วันมาฆบูชา

วันมาฆบูชา# L' V' ]: X0 u% Y, m9 u4 O
! g+ Z" C# p. s# q# B" M

5 _: |8 {$ u# ~3 O" W* w. T6 o$ }; {* ^* ]7 p! X0 x  Z/ Z
ความหมายวันมาฆบูชา
" m' x9 j/ X" W: gวันมาฆบูชา หมายถึง การบูชา ในวันเพ็ญเดือน ๓ เนื่องในโอกาสคล้าย วันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์
3 ?; f- p( `. H5 z6 U* a4 t) z3 b$ R# }; G8 V6 M
ความสำคัญวันมาฆบูชา6 ^( @: A, [( P. U3 y
วันมาฆบูชา เป็นวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓ มีเหตุการณ์อัศจรรย์ที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้าจำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาเฝ้าพระพุทธเจ้า ณ วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ โดยมิได้นัดหมายกันพระสงฆ์ ทั้งหมดเป็นพระอรหันต์
" `( Q$ {) U1 I# a  ]! C! o
# D/ T( ^$ j) D; U$ T0 y; I( Q9 Vผู้ได้อภิญญา ๖และเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบท โดยตรงจากพระพุทธเจ้า ในวันนี้พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เหล่านั้น ซึ่งเป็นทั้งหลักการอุดมการณ์และวิธีการปฏิบัติที่ นำไปใช้ได้ทุกสังคม มีเนื้อหา โดยสรุปคือให้ละ
$ [1 O; d6 M8 @
6 W$ ~/ g1 C/ D( F& G0 Q$ J4 yความชั่วทุกชนิด ทำความดี ให้ถึงพร้อมและทำจิตใจให้ผ่องใส  c; l8 _% k$ i2 H9 K; J& L8 o

( R% b. m5 f( ]4 ?1 E3 Oประวัติความเป็นมาวันมาฆบูชา
& ]8 z; O) P5 C1 y" _& W  D. i๑. ส่วนที่เกี่ยวกับพระพุทธเจ้า หลังจากพระพุทธเจ้าตรัสรู้ได้ ๙ เดือนขณะนั้นเมื่อเสร็จพุทธกิจแสดงธรรมที่ถ้ำสุกรขาตาแล้ว เสด็จมาประทับที่วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ ประเทศอินเดียในปัจจุบัน วันนั้นตรงกับวันเพ็ญ เดือนมาฆะหรือเดือน
' C  t3 Z+ v! v* v) R6 Y# L+ A! |7 n) t# _4 V3 `6 P
๓ในเวลาบ่ายพระอรหันต์สาวกของพระพุทธเจ้า มาประชุม พร้อมกัน ณ ที่ประทับของพระพุทธเจ้า นับเป็นเหตุอัศจรรย์ ที่มีองค์ประกอบสำคัญ ๔ ประการ เรียกว่าว่า วันจาตุรงคสันนิบาต
1 h$ K% R6 g' X( ~5 O0 o( [9 c1 E  Y/ V  D( b
คำว่า "จาตุรงคสันนิบาต" แยกศัพท์ได้ดังนี้ คือ0 G' B3 n) ?/ @$ R: }
0 `, I+ j+ ?: k9 A
"จาตุร" แปลว่า ๔ % i6 h+ R2 v6 k7 e; H6 J9 a
"องค์" แปลว่า ส่วน 0 o0 J+ a0 Q9 K$ L8 q. c# }- i7 z, k
"สันนิบาต" แปลว่า ประชุม
* m" |/ z* q+ j' i8 w8 N6 qฉะนั้นจาตุรงคสันนิบาตจึงหมายความว่า "การประชุมด้วยองค์ ๔" กล่าวคือมีเหตุการณ์พิเศษที่เกิดขึ้นพร้อมกันในวันนี้ คือ
" P6 L) C/ M) g6 v1 Q  ~8 L( ~6 f3 x0 H% k* x% z$ D# {
1. เป็นวันที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้า จำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาประชุมพร้อมกันที่เวฬุวันวิหารในกรุงราชคฤห์ โดยมิได้นัดหมาย- r% f. C% t; N' D6 T

# R9 X  r2 f  G' K/ U! ]4 q2. พระภิกษุสงฆ์เหล่านี้ล้วนเป็น "เอหิภิกขุอุปสัมปทา" คือเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบทโดยตรงจากพระพุทธเจ้าทั้งสิ้น9 K/ Y' x2 ]/ B5 Y8 X- g
6 b& Z* s% d! H8 F9 K. V0 q% u: T
3. พระภิกษุสงฆ์ทุกองค์ที่ได้มาประชุมในครั้งนี้ ล้วนแต่เป็นผุ้ได้บรรลุพระอรหันต์แล้วทุก ๆองค์8 W' d) Q2 v) a) Z: O1 m2 v
/ h% p7 X! k! Q' {& s6 Y! e: O) @  e
4. เป็นวันที่พระจันทร์เต็มดวงกำลังเสวยมาฆฤกษ
, f9 X* `5 M' R" d) E
. r0 I- i7 Z3 C& X0 x3 rประวัติวันมาฆบูชา
: b9 G4 l( C( s/ q1 }- f% ?
$ u1 ^0 Z. z$ M8 Q- qมูลเหตุ
4 F; y: E+ p5 {4 jหลังจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสรู้ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 และได้ทรงประกาศพระศาสนาและส่งพระอรหันตสาวกออกไปจาริกเพื่อเผยแพร่พระพุทธศาสนายังสถานที่ต่าง ๆ ล่วงแล้วได้ 9 เดือน ในวันที่ใกล้พระจันทร์เสวยมาฆฤกษ์ (วันขึ้น 15 ค่ำ 6 p1 q. F  E" r" i8 Y

- K- Z" i/ ^# `5 hเดือน 3) พระอรหันต์ทั้งหลายเหล่านั้นต่างได้ระลึกว่า วันนี้เป็นวันสำคัญของศาสนาพราหมณ์ อันเป็นศาสนาของตนอยู่เดิม ก่อนที่จะหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้า และในลัทธิศาสนาเดิมนั้นเมื่อถึงวันเพ็ญเดือนมาฆะ เหล่าผู้ศรัทธา
3 Q$ Y2 }6 n+ r- n, n
/ X7 j- p2 A* G% yพราหมณลัทธินิยมนับถือกันว่าวันนี้เป็นวันศิวาราตรี โดยจะทำการบูชาพระศิวะด้วยการลอยบาปหรือล้างบาปด้วยน้ำ แต่มาบัดนี้ตนได้เลิกลัทธิเดิมหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้าแล้ว จึงควรเดินทางไปเข้าเฝ้าบูชาฟังพระสัทธรรมจาก3 [) U  B: V7 A1 V9 g
( d1 a% B. J9 ~
พระพุทธเจ้า พระอรหันต์เหล่านั้นซึ่งเคยปฏิบัติศิวาราตรีอยู่เดิม จึงพร้อมใจกันไปเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าโดยมิได้นัดหมาย+ B8 M+ `- |3 H
8 f& t/ R$ a# Z. T
มีผู้กล่าวว่า สาเหตุสำคัญที่ทำให้พระสาวกทั้ง 1,250 องค์มาประชุมพร้อมกันโดยมิได้นัดหมาย มาจากในวันเพ็ญเดือน 3 ตามคติพราหมณ์ เป็นวันพิธีศิวาราตรี พระสาวกเหล่านั้นซึ่งเคยนับถือศาสนาพราหมณ์มาก่อนจึงได้เปลี่ยนจากการรวมตัว
4 s; @$ ]: N2 |/ j$ c7 z9 m! W" l% p6 F; K. S* Z& I( s
กันทำพิธีชำระบาปตามพิธีพราหมณ์ มารวมกันเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าแทน  l, E' y6 U/ H) X# _* A
% k+ z- e( I6 c8 ]' c

) v6 o8 i) I2 A7 [- L6 q! V$ l) C! `# t& V4 i) K% z7 L
โอวาทปาฏิโมกข์ 3 }8 J$ v5 w# o5 m6 ^  l
หลักคำสอนสำคัญของพระพุทธศาสนา หรือคำสอนอันเป็นหัวใจของพระพุทธศาสนา ได้แก่ พระพุทธพจน์ ๓ คาถากึ่ง ที่พระพุทธเจ้าตรัสแก่พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ รูป ผู้ไปประชุมกันโดยมิได้นัดหมาย ณ พระเวฬุวนาราม ในวันเพ็ญเดือน ๓ ที่เราเรียก, a# u6 i2 d7 R6 x3 |) `9 _

  R' x. e; ^9 Y4 o' Zกันว่าวันมาฆบูชา (ถรรถกถากล่าวว่า พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์นี้ แก่ที่ประชุมสงฆ์ตลอดมา เป็นเวลา ๒๐ พรรษา ก่อนที่จะโปรดให้สวดปาฏิโมกข์อย่างปัจจุบันนี้แทนต่อมา), คาถาโอวาทปาฏิโมกข์ มีดังนี้ (โอวาทปาติโมกข์ ก็เขียน)
- t: l: `. O$ ]1 B! E6 T+ @. ^) x8 B* K$ F9 c3 C
สพฺพปาปสฺส อกรณํกุสลสฺสูปสมฺปทา3 c" u& C) Y/ V7 Y
สจิตฺตปริโยทปนํเอตํ พุทธาน สาสนํฯ
: L6 y) C( j0 `/ W; h6 o) [7 uขนฺตี ปรมํ ตโป ตีติกฺขา" L1 \9 w3 m: g+ o" J) |! l
นิพฺพานํ ปรมํ วทนฺติ พุทฺธา
, `+ K* A* [% xน หิ ปพฺพชิโต ปรูปฆาตี
! ?# `7 B0 L& K* C+ }สมโณ โหติ ปรํ วิเหฐยนฺโตฯ( {1 Y' ^% t3 ]$ a) o$ s" |  v
อนูปวาโท อนูปฆาโต ปาติโมกฺเข จ สํวโร
+ ^2 X0 x' ^% n. j6 }มตฺตญฺญุตา จ ภตฺตสฺมึ ปนฺตญฺจ สยนาสนํ3 f, ^; {4 h9 J0 Y- C* V& k
อธิจิตฺเต จ อาโยโค เอตํ พุทฺธาน สาสนํฯ
2 O! y7 y5 m# }) I& A/ j: R- d: \
, k" q' j, A/ n" ?. oแปล : การไม่ทำความชั่วทั้งปวง ๑ การบำเพ็ญแต่ความดี ๑ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ขันติ คือความอดกลั้น เป็นตบะอย่างยิ่ง, พระพุทธเจ้าทั้งหลายกล่าวว่านิพพาน เป็นบรมธรรม, ผู้ทำร้ายคน2 j  ?& l  v$ ]  ~7 _( @0 z
8 l: @4 h" c8 C" H0 z$ Y
อื่น ไม่ชื่อว่าเป็นบรรพชิต,ผู้เบียดเบียนคนอื่น ไม่ชื่อว่าเป็นสมณะการไม่กล่าวร้าย ๑ การไม่ทำร้าย ๑ ความสำรวมในปาฏิโมกข์ ๑ ความเป็นผู้รู้จักประมาณในอาหาร ๑ ที่นั่งนอนอันสงัด ๑ ความเพียรในอธิจิต ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้ง
7 ?: S$ c2 r# C9 i2 K! i* ]6 b
4 n# K+ }* n7 A+ x% h7 |9 Lหลายที่เข้าใจกันโดยทั่วไป และจำกันได้มาก ก็คือ ความในคาถาแรกที่ว่า ไม่ทำชั่ว ทำแต่ความดี ทำจิตใจให้ผ่องใส! y" s6 b2 j8 l: l

* e5 h0 k3 [" Zสถานที่สำคัญเนื่องด้วยวันมาฆบูชา (พุทธสังเวชนียสถาน)
( }/ b, ?6 @$ ]9 F8 ~# A  O. O' {4 r" b
พระพุทธรูปยืนกลางมณฑลมหาสังฆสันนิบาต ในโบราณสถานวัดเวฬุวันมหาวิหาร เมืองราชคฤห์ รัฐพิหาร อินเดีย (เป็นพระพุทธรูปสร้างใหม่ ปัจจุบันเป็นสถานที่จาริกแสวงบุญสำคัญของชาวพุทธทั่วโลก)เหตุการณ์สำคัญที่เกิดในวันมาฆบูชา เกิด
; T  O6 q. K1 F* o: @+ q5 U: R: A# ~  A3 g) b
ภายในบริเวณที่ตั้งของ "กลุ่มพุทธสถานโบราณวัดเวฬุวันมหาวิหาร" ภายในอาณาบริเวณของวัดเวฬุวันมหาวิหาร ซึ่งลานจาตุรงคสันนิบาตอันเป็นจุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชานั้น ยังคงเป็นที่ถกเถียงและหาข้อสรุปทาง
0 J0 u8 g+ ^+ X
& I. u0 G7 Y. V+ v2 t# J7 w( lโบราณคดีไม่ได้มาจนถึงปัจจุบัน
) P$ u0 P$ C# g+ p' s
. I6 \4 w, r3 Yวัดเวฬุวันมหาวิหาร3 ?- n0 m; h% V7 |
"วัดเวฬุวันมหาวิหาร" เป็นอาราม (วัด) แห่งแรกในพระพุทธศาสนา ตั้งอยู่ใกล้เชิงเขาเวภารบรรพต บนริมฝั่งแม่น้ำสรัสวดีซึ่งมีตโปธาราม (บ่อน้ำร้อนโบราณ) คั่นอยู่ระหว่างกลาง นอกเขตกำแพงเมืองเก่าราชคฤห์ (อดีตเมืองหลวงของแคว้นมคธ) รัฐ% l) r1 O* A$ F
' C8 q! Y4 f; ]% _  O+ U' L6 w
พิหาร ประเทศอินเดียในปัจจุบัน (หรือ แคว้นมคธ ชมพูทวีป ในสมัยพุทธกาล)
2 o+ K* D- z: w* j; I( X) K* c" q0 w. y8 w( J7 R7 Z* J0 x9 P3 g. X
+ l7 F1 p( c; V% F
6 J2 e3 e( d' W- a
วัดเวฬุวันในสมัยพุทธกาล. F$ l7 ^$ z/ g/ c  ]
เดิมวัดเวฬุวันเป็นพระราชอุทยานสำหรับเสด็จพระพาสของพระเจ้าพิมพิสาร เป็นสวนป่าไผ่ร่มรื่นมีรั้วรอบและกำแพงเข้าออก เวฬุวันมีอีกชื่อหนึ่งปรากฏในพระสูตรว่า "พระวิหารเวฬุวันกลันทกนิวาปสถาน"หรือ "เวฬุวันกลันทกนิวาป" (สวนป่าไผ่6 r# z, `( O6 J
* @8 X: ]" `* Q# D: S+ ]
สถานที่สำหรับให้เหยื่อแก่กระแต) พระเจ้าพิมพิสารได้ถวายพระราชอุทยานแห่งนี้เป็นวัดในพระพุทธศาสนาหลังจากได้สดับพระธรรมเทศนาอนุปุพพิกถาและจตุราริยสัจจ์ ณ พระราชอุทยานลัฏฐิวัน (พระราชอุทยานสวนตาลหนุ่ม) โดยในครั้งนั้น/ k$ u/ i) y0 t

- o! D8 y" ^: Bพระองค์ได้บรรลุพระโสดาบัน เป็นพระอริยบุคคลในพระพุทธศาสนา และหลังจากการถวายกลันทกนิวาปสถานไม่นาน อารามแห่งนี้ก็ได้ใช้เป็นสถานที่สำหรับพระสงฆ์ประชุมจาตุรงคสันนิบาตครั้งใหญ่ในพระพุทธศาสนา อันเป็นเหตุการณ์สำคัญใน# N% T3 Y! O, M0 ~3 o9 I
) Y$ a' X& a* X2 ^$ O- i6 K
วันมาฆบูชา1 Q! b4 T+ {0 `. l- i: a

  T# ?5 r! z, w! q. Jวัดเวฬุวันหลังการปรินิพพาน
( r" X4 C8 Q1 f( \7 Fหลังพระพุทธเจ้าเสด็จปรินิพพาน วัดเวฬุวันได้รับการดูแลมาตลอด โดยเฉพาะมูลคันธกุฎีที่มีพระสงฆ์เฝ้าดูแลทำการปัดกวาดเช็ดถูปูลาดอาสนะและปฏิบัติต่อสถานที่ ๆ พระพุทธเจ้าเคยประทับอยู่ทุก ๆ แห่ง เหมือนสมัยที่พระพุทธองค์ทรงพระชนม- Q. `  Y/ B$ a  \2 @9 C3 e

' m8 C  C9 f. G3 e- H; e1 kชีพอยู่มิได้ขาด โดยมีการปฏิบัติเช่นนี้ติดต่อกันกว่าพันปี  \# ~3 J3 n( r" c$ N, |
" t* c# X/ o" a9 p
แต่จากเหตุการณ์ย้ายเมืองหลวงแห่งแคว้นมคธหลายครั้งในช่วง พ.ศ. 70 ที่เริ่มจากอำมาตย์และราษฎรพร้อมใจกันถอดกษัตริย์นาคทัสสก์แห่งราชวงศ์ของพระเจ้าพิมพิสารออกจากพระราชบัลลังก์ และยกสุสูนาคอำมาตย์ซึ่งมีเชื้อสายเจ้าลิจฉวีในกรุง
, F" `7 w6 d& |* Y
) g( {& B% @0 T4 o- iเวสาลีแห่งแคว้นวัชชีเก่า ให้เป็นกษัตริย์ตั้งราชวงศ์ใหม่แล้ว พระเจ้าสุสูนาคจึงได้ทำการย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธไปยังเมืองเวสาลีอันเป็นเมืองเดิมของตน และกษัตริย์พระองค์ต่อมาคือพระเจ้ากาลาโศกราช ผู้เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าสุสูนาค , N% M  J) S# J) I6 k, n0 N0 ]

3 m" K9 _' v) c  }# Qได้ย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธอีก จากเมืองเวสาลีไปยังเมืองปาตลีบุตร ทำให้เมืองราชคฤห์ถูกลดความสำคัญลงและถูกทิ้งร้าง ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้วัดเวฬุวันขาดผู้อุปถัมภ์และถูกทิ้งร้างอย่างสิ้นเชิงในช่วงพันปีถัดมา+ {  V% d! V/ \, N% o

6 \, w+ [& E( hโดยปรากฏหลักฐานบันทึกของหลวงจีนฟาเหียน (Fa-hsien) ที่ได้เข้ามาสืบศาสนาในพุทธภูมิในช่วงปี พ.ศ. 942 - 947 ในช่วงรัชสมัยของพระเจ้าจันทรคุปต์ที่ ๒ (พระเจ้าวิกรมาทิตย์) แห่งราชวงศ์คุปตะ ซึ่งท่านได้บันทึกไว้ว่า เมืองราชคฤห์อยู่
4 Z# V* d& {, g/ H' e8 x! p
& S  x8 n. s" P3 Qในสภาพปรักหักพัง แต่ยังทันได้เห็นมูลคันธกุฎีวัดเวฬุวันปรากฏอยู่ และยังคงมีพระภิกษุหลายรูปช่วยกันดูแลรักษาปัดกวาดอยู่เป็นประจำ แต่ไม่ปรากฏว่ามีการบันทึกถึงสถานที่เกิดเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตแต่ประการใด
& L. E6 L2 q  o- M, x' G( P) r! _0 e$ _$ F* _9 A
แต่หลังจากนั้นประมาณ 200 ปี วัดเวฬุวันก็ถูกทิ้งร้างไป ตามบันทึกของพระถังซำจั๋ง (Chinese traveler Hiuen-Tsang) ซึ่งได้จาริกมาเมืองราชคฤห์ราวปี พ.ศ. 1300 ซึ่งท่านบันทึกไว้แต่เพียงว่า ท่านได้เห็นแต่เพียงซากมูลคันธกุฎีซึ่งมี: b) D. P* i5 J+ C. u9 S9 R

" \! y! a( ?' O* a7 r9 ]3 Jกำแพงและอิฐล้อมรอบอยู่เท่านั้น (ในสมัยนั้นเมืองราชคฤห์โรยราถึงที่สุดแล้ว พระถังซำจั๋งได้แต่เพียงจดตำแหน่งที่ตั้งทิศทางระยะทางของสถูปและโบราณสถานเก่าแก่อื่น ๆ ในเมืองราชคฤห์ไว้มาก ทำให้เป็นประโยชน์แก่นักประวัติศาสตร์และนัก$ b' k- S5 {* {6 ~* k: S
: z/ i( |4 @; D
โบราณคดีในการค้นหาโบราณสถานต่าง ๆ ในเมืองราชคฤห์ในปัจจุบัน)
1 f' O; e' x) N, s* c* f- R( V% n! g
จุดแสวงบุญและสภาพของวัดเวฬุวันในปัจจุบัน: i5 j0 E2 Y. b- m6 s0 F
ปัจจุบันหลังถูกทอดทิ้งเป็นเวลากว่าพันปี และได้รับการบูรณะโดยกองโบราณคดีอินเดียในช่วงที่อินเดียยังเป็นอาณานิคมของอังกฤษ วัดเวฬุวัน ยังคงมีเนินดินโบราณสถานที่ยังไม่ได้ขุดค้นอีกมาก สถานที่สำคัญ ๆ ที่พุทธศาสนิกชนในปัจจุบันนิยม' M- c3 V* \) z; {4 }
7 s4 ]: H# H, l. a$ W$ r/ d' C% ^5 j
ไปนมัสการคือ "พระมูลคันธกุฎี" ที่ปัจจุบันยังไม่ได้ทำการขุดค้น เนื่องจากมีกุโบร์ของชาวมุสลิมสร้างทับไว้ข้างบนเนินดิน, "สระกลันทกนิวาป" ซึ่งปัจจุบันรัฐบาลอินเดียได้ทำการบูรณะใหม่อย่างสวยงาม, และ "ลานจาตุรงคสันนิบาต" อันเป็นลานเล็ก
$ _6 C# [1 A+ t; P* k+ d( r4 W" k/ k
$ W0 u5 e4 n3 g7 [' _2 G& _ๆ มีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปยืนปางประทานพรอยู่กลางซุ้ม ลานนี้เป็นจุดสำคัญที่ชาวพุทธนิยมมาทำการเวียนเทียนสักการะ (ลานนี้เป็นลานที่กองโบราณคดีอินเดียสันนิษฐานว่าพระพุทธองค์ทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์ในจุดนี้)
9 S* b6 Z) ^  e9 E( B/ z; g
" x4 g% d' T  }: _( y# n! C$ qจุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชา (ลานจาตุรงคสันนิบาต), n! V& F0 N) s) _( t4 O
ถึงแม้ว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตจะเป็นเหตุการณ์สำคัญยิ่งที่เกิดในบริเวณวัดเวฬุวันมหาวิหาร แต่ทว่าไม่ปรากฏรายละเอียดในบันทึกของสมณทูตชาวจีนและในพระไตรปิฎกแต่อย่างใดว่าเหตุการณ์ใหญ่นี้เกิดขึ้น ณ จุดใดของวัดเวฬุวัน รวมทั้ง
& t! n* x" S% B& y
" j% v1 k5 ]6 C9 \+ \จากการขุดค้นทางโบราณคดีก็ไม่ปรากฏหลักฐานว่ามีการทำเครื่องหมาย (เสาหิน) หรือสถูประบุสถานที่ประชุมจาตุรงคสันนิบาตไว้แต่อย่างใด (ตามปกติแล้วบริเวณที่เกิดเหตุการณ์สำคัญทางพระพุทธศาสนา มักจะพบสถูปโบราณหรือเสาหินพระ
3 Q" E; }1 K. _) y! H3 }/ L
. j3 U; Q9 ^. g+ |  C( k( oเจ้าอโศกมหาราชสร้างหรือปักไว้เพื่อเป็นเครื่องหมายสำคัญสำหรับผู้แสวงบุญ) ทำให้ในปัจจุบันไม่สามารถทราบโดยแน่ชัดว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตเกิดขึ้นในจุดใดของวัด4 j( m8 ?4 y+ z) |" l
! t9 f8 J4 a6 c/ p
ในปัจจุบันกองโบราณคดีอินเดียได้แต่เพียงสันนิษฐานว่า "เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดในบริเวณลานด้านทิศตะวันตกของสระกลันทกนิวาป" (โดยสันนิษฐานเอาจากเอกสารหลักฐานว่าเหตุการณ์ดังกล่าวมีพระสงฆ์ประชุมกันมากถึงสองพันกว่ารูป และ$ V- I7 [! j+ O$ K; h* r  U
; K: ~  L- D" z# s1 U. n
เกิดในช่วงที่พระพุทธองค์พึ่งได้ทรงรับถวายอารามแห่งนี้ การประชุมครั้งนั้นคงยังต้องนั่งประชุมกันตามลานในป่าไผ่ เนื่องจากเสนาสนะหรือโรงธรรมสภาขนาดใหญ่ยังคงไม่ได้สร้างขึ้น และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในปัจจุบันลานด้านทิศตะวันตกของสระ: Z; n1 k9 R: k: O' U: K% L
! _! M- p6 a' U  M% d4 Q
กลันทกนิวาป เป็นลานกว้างลานเดียวในบริเวณวัดที่ไม่มีโบราณสถานอื่นตั้งอยู่) โดยได้นำพระพุทธรูปยืนปางประทานพรไปประดิษฐานไว้บริเวณซุ้มเล็ก ๆ กลางลาน และเรียกว่า "ลานจาตุรงคสันนิบาต" ซึ่งในปัจจุบันก็ยังไม่มีข้อสรุปแน่ชัดว่าลาน3 |$ d0 }( }3 g. r2 o- Y
# Y7 F% ]4 ?0 z, Q0 V+ n
จาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริงอยู่ในจุดใด และยังคงมีชาวพุทธบางกลุ่มสร้างซุ้มพระพุทธรูปไว้ในบริเวณอื่นของวัดโดยเชื่อว่าจุดที่ตนสร้างนั้นเป็นลานจาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริง แต่พุทธศาสนิกชนชาวไทยส่วนใหญ่ก็เชื่อตามข้อสันนิษฐานของกอง: H% I0 _$ u3 e

# o! }1 B" N; a- z- {) a' R) ]: |โบราณคดีอินเดียดังกล่าว โดยนิยมนับถือกันว่าซุ้มพระพุทธรูปกลางลานนี้เป็นจุดสักการะของชาวไทยผู้มาแสวงบุญจุดสำคัญ 1 ใน 2 แห่งของเมืองราชคฤห์ (อีกจุดหนึ่งคือพระมูลคันธกุฎีบนยอดเขาคิชกูฏ)
9 C% \, j& Z  u) h7 R, G# A4 C% \- a$ F* J8 \
กิจกรรมต่างๆ ที่ควรปฏิบัติในวันมาฆบูชา
' ~$ O1 Q5 e7 a; W
2 d& }& Y2 ^0 S+ F: ^1 w การปฎิบัติตนสำหรับพุทธศาสนาในวันนี้ก็คือ การทำบุญ ตักบาตรในตอนเช้า หรือไม่ก็จัดหาอาหารคาวหวานไปทำบุญฟังเทศน์ที่วัด ตอนบ่ายฟังพระแสดงพระธรรมเทศนา ในตอนกลางคืน จะพากันนำดอกไม้ ธูปเทียน ไปที่วัดเพื่อชุมนุมกันทำพิธี1 E9 \+ Q% d/ p8 j

  y) k" \" K0 P% _# q# \# _- P+ F2 kเวียนเทียน รอบพระอุโบสถ พร้อมกับพระภิกษุสงฆ์โดยเจ้าอาวาสจะนำว่า นะโม ๓ จบ จากนั้นกล่าวคำ ถวาย ดอกไม้ธูปเทียน ทุกคนว่าตาม จบแล้วเดิน เวียนขวา ตลอดเวลาให้ระลึกถึง พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณ จนครบ ๓ รอบ
% j% D' }) J3 {* m2 J; o0 {, T9 P, p; Y; ^0 i! b
แล้วนำดอกไม้ ธูปเทียนไปปักบูชาตามที่ทางวัด เตรียมไว้ เป็นอันเสร็จพิธี" j: d- l! ^& s/ E0 N& E% U3 x& B

! ^+ M" m* B+ Gขอบคุณข้อมูลจาก : dhammathai.org,วิกิพีเดีย9 _2 e) \* [/ s1 N
* b( c; n- {" R! v8 `) C
* v& v2 C+ k8 n; Y3 N
- f: a; f5 D# k' }! h
การถือปฏิบัติวันมาฆบูชาในประเทศไทย& A! {" T8 g3 C) |
พิธีวันมาฆบูชานี้ เดิมทีเดียวในประเทศไทยไม่เคยทำมาก่อน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงอธิบายไว้ว่าเกิดขึ้นในสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ โดยทรงถือตามแบบของโบราณบัณฑิตที่
. [: W4 I4 n  N2 ]2 q2 S# r& h
7 D) k8 `6 N7 p$ X+ Q% w3 c& h$ e7 Gได้นิยมกันว่า วันมาฆะบูรณมี พระจันทร์เสวยฤกษ์มาฆะเต็มบริบูรณ์เป็นวันที่พระอรหันต์สาวกของ พระพุทธเจ้า ๑,๒๕๐ รูป ได้ประชุมกันพร้อมด้วยองค์ ๔ ประการ เรียกว่า; M0 f, I8 y8 L" t+ [- ^4 F
' {' A; f# E8 q) i
จาตุรงคสันนิบาตพระพุทธเจ้าได้ตรัสเทศนาโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เป็นการ ประชุมใหญ่ และเป็นการอัศจรรย์ในพระพุทธศาสนา นักปราชญ์ จึงถือเอาเหตุนั้นประกอบ การสักการบูชาพระพุทธเจ้าและพระอรหันต์สาวก ๑,๒๕๐ รูปนั้น ให้
% x& O. Z3 f) ^* L% r# m
' U; U5 e- I# [/ ^8 t+ a1 E& [เป็นที่ตั้งแห่งความ เลื่อมใสการประกอบพิธีมาฆะบูชา ได้เริ่มในพระบรมมหาราชวังก่อน% f2 @' y4 w% D) H# Z" M8 R: U
; K. m; X7 o5 [. U# ~( Y9 [
ในสมัยรัชกาลที่ ๔ มีพิธีการพระราชกุศลในเวลาเช้า พระสงฆ์ วัดบวรนิเวศวิหารและ วัดราชประดิษฐ์ ๓๐ รูป ฉันในพระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เวลาค่ำ เสด็จออกทรงจุด ธูปเทียนเครื่อง มนัสการแล้ว พระสงฆ์สวดทำวัตรเย็นเสร็จแล้ว สวด" h5 j4 O( @4 C4 T, w
" K+ R/ O1 k" l* Q
มนต์ต่อไปมี สวดคาถาโอวาทปาติโมกข์ด้วยสวดมนต์ จบทรงจุดเทียนรายตามราวรอบพระอุโบสถ ๑,๒๕๐ เล่ม มีการประโคมอีกครั้งหนึ่งแล้วจึงมีการเทศนา โอวาทปาติโมกข์6 t$ m5 c+ Z; T3 i
๑ กัณฑ์เป็นทั้งเทศนาภาษาบาลีและ ภาษาไทย เครื่องกัณฑ์ มีจีวรเนื้อดี ๑ ผืน เงิน ๓ ตำลึง และขนมต่าง ๆ เทศนาจบพระสงฆ์ ซึ่งสวดมนต์ ๓๐ รูป สวดรับการประกอบพระราชกุศลเกี่ยวกับ วันมาฆบูชาในสมัยรัชกาลที่ ๔ นั้น พระบาทสมเด็จพระ
( I, @# X4 C9 s+ y7 |9 s
2 Z* ~, ]# m2 n# D% f1 Qจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จะเสด็จออกประกอบพิธีด้วยพระองค์เองทุกปีมิได้ขาด สมัยต่อมามีการเว้นบ้าง เช่น รัชกาลที่ ๕ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จออกเองบ้าง มิได้ เสด็จออกเองบ้างเพราะมักเป็นเวลาที่ประสบกับเวลาเสด็จ
; L1 t5 W/ ~2 h1 u& r9 q% q7 n- E$ C( K
ประพาส หัวเมืองบ่อย ๆ หากถูกคราวเสด็จไปประพาสบางปะอินหรือพระพุทธบาท พระพุทธฉาย พระปฐมเจดีย์ พระแท่นดงรัง ก็จะทรงประกอบพิธีมาฆบูชา ในสถานที่นั้น ๆ ขึ้นอีก ส่วนหนึ่งต่างหากจากในพระบรมมหาราชวังเดิมทีมีการประกอบพิธี5 Z, y/ Y. |3 `& A# E* e& J" q9 E' W, X1 F/ X
& W! x  k1 R3 }1 C+ Q5 U$ Z# Z
ในพระบรมมหาราชวัง ต่อมาก็ขยายออกไป ให้พุทธบริษัทได้ ปฏิบัติตามอย่างเป็นระบบสืบมาจนปัจจุบัน มีการบูชา ด้วยการเวียนเทียน และบำเพ็ญกุศลต่าง ๆ ส่วนกำหนดวันประกอบพิธีมาฆบูชานั้น ปกติตรงกับวันเพ็ญ เดือน ๓ หากปีใด เป็น: d' {$ a2 `  \5 ^# {2 E( L
# `8 D  q  `: u; H( S- E) `- R, x
อธิกมาส คือ มีเดือน ๘ สองหนจะเลื่อนไปตรงกับวันเพ็ญเดือน ๔) K% J; n, h; m- n+ D

1 c6 `4 e% k7 e8 ]7 f  N1 A( A9 k2 t

) O3 T/ \- t8 }1 b. T1 F( B  n  Oหลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติ8 {  @" N7 Y; }  _/ ]8 \
หลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติได้แก่ โอวาทปาติโมกข์ หมายถึง หลักคำสอนคำสำคัญของพระพุทธศาสนาอันเป็นไปเพื่อป้องกัน และแก้ปัญหาต่าง ๆ ในชีวิตเป็นไปเพื่อความหลุดพ้น หรือคำสอน อันเป็นหัวใจพระพุทธศาสนา หลักธรรมประกอบด้วย
! g5 G1 j2 }6 |4 g% E
5 A, X" B, K% o& iหลักการ ๓ อุดมการณ์ ๔ วิธีการ ๖ ดังนี้
# j* R. o2 f' v- c
+ [  s; t, c1 N3 y1 u; [หลักการ ๓
5 Z9 V- W. K# p1 Q) t# M$ ?1 W๑. การไม่ทำบาปทั้งปวง ได้แก่การงดเว้น การลด ละเลิก ทำบาปทั้งปวง ซึ่งได้แก่ อกุศลกรรมบถ ๑๐ ทางแห่งความชั่ว มีสิบประการ อันเป็น
8 A4 P/ o1 r' s, Uความชั่วทางกาย ทางวาจา และทางใจ ความชั่วทางกาย ได้แก่ การฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ การประพฤติ ผิดในกาม
- R8 }; \2 T; F  A$ s8 Vความชั่วทางวาจา ได้แก่ การพูดเท็จ การพูดส่อเสียด การพูดเพ้อเจ้อ ! [6 y/ e2 j3 |8 G" [" q
ความชั่วทางใจ ได้แก่ การอยากได้สมบัติของผู้อื่น การผูกพยาบาท และความเห็นผิดจากทำนองคลองธรรม
% S6 G/ s8 c$ P9 S% W; f% E0 O- `' l1 T. C6 {9 C; P+ s8 x
๒. การทำกุศลให้ถึงพร้อม ได้แก่ การทำความดีทุกอย่างซึ่งได้แก่ กุศลกรรมบถ ๑๐ เป็นแบบของการทำฝ่ายดีมี ๑๐ อย่าง อันเป็นความดีทางกาย ทางวาจาและทางใจ
% s7 R/ i; T3 W3 ]! ^) G5 i+ _
ความดีทางกาย ได้แก่ การไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ทำร้ายเบียดเบียนผู้อื่นมีแต่ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน การไม่ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของเขาไม่ได้ให้ มาเป็นของตน มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และการไม่ประพฤติผิดในกาม& F* _& h- N6 Q" |! N
การทำความดีทางวาจา ได้แก่ การไม่พูดเท็จ ไม่พูดส่อเสียด ไม่พูดคำหยาบ และไม่พูดเพ้อเจ้อพูดแต่คำจริง พูดคำอ่อนหวานพูดคำให้เกิดความสามัคคีและพูดถูกกาลเทศะ  w+ \8 c7 X% o( a: \& X" N
การทำความดีทางใจ ได้แก่ การไม่โลภอยากได้ของของผู้อื่นมีแต่คิดเสียสละ การไม่ผูกอาฆาตพยาบาทมีแต่คิดเมตตาและ ปราถนาดีและมีความเห็นความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง ตามทำนองคลองธรรม เช่น เห็นว่าทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว
; ~* f* P# x+ O
& N! m$ D  \1 o) K๓. การทำจิตให้ผ่องใส ได้แก่ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ปราศจากนวรณ์ซึ่งเป็นเครื่องขัดขวางจิตไม่ให้เข้าถึงความสงบ มี ๕ ประการ ได้แก่
  Z2 M% U% D, v) }- {3 ]% Y& N" R0 n7 C! t0 m* }
๑. ความพอใจในกาม (กามฉันทะ)# i) o9 `5 |- q2 F
๒. ความอาฆาตพยาบาท (พยาบาท). Y3 i" ?% F: ]/ c
๓. ความหดหู่ท้อแท้ ง่วงเหงาหาวนอน (ถีนะมิทธะ)8 A7 G; W) m! e% J5 W5 J2 C. a
๔. ความฟุ้งซ่าน รำคาญ (อุทธัจจะกุกกุจจะ) และ
$ p# e& G, P- L8 |7 K, \: _๕. ความลังเลสงสัย (วิกิจฉา) เช่น สงสัยในการทำความดีความชั่ว ว่ามีผลจริงหรือไม่ วิธีการทำจิตให้ปฏิบัติสมถะผ่องใส ที่แท้จริงเกิดขึ้นจากการละบาปทั้งปวง ด้วยการถือศืลและบำเพ็ญกุศล ให้ถึงพร้อมด้วยการ และวิปัสสนา จนได้บรรลุอรหัตผล $ v  a, u: S1 u3 V4 a0 \& @

. }( B  t0 m7 Gอันเป็นความผ่องใสที่แท้จริง
, V; I8 M. h- _) Y( a: W; A  b. v% B8 v
อุดมการณ์ ๔
! ^, i1 U' \! x& ^  ]๑. ความอดทน ได้แก่ ความอดกลั้น ไม่ทำบาปทั้งทางกาย วาจา ใจ
+ l: v; v4 z; {! d* p1 x๒. ความไม่เบียดเบียน ได้แก่ การงดเว้นจากการทำร้าย รบกวน หรือ เบียดเบียนผู้อื่น
% X$ o% }8 v+ W. o* N* z๓. ความสงบ ได้แก่ ปฏิบัติตนให้สงบทั้งทางกาย ทางวาจา และทางใจ
* f, D, Y9 S/ G- }  S$ ?3 F๔. นิพพาน ได้แก่ การดับทุกข์ ซึ่งเป็นเป้าหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนาเกิดขึ้นได้จาการดำเนินชีวิตตามมรรคมีองค์ ๘9 [0 d7 ^+ Y  T

0 k" l" H, g6 F! F) t: vวิธีการ ๖: p" y6 _* H# x: ?4 T# z2 f" ~
๑. ไม่ว่าร้าย ได้แก่ ไม่กล่าวให้ร้ายหรือ กล่าวโจมตีใคร
. k5 G7 X) ^$ O๒. ไม่ทำร้าย ได้แก่ ไม่เบียดเบียนผู้อื่น
( x4 K: i" b: B  n. v๓. สำรวมในปาติโมกข์ ได้แก่ ความเคารพระเบียบวินัย กฎกติกา กฎหมาย รวมทั้งขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีของสังคม; q: x; R% A  j( I8 H4 ]/ _  R% x
๔. รู้จักประมาณ ได้แก่ รู้จักความพอดีในการบริโภคอาหารหรือการใช้สอยสิ่งต่าง ๆ, s- B" ?. [& r/ m
๕. อยู่ในสถานที่ที่สงัด ได้แก่ อยู่ในสถานที่สงบมีสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสม7 b% I1 V) J6 y8 h( @% u  e) i1 w
๖. ฝึกหัดจิตใจให้สงบ ได้แก่ฝึกหัดชำระจิตให้สงบมีสุขภาพคุณภาพและประสิทธิ
* S& ?6 f2 f' C) {" kภาพที่ดี0 Y/ s; h1 r1 [) Z( f: f
' }2 X7 E; \* @: U
ขอบคุณข้อมูลจาก : dhammajak.net/budday/maka.php/ s  t: e: Q/ D6 x7 n

) a- J* D9 k6 q5 J! W& n1 R! Zที่มา : http://campus.sanook.com/910849/วันมาฆบูชา/