 U$ w$ \9 V0 E) v: B" d, ^
มนต์ต่อไปมี สวดคาถาโอวาทปาติโมกข์ด้วยสวดมนต์ จบทรงจุดเทียนรายตามราวรอบพระอุโบสถ ๑,๒๕๐ เล่ม มีการประโคมอีกครั้งหนึ่งแล้วจึงมีการเทศนา โอวาทปาติโมกข์3 _$ T6 N& U! A( t
๑ กัณฑ์เป็นทั้งเทศนาภาษาบาลีและ ภาษาไทย เครื่องกัณฑ์ มีจีวรเนื้อดี ๑ ผืน เงิน ๓ ตำลึง และขนมต่าง ๆ เทศนาจบพระสงฆ์ ซึ่งสวดมนต์ ๓๐ รูป สวดรับการประกอบพระราชกุศลเกี่ยวกับ วันมาฆบูชาในสมัยรัชกาลที่ ๔ นั้น พระบาทสมเด็จพระ
: @- ^5 [/ _* |: t% ^* H: s' \2 L  Y3 V
จอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จะเสด็จออกประกอบพิธีด้วยพระองค์เองทุกปีมิได้ขาด สมัยต่อมามีการเว้นบ้าง เช่น รัชกาลที่ ๕ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จออกเองบ้าง มิได้ เสด็จออกเองบ้างเพราะมักเป็นเวลาที่ประสบกับเวลาเสด็จ
* M! g& O' S/ M  j3 c. |
/ L0 ~$ N, u- o& wประพาส หัวเมืองบ่อย ๆ หากถูกคราวเสด็จไปประพาสบางปะอินหรือพระพุทธบาท พระพุทธฉาย พระปฐมเจดีย์ พระแท่นดงรัง ก็จะทรงประกอบพิธีมาฆบูชา ในสถานที่นั้น ๆ ขึ้นอีก ส่วนหนึ่งต่างหากจากในพระบรมมหาราชวังเดิมทีมีการประกอบพิธี1 M7 y- N$ J7 R
/ @: [( e& i& J3 |/ M
ในพระบรมมหาราชวัง ต่อมาก็ขยายออกไป ให้พุทธบริษัทได้ ปฏิบัติตามอย่างเป็นระบบสืบมาจนปัจจุบัน มีการบูชา ด้วยการเวียนเทียน และบำเพ็ญกุศลต่าง ๆ ส่วนกำหนดวันประกอบพิธีมาฆบูชานั้น ปกติตรงกับวันเพ็ญ เดือน ๓ หากปีใด เป็น& e6 i- G: z2 M- `
! Y6 m9 R( Z6 T3 f1 l, Q+ @% Q  |, X
อธิกมาส คือ มีเดือน ๘ สองหนจะเลื่อนไปตรงกับวันเพ็ญเดือน ๔
; a+ w: [) a/ \( E; x. s
9 S) |. u1 s" \5 E% O2 _5 p, u" f: m6 \5 A9 T

, v- h. q/ Q8 B6 c) }0 S2 Rหลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติ
5 I/ t. G* A& }7 d) S0 uหลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติได้แก่ โอวาทปาติโมกข์ หมายถึง หลักคำสอนคำสำคัญของพระพุทธศาสนาอันเป็นไปเพื่อป้องกัน และแก้ปัญหาต่าง ๆ ในชีวิตเป็นไปเพื่อความหลุดพ้น หรือคำสอน อันเป็นหัวใจพระพุทธศาสนา หลักธรรมประกอบด้วย # v9 x* V+ o! f* [* B' O
- G# {0 {+ h1 r- w) ~
หลักการ ๓ อุดมการณ์ ๔ วิธีการ ๖ ดังนี้  a8 v1 u5 ^2 y% G
0 s+ L8 ~2 u$ Z5 G* B; j
หลักการ ๓
1 |  R9 v. v0 R2 L/ B- t๑. การไม่ทำบาปทั้งปวง ได้แก่การงดเว้น การลด ละเลิก ทำบาปทั้งปวง ซึ่งได้แก่ อกุศลกรรมบถ ๑๐ ทางแห่งความชั่ว มีสิบประการ อันเป็น( F) [) x& k' K; G, y6 p
ความชั่วทางกาย ทางวาจา และทางใจ ความชั่วทางกาย ได้แก่ การฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ การประพฤติ ผิดในกาม
% \% X1 k& y2 Gความชั่วทางวาจา ได้แก่ การพูดเท็จ การพูดส่อเสียด การพูดเพ้อเจ้อ , P( O" Y0 V& A/ x4 a
ความชั่วทางใจ ได้แก่ การอยากได้สมบัติของผู้อื่น การผูกพยาบาท และความเห็นผิดจากทำนองคลองธรรม0 _. Q6 N1 l2 B0 Z! b

5 W) P8 S" x# x  B) b๒. การทำกุศลให้ถึงพร้อม ได้แก่ การทำความดีทุกอย่างซึ่งได้แก่ กุศลกรรมบถ ๑๐ เป็นแบบของการทำฝ่ายดีมี ๑๐ อย่าง อันเป็นความดีทางกาย ทางวาจาและทางใจ3 B5 Q& B; y+ l' ~! x: i

( E9 R$ v* ]1 _2 Zความดีทางกาย ได้แก่ การไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ทำร้ายเบียดเบียนผู้อื่นมีแต่ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน การไม่ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของเขาไม่ได้ให้ มาเป็นของตน มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และการไม่ประพฤติผิดในกาม
2 ?) g* _. _. B2 Bการทำความดีทางวาจา ได้แก่ การไม่พูดเท็จ ไม่พูดส่อเสียด ไม่พูดคำหยาบ และไม่พูดเพ้อเจ้อพูดแต่คำจริง พูดคำอ่อนหวานพูดคำให้เกิดความสามัคคีและพูดถูกกาลเทศะ
) s5 F7 I" Z- v; N; y) n1 C) Kการทำความดีทางใจ ได้แก่ การไม่โลภอยากได้ของของผู้อื่นมีแต่คิดเสียสละ การไม่ผูกอาฆาตพยาบาทมีแต่คิดเมตตาและ ปราถนาดีและมีความเห็นความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง ตามทำนองคลองธรรม เช่น เห็นว่าทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว
2 n9 o" D! z9 {/ I" W' u  d5 ~- Y
๓. การทำจิตให้ผ่องใส ได้แก่ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ปราศจากนวรณ์ซึ่งเป็นเครื่องขัดขวางจิตไม่ให้เข้าถึงความสงบ มี ๕ ประการ ได้แก่
9 h# O! _1 W0 B6 p7 @/ x! x( o3 u. h# i
๑. ความพอใจในกาม (กามฉันทะ), O& B- Y3 U. t- b
๒. ความอาฆาตพยาบาท (พยาบาท)
' u. u! X8 W" W: x. x๓. ความหดหู่ท้อแท้ ง่วงเหงาหาวนอน (ถีนะมิทธะ)& \# I" K1 L5 t& Y5 q" R0 D
๔. ความฟุ้งซ่าน รำคาญ (อุทธัจจะกุกกุจจะ) และ
, Z# @7 D' ^7 p/ A" Y1 Y๕. ความลังเลสงสัย (วิกิจฉา) เช่น สงสัยในการทำความดีความชั่ว ว่ามีผลจริงหรือไม่ วิธีการทำจิตให้ปฏิบัติสมถะผ่องใส ที่แท้จริงเกิดขึ้นจากการละบาปทั้งปวง ด้วยการถือศืลและบำเพ็ญกุศล ให้ถึงพร้อมด้วยการ และวิปัสสนา จนได้บรรลุอรหัตผล ) B4 `! c2 z  f8 h( p9 W( e; Y
5 I7 q- B8 w2 V/ V
อันเป็นความผ่องใสที่แท้จริง
6 \, S% V) }& I( A+ R/ A1 X
% Z0 u0 p. c5 M' C, wอุดมการณ์ ๔
. F& X  y  v0 @, ~2 Z7 p๑. ความอดทน ได้แก่ ความอดกลั้น ไม่ทำบาปทั้งทางกาย วาจา ใจ
4 O' {  Z1 v4 B$ ^$ L; e1 I2 M9 l; D9 b๒. ความไม่เบียดเบียน ได้แก่ การงดเว้นจากการทำร้าย รบกวน หรือ เบียดเบียนผู้อื่น
& X. F# h5 W# T* `" \๓. ความสงบ ได้แก่ ปฏิบัติตนให้สงบทั้งทางกาย ทางวาจา และทางใจ, b. q( ~+ p$ t0 X5 b1 L
๔. นิพพาน ได้แก่ การดับทุกข์ ซึ่งเป็นเป้าหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนาเกิดขึ้นได้จาการดำเนินชีวิตตามมรรคมีองค์ ๘
8 I0 R6 [( K/ @3 {/ T: f% X9 E) w$ {
' s8 ]5 Q1 F6 g: q0 Wวิธีการ ๖" K" s( B- B; I* z  q9 a& E* q
๑. ไม่ว่าร้าย ได้แก่ ไม่กล่าวให้ร้ายหรือ กล่าวโจมตีใคร
5 p4 p% V9 i% r9 i  s9 B๒. ไม่ทำร้าย ได้แก่ ไม่เบียดเบียนผู้อื่น% K. h( Q6 i0 k/ Q4 v
๓. สำรวมในปาติโมกข์ ได้แก่ ความเคารพระเบียบวินัย กฎกติกา กฎหมาย รวมทั้งขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีของสังคม) R, y6 V( g' ], y( c" n' Q$ u
๔. รู้จักประมาณ ได้แก่ รู้จักความพอดีในการบริโภคอาหารหรือการใช้สอยสิ่งต่าง ๆ
$ ?. r/ T) s* `9 P/ K- }; T๕. อยู่ในสถานที่ที่สงัด ได้แก่ อยู่ในสถานที่สงบมีสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสม
# ]# Y  j( V- `* H7 O! y5 D๖. ฝึกหัดจิตใจให้สงบ ได้แก่ฝึกหัดชำระจิตให้สงบมีสุขภาพคุณภาพและประสิทธิ3 o; v, ~( v3 o+ k" N# p* |( p
ภาพที่ดี" V3 n$ F- I( v- T  X+ K; M
  w9 i4 ^/ e+ h% N
ขอบคุณข้อมูลจาก : dhammajak.net/budday/maka.php* R9 M! @7 @  S' ]! P% D$ e

& D: A' B4 F( hที่มา : http://campus.sanook.com/910849/วันมาฆบูชา/