วันมาฆบูชา

วันมาฆบูชา
- M$ z. w8 w$ _3 ]5 F: t6 j  w* H/ p: H  T  q2 K2 k! o! d7 X2 `- F

5 y, R6 w# J4 I) n0 C
% t3 r, s9 V2 Z* o7 j' R  x* X) k9 ]ความหมายวันมาฆบูชา
% V8 g) z+ K9 I4 ]# }" pวันมาฆบูชา หมายถึง การบูชา ในวันเพ็ญเดือน ๓ เนื่องในโอกาสคล้าย วันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์2 q" ]( T2 M7 \$ I6 U

8 Y' @% F4 O4 t/ ^. _% c5 ?. ?ความสำคัญวันมาฆบูชา
4 n3 R* }/ U6 P6 \1 V/ @วันมาฆบูชา เป็นวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓ มีเหตุการณ์อัศจรรย์ที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้าจำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาเฝ้าพระพุทธเจ้า ณ วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ โดยมิได้นัดหมายกันพระสงฆ์ ทั้งหมดเป็นพระอรหันต์( ^$ I" I" f/ B' ^2 o/ ^

2 Y6 q% T/ Z. X6 Hผู้ได้อภิญญา ๖และเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบท โดยตรงจากพระพุทธเจ้า ในวันนี้พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เหล่านั้น ซึ่งเป็นทั้งหลักการอุดมการณ์และวิธีการปฏิบัติที่ นำไปใช้ได้ทุกสังคม มีเนื้อหา โดยสรุปคือให้ละ5 l. e5 M8 S! c
: Y: Y4 Z! Z3 M
ความชั่วทุกชนิด ทำความดี ให้ถึงพร้อมและทำจิตใจให้ผ่องใส, _1 |  R0 {4 l1 d4 S. U

4 v; K; p# |+ o5 l0 Sประวัติความเป็นมาวันมาฆบูชา
( l# e/ C( z5 j๑. ส่วนที่เกี่ยวกับพระพุทธเจ้า หลังจากพระพุทธเจ้าตรัสรู้ได้ ๙ เดือนขณะนั้นเมื่อเสร็จพุทธกิจแสดงธรรมที่ถ้ำสุกรขาตาแล้ว เสด็จมาประทับที่วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ ประเทศอินเดียในปัจจุบัน วันนั้นตรงกับวันเพ็ญ เดือนมาฆะหรือเดือน
- Z8 l- f$ ]* k. _9 S" ]
5 h+ D" O- m4 R) b๓ในเวลาบ่ายพระอรหันต์สาวกของพระพุทธเจ้า มาประชุม พร้อมกัน ณ ที่ประทับของพระพุทธเจ้า นับเป็นเหตุอัศจรรย์ ที่มีองค์ประกอบสำคัญ ๔ ประการ เรียกว่าว่า วันจาตุรงคสันนิบาต) t4 S* v. E2 l1 a2 \, k
3 f' ?4 E" L0 }' {- m0 H0 K1 n
คำว่า "จาตุรงคสันนิบาต" แยกศัพท์ได้ดังนี้ คือ
% ?( G( _7 V; w3 J; T9 S; p3 o
"จาตุร" แปลว่า ๔ " h3 H9 A3 Z7 n3 v
"องค์" แปลว่า ส่วน
1 C2 Y" x+ A. {/ `" `7 m"สันนิบาต" แปลว่า ประชุม 4 n: K' v' y! `, |" g7 i
ฉะนั้นจาตุรงคสันนิบาตจึงหมายความว่า "การประชุมด้วยองค์ ๔" กล่าวคือมีเหตุการณ์พิเศษที่เกิดขึ้นพร้อมกันในวันนี้ คือ
2 C* n" P" e0 ?- c+ k) {/ h/ w% ^0 Z' k
1. เป็นวันที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้า จำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาประชุมพร้อมกันที่เวฬุวันวิหารในกรุงราชคฤห์ โดยมิได้นัดหมาย
6 v/ k' v" Q. u* D, S- ~
/ w0 C3 o% Z% x! F2. พระภิกษุสงฆ์เหล่านี้ล้วนเป็น "เอหิภิกขุอุปสัมปทา" คือเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบทโดยตรงจากพระพุทธเจ้าทั้งสิ้น" a9 @( @* x' E* z4 S5 x8 p0 _1 w: r

1 v, Y$ o2 `0 b3. พระภิกษุสงฆ์ทุกองค์ที่ได้มาประชุมในครั้งนี้ ล้วนแต่เป็นผุ้ได้บรรลุพระอรหันต์แล้วทุก ๆองค์0 D  q" f& t- h8 n0 }
% K0 Y' d7 {1 i5 J
4. เป็นวันที่พระจันทร์เต็มดวงกำลังเสวยมาฆฤกษ% }6 _& J1 o; @
* J4 M% I, q$ }! b/ o% Q/ s- S
ประวัติวันมาฆบูชา
" W) A3 \8 u8 w7 ~  T" U- U4 r& N1 G2 g3 c/ k3 ]0 g
มูลเหตุ, [/ V5 w- ~1 x: a$ m& j
หลังจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสรู้ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 และได้ทรงประกาศพระศาสนาและส่งพระอรหันตสาวกออกไปจาริกเพื่อเผยแพร่พระพุทธศาสนายังสถานที่ต่าง ๆ ล่วงแล้วได้ 9 เดือน ในวันที่ใกล้พระจันทร์เสวยมาฆฤกษ์ (วันขึ้น 15 ค่ำ , j4 L5 u9 Z# B0 `* l

. I: C: a* B8 Q/ e  H4 bเดือน 3) พระอรหันต์ทั้งหลายเหล่านั้นต่างได้ระลึกว่า วันนี้เป็นวันสำคัญของศาสนาพราหมณ์ อันเป็นศาสนาของตนอยู่เดิม ก่อนที่จะหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้า และในลัทธิศาสนาเดิมนั้นเมื่อถึงวันเพ็ญเดือนมาฆะ เหล่าผู้ศรัทธา  `5 T1 f7 Y- R: M
' @. \0 A) g- j7 P+ Z
พราหมณลัทธินิยมนับถือกันว่าวันนี้เป็นวันศิวาราตรี โดยจะทำการบูชาพระศิวะด้วยการลอยบาปหรือล้างบาปด้วยน้ำ แต่มาบัดนี้ตนได้เลิกลัทธิเดิมหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้าแล้ว จึงควรเดินทางไปเข้าเฝ้าบูชาฟังพระสัทธรรมจาก* V/ t8 d5 l8 `, N
% u4 ?: o5 ]9 V9 Y/ k
พระพุทธเจ้า พระอรหันต์เหล่านั้นซึ่งเคยปฏิบัติศิวาราตรีอยู่เดิม จึงพร้อมใจกันไปเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าโดยมิได้นัดหมาย
& b7 h& K5 G( M  s9 z  F
- N$ u0 \: C) G9 y; pมีผู้กล่าวว่า สาเหตุสำคัญที่ทำให้พระสาวกทั้ง 1,250 องค์มาประชุมพร้อมกันโดยมิได้นัดหมาย มาจากในวันเพ็ญเดือน 3 ตามคติพราหมณ์ เป็นวันพิธีศิวาราตรี พระสาวกเหล่านั้นซึ่งเคยนับถือศาสนาพราหมณ์มาก่อนจึงได้เปลี่ยนจากการรวมตัว
9 k: [+ A  ?% i5 T( K% p6 O# s. ?$ u' m3 \' ]8 ~
กันทำพิธีชำระบาปตามพิธีพราหมณ์ มารวมกันเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าแทน1 I- W" p8 L( I8 b/ Y3 A

  e- j/ ~4 b0 o3 s, z% I/ w) u: p9 m7 [$ z- U5 t
) Z! u5 F" \# X# {( s
โอวาทปาฏิโมกข์ 7 \3 A; F$ |7 @
หลักคำสอนสำคัญของพระพุทธศาสนา หรือคำสอนอันเป็นหัวใจของพระพุทธศาสนา ได้แก่ พระพุทธพจน์ ๓ คาถากึ่ง ที่พระพุทธเจ้าตรัสแก่พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ รูป ผู้ไปประชุมกันโดยมิได้นัดหมาย ณ พระเวฬุวนาราม ในวันเพ็ญเดือน ๓ ที่เราเรียก
( {. Y2 n' i1 M9 r% k6 g  {; e8 k- R5 Y, v
กันว่าวันมาฆบูชา (ถรรถกถากล่าวว่า พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์นี้ แก่ที่ประชุมสงฆ์ตลอดมา เป็นเวลา ๒๐ พรรษา ก่อนที่จะโปรดให้สวดปาฏิโมกข์อย่างปัจจุบันนี้แทนต่อมา), คาถาโอวาทปาฏิโมกข์ มีดังนี้ (โอวาทปาติโมกข์ ก็เขียน)' r4 ~" U8 u$ \  |
1 z- {8 `8 K+ x1 Q# K' p7 @" x$ X
สพฺพปาปสฺส อกรณํกุสลสฺสูปสมฺปทา
$ R! n( l: K4 \$ F; oสจิตฺตปริโยทปนํเอตํ พุทธาน สาสนํฯ
# Q! @2 w6 U, k2 B' x- [. r. @9 ^, dขนฺตี ปรมํ ตโป ตีติกฺขา5 X) D/ o' W* e
นิพฺพานํ ปรมํ วทนฺติ พุทฺธา5 a- W. i& S* u5 B% p0 _
น หิ ปพฺพชิโต ปรูปฆาตี) j- j. K0 H; e2 c* x8 A
สมโณ โหติ ปรํ วิเหฐยนฺโตฯ
, G5 J5 g7 P, [5 v" @2 P+ jอนูปวาโท อนูปฆาโต ปาติโมกฺเข จ สํวโร
; e5 v- i/ }2 y  Nมตฺตญฺญุตา จ ภตฺตสฺมึ ปนฺตญฺจ สยนาสนํ
- p0 @" o. Q, m* \' N: }อธิจิตฺเต จ อาโยโค เอตํ พุทฺธาน สาสนํฯ/ t. \# ~& r6 y* N' g

3 ~; T% }) X- T+ }/ o4 @1 lแปล : การไม่ทำความชั่วทั้งปวง ๑ การบำเพ็ญแต่ความดี ๑ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ขันติ คือความอดกลั้น เป็นตบะอย่างยิ่ง, พระพุทธเจ้าทั้งหลายกล่าวว่านิพพาน เป็นบรมธรรม, ผู้ทำร้ายคน
0 z1 F( X% E/ e" s; P
" h; b) l6 z9 k! \6 R" Yอื่น ไม่ชื่อว่าเป็นบรรพชิต,ผู้เบียดเบียนคนอื่น ไม่ชื่อว่าเป็นสมณะการไม่กล่าวร้าย ๑ การไม่ทำร้าย ๑ ความสำรวมในปาฏิโมกข์ ๑ ความเป็นผู้รู้จักประมาณในอาหาร ๑ ที่นั่งนอนอันสงัด ๑ ความเพียรในอธิจิต ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้ง( |3 [5 a3 Q$ ^! A

+ V9 h# y3 r: A8 {- C4 mหลายที่เข้าใจกันโดยทั่วไป และจำกันได้มาก ก็คือ ความในคาถาแรกที่ว่า ไม่ทำชั่ว ทำแต่ความดี ทำจิตใจให้ผ่องใส! G# ?1 }7 }8 w* R# l) z
6 p- q7 @# l  _5 y
สถานที่สำคัญเนื่องด้วยวันมาฆบูชา (พุทธสังเวชนียสถาน)
$ f* F# S% |# b0 I# {' G: z' K3 ?1 u0 _+ T  z5 d) Y
พระพุทธรูปยืนกลางมณฑลมหาสังฆสันนิบาต ในโบราณสถานวัดเวฬุวันมหาวิหาร เมืองราชคฤห์ รัฐพิหาร อินเดีย (เป็นพระพุทธรูปสร้างใหม่ ปัจจุบันเป็นสถานที่จาริกแสวงบุญสำคัญของชาวพุทธทั่วโลก)เหตุการณ์สำคัญที่เกิดในวันมาฆบูชา เกิด
; X2 x( r9 y5 F6 m( P6 `; n2 e  c3 j9 `
ภายในบริเวณที่ตั้งของ "กลุ่มพุทธสถานโบราณวัดเวฬุวันมหาวิหาร" ภายในอาณาบริเวณของวัดเวฬุวันมหาวิหาร ซึ่งลานจาตุรงคสันนิบาตอันเป็นจุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชานั้น ยังคงเป็นที่ถกเถียงและหาข้อสรุปทาง
+ l- \; E* {- ]% F0 n# Q6 H; b
0 E* b2 B; c. E6 _+ ?- Fโบราณคดีไม่ได้มาจนถึงปัจจุบัน% M) }& H- u; U) D- h* e

  ~# b( i- }2 k2 k6 f9 qวัดเวฬุวันมหาวิหาร
# N5 I. `0 u4 a  ]' U# P7 k: p"วัดเวฬุวันมหาวิหาร" เป็นอาราม (วัด) แห่งแรกในพระพุทธศาสนา ตั้งอยู่ใกล้เชิงเขาเวภารบรรพต บนริมฝั่งแม่น้ำสรัสวดีซึ่งมีตโปธาราม (บ่อน้ำร้อนโบราณ) คั่นอยู่ระหว่างกลาง นอกเขตกำแพงเมืองเก่าราชคฤห์ (อดีตเมืองหลวงของแคว้นมคธ) รัฐ" i) Y  I0 Z' k  ~

: W2 b3 H1 Q& T( l' ?5 q+ u, qพิหาร ประเทศอินเดียในปัจจุบัน (หรือ แคว้นมคธ ชมพูทวีป ในสมัยพุทธกาล)
$ X" O2 d3 G2 K5 t
1 w% @7 J& {( n, n1 n
$ M4 A% e& G  v4 V! G: V7 ?" `( B( |( n; c9 r' K, H
วัดเวฬุวันในสมัยพุทธกาล* W; ?5 d! n# U0 k
เดิมวัดเวฬุวันเป็นพระราชอุทยานสำหรับเสด็จพระพาสของพระเจ้าพิมพิสาร เป็นสวนป่าไผ่ร่มรื่นมีรั้วรอบและกำแพงเข้าออก เวฬุวันมีอีกชื่อหนึ่งปรากฏในพระสูตรว่า "พระวิหารเวฬุวันกลันทกนิวาปสถาน"หรือ "เวฬุวันกลันทกนิวาป" (สวนป่าไผ่
4 t/ L* P# x! f# S( }2 N; Q# |4 h- S6 {# s
สถานที่สำหรับให้เหยื่อแก่กระแต) พระเจ้าพิมพิสารได้ถวายพระราชอุทยานแห่งนี้เป็นวัดในพระพุทธศาสนาหลังจากได้สดับพระธรรมเทศนาอนุปุพพิกถาและจตุราริยสัจจ์ ณ พระราชอุทยานลัฏฐิวัน (พระราชอุทยานสวนตาลหนุ่ม) โดยในครั้งนั้น7 L3 G) h6 F* @% E( S0 Y
4 I/ Q( Z3 w, F0 @
พระองค์ได้บรรลุพระโสดาบัน เป็นพระอริยบุคคลในพระพุทธศาสนา และหลังจากการถวายกลันทกนิวาปสถานไม่นาน อารามแห่งนี้ก็ได้ใช้เป็นสถานที่สำหรับพระสงฆ์ประชุมจาตุรงคสันนิบาตครั้งใหญ่ในพระพุทธศาสนา อันเป็นเหตุการณ์สำคัญใน/ C9 L7 R9 D1 }6 ^
: c& m7 e+ Z. ]3 o
วันมาฆบูชา
" _1 R9 c* ^2 L' D1 g4 h$ M6 f$ L+ {3 b" K" W, r# `
วัดเวฬุวันหลังการปรินิพพาน% Q9 R! B& `+ R. R9 u
หลังพระพุทธเจ้าเสด็จปรินิพพาน วัดเวฬุวันได้รับการดูแลมาตลอด โดยเฉพาะมูลคันธกุฎีที่มีพระสงฆ์เฝ้าดูแลทำการปัดกวาดเช็ดถูปูลาดอาสนะและปฏิบัติต่อสถานที่ ๆ พระพุทธเจ้าเคยประทับอยู่ทุก ๆ แห่ง เหมือนสมัยที่พระพุทธองค์ทรงพระชนม3 g3 Z+ p3 V2 v% p- m: H6 W( l

/ L7 {, v7 ~7 j/ b5 hชีพอยู่มิได้ขาด โดยมีการปฏิบัติเช่นนี้ติดต่อกันกว่าพันปี) W1 R& M3 C" G3 E% ?6 j! \

- m: H( U  ~9 L) _แต่จากเหตุการณ์ย้ายเมืองหลวงแห่งแคว้นมคธหลายครั้งในช่วง พ.ศ. 70 ที่เริ่มจากอำมาตย์และราษฎรพร้อมใจกันถอดกษัตริย์นาคทัสสก์แห่งราชวงศ์ของพระเจ้าพิมพิสารออกจากพระราชบัลลังก์ และยกสุสูนาคอำมาตย์ซึ่งมีเชื้อสายเจ้าลิจฉวีในกรุง# L9 G7 [7 W" M

* u7 M" P4 K# c% Q& _, ?$ a/ vเวสาลีแห่งแคว้นวัชชีเก่า ให้เป็นกษัตริย์ตั้งราชวงศ์ใหม่แล้ว พระเจ้าสุสูนาคจึงได้ทำการย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธไปยังเมืองเวสาลีอันเป็นเมืองเดิมของตน และกษัตริย์พระองค์ต่อมาคือพระเจ้ากาลาโศกราช ผู้เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าสุสูนาค ) U* W8 J5 b' X7 @& ~- t; S2 p/ z* r
& s0 e. a* R3 x  s# J
ได้ย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธอีก จากเมืองเวสาลีไปยังเมืองปาตลีบุตร ทำให้เมืองราชคฤห์ถูกลดความสำคัญลงและถูกทิ้งร้าง ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้วัดเวฬุวันขาดผู้อุปถัมภ์และถูกทิ้งร้างอย่างสิ้นเชิงในช่วงพันปีถัดมา# y4 i+ K) ]/ o3 O

1 F, z" ]0 ]5 J, }0 Cโดยปรากฏหลักฐานบันทึกของหลวงจีนฟาเหียน (Fa-hsien) ที่ได้เข้ามาสืบศาสนาในพุทธภูมิในช่วงปี พ.ศ. 942 - 947 ในช่วงรัชสมัยของพระเจ้าจันทรคุปต์ที่ ๒ (พระเจ้าวิกรมาทิตย์) แห่งราชวงศ์คุปตะ ซึ่งท่านได้บันทึกไว้ว่า เมืองราชคฤห์อยู่
5 [* ^0 O+ o0 C5 M- e) O
  r; X+ w% ]6 g- Oในสภาพปรักหักพัง แต่ยังทันได้เห็นมูลคันธกุฎีวัดเวฬุวันปรากฏอยู่ และยังคงมีพระภิกษุหลายรูปช่วยกันดูแลรักษาปัดกวาดอยู่เป็นประจำ แต่ไม่ปรากฏว่ามีการบันทึกถึงสถานที่เกิดเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตแต่ประการใด
0 L" Z8 l" i  b, x9 \5 p7 S; D. w0 {1 t3 c2 I: v$ R9 M4 T
แต่หลังจากนั้นประมาณ 200 ปี วัดเวฬุวันก็ถูกทิ้งร้างไป ตามบันทึกของพระถังซำจั๋ง (Chinese traveler Hiuen-Tsang) ซึ่งได้จาริกมาเมืองราชคฤห์ราวปี พ.ศ. 1300 ซึ่งท่านบันทึกไว้แต่เพียงว่า ท่านได้เห็นแต่เพียงซากมูลคันธกุฎีซึ่งมี
- X, ^# q& _8 M+ i' U# J6 k3 I+ _  R6 {5 u/ }" D% n1 H  j
กำแพงและอิฐล้อมรอบอยู่เท่านั้น (ในสมัยนั้นเมืองราชคฤห์โรยราถึงที่สุดแล้ว พระถังซำจั๋งได้แต่เพียงจดตำแหน่งที่ตั้งทิศทางระยะทางของสถูปและโบราณสถานเก่าแก่อื่น ๆ ในเมืองราชคฤห์ไว้มาก ทำให้เป็นประโยชน์แก่นักประวัติศาสตร์และนัก* f% U  |% ]# k  G

. ^7 @# J/ o# Aโบราณคดีในการค้นหาโบราณสถานต่าง ๆ ในเมืองราชคฤห์ในปัจจุบัน): X9 D6 R. ~9 Q+ B$ Q

* W* X/ X/ E, K6 jจุดแสวงบุญและสภาพของวัดเวฬุวันในปัจจุบัน' @* @* d$ J; t; x& Q/ W3 V. ]
ปัจจุบันหลังถูกทอดทิ้งเป็นเวลากว่าพันปี และได้รับการบูรณะโดยกองโบราณคดีอินเดียในช่วงที่อินเดียยังเป็นอาณานิคมของอังกฤษ วัดเวฬุวัน ยังคงมีเนินดินโบราณสถานที่ยังไม่ได้ขุดค้นอีกมาก สถานที่สำคัญ ๆ ที่พุทธศาสนิกชนในปัจจุบันนิยม0 [+ C6 z; Q$ v; z8 ]) k" G8 g
/ y2 V3 v* F9 h) z" f+ |+ X) M
ไปนมัสการคือ "พระมูลคันธกุฎี" ที่ปัจจุบันยังไม่ได้ทำการขุดค้น เนื่องจากมีกุโบร์ของชาวมุสลิมสร้างทับไว้ข้างบนเนินดิน, "สระกลันทกนิวาป" ซึ่งปัจจุบันรัฐบาลอินเดียได้ทำการบูรณะใหม่อย่างสวยงาม, และ "ลานจาตุรงคสันนิบาต" อันเป็นลานเล็ก
: m3 l, f' R, c$ L6 E
2 C- X  Y& e# ?4 b5 `ๆ มีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปยืนปางประทานพรอยู่กลางซุ้ม ลานนี้เป็นจุดสำคัญที่ชาวพุทธนิยมมาทำการเวียนเทียนสักการะ (ลานนี้เป็นลานที่กองโบราณคดีอินเดียสันนิษฐานว่าพระพุทธองค์ทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์ในจุดนี้)
" Z+ u& O/ q& V5 Z$ F, m4 j1 T1 R' i' D
จุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชา (ลานจาตุรงคสันนิบาต)  g/ G$ P/ c( Y  E2 G+ ?) Q2 Q
ถึงแม้ว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตจะเป็นเหตุการณ์สำคัญยิ่งที่เกิดในบริเวณวัดเวฬุวันมหาวิหาร แต่ทว่าไม่ปรากฏรายละเอียดในบันทึกของสมณทูตชาวจีนและในพระไตรปิฎกแต่อย่างใดว่าเหตุการณ์ใหญ่นี้เกิดขึ้น ณ จุดใดของวัดเวฬุวัน รวมทั้ง
6 k# @+ i6 t- F: \5 k- x1 L4 X: j
. M: H) P/ l) W2 J# }5 Mจากการขุดค้นทางโบราณคดีก็ไม่ปรากฏหลักฐานว่ามีการทำเครื่องหมาย (เสาหิน) หรือสถูประบุสถานที่ประชุมจาตุรงคสันนิบาตไว้แต่อย่างใด (ตามปกติแล้วบริเวณที่เกิดเหตุการณ์สำคัญทางพระพุทธศาสนา มักจะพบสถูปโบราณหรือเสาหินพระ7 F( e8 Y5 b' D- M3 D6 J6 |% {
4 k& o5 }1 M8 b0 `  m
เจ้าอโศกมหาราชสร้างหรือปักไว้เพื่อเป็นเครื่องหมายสำคัญสำหรับผู้แสวงบุญ) ทำให้ในปัจจุบันไม่สามารถทราบโดยแน่ชัดว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตเกิดขึ้นในจุดใดของวัด
* v, G; {" r* _! Q  i0 ~- V2 k5 Q; ]1 |- ~% X) }. t% H/ d
ในปัจจุบันกองโบราณคดีอินเดียได้แต่เพียงสันนิษฐานว่า "เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดในบริเวณลานด้านทิศตะวันตกของสระกลันทกนิวาป" (โดยสันนิษฐานเอาจากเอกสารหลักฐานว่าเหตุการณ์ดังกล่าวมีพระสงฆ์ประชุมกันมากถึงสองพันกว่ารูป และ
1 N- P# }1 T% R/ f) e& _: q6 F6 D2 M2 B1 N3 j- x* ?
เกิดในช่วงที่พระพุทธองค์พึ่งได้ทรงรับถวายอารามแห่งนี้ การประชุมครั้งนั้นคงยังต้องนั่งประชุมกันตามลานในป่าไผ่ เนื่องจากเสนาสนะหรือโรงธรรมสภาขนาดใหญ่ยังคงไม่ได้สร้างขึ้น และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในปัจจุบันลานด้านทิศตะวันตกของสระ
9 Y/ A* C1 ?- I/ _3 p9 ]
/ A6 v3 W* n; m8 T8 V' b4 t1 qกลันทกนิวาป เป็นลานกว้างลานเดียวในบริเวณวัดที่ไม่มีโบราณสถานอื่นตั้งอยู่) โดยได้นำพระพุทธรูปยืนปางประทานพรไปประดิษฐานไว้บริเวณซุ้มเล็ก ๆ กลางลาน และเรียกว่า "ลานจาตุรงคสันนิบาต" ซึ่งในปัจจุบันก็ยังไม่มีข้อสรุปแน่ชัดว่าลาน- h2 i" P3 H* g/ W+ E
' @1 l3 K5 h! J1 y% H  ?
จาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริงอยู่ในจุดใด และยังคงมีชาวพุทธบางกลุ่มสร้างซุ้มพระพุทธรูปไว้ในบริเวณอื่นของวัดโดยเชื่อว่าจุดที่ตนสร้างนั้นเป็นลานจาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริง แต่พุทธศาสนิกชนชาวไทยส่วนใหญ่ก็เชื่อตามข้อสันนิษฐานของกอง
1 E' v6 D  p/ A$ \
$ ~# ^! z- s4 W* eโบราณคดีอินเดียดังกล่าว โดยนิยมนับถือกันว่าซุ้มพระพุทธรูปกลางลานนี้เป็นจุดสักการะของชาวไทยผู้มาแสวงบุญจุดสำคัญ 1 ใน 2 แห่งของเมืองราชคฤห์ (อีกจุดหนึ่งคือพระมูลคันธกุฎีบนยอดเขาคิชกูฏ)
+ U$ ^- L+ A1 |  q6 i& p, O
7 J8 M$ ~6 r* m% s7 B2 Jกิจกรรมต่างๆ ที่ควรปฏิบัติในวันมาฆบูชา
+ }( A: T9 O( y
7 w% F8 M4 W# |7 n7 H การปฎิบัติตนสำหรับพุทธศาสนาในวันนี้ก็คือ การทำบุญ ตักบาตรในตอนเช้า หรือไม่ก็จัดหาอาหารคาวหวานไปทำบุญฟังเทศน์ที่วัด ตอนบ่ายฟังพระแสดงพระธรรมเทศนา ในตอนกลางคืน จะพากันนำดอกไม้ ธูปเทียน ไปที่วัดเพื่อชุมนุมกันทำพิธี& `9 Y: Y# y- v( G3 F0 F  W- ]6 V& M1 h
2 k9 d  ~$ F+ Q( j: Y& B2 Z2 C
เวียนเทียน รอบพระอุโบสถ พร้อมกับพระภิกษุสงฆ์โดยเจ้าอาวาสจะนำว่า นะโม ๓ จบ จากนั้นกล่าวคำ ถวาย ดอกไม้ธูปเทียน ทุกคนว่าตาม จบแล้วเดิน เวียนขวา ตลอดเวลาให้ระลึกถึง พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณ จนครบ ๓ รอบ 0 N" e/ R' Z( a5 D* }4 R5 p% S
& c$ w8 r, b# I* ~+ ?: `4 {
แล้วนำดอกไม้ ธูปเทียนไปปักบูชาตามที่ทางวัด เตรียมไว้ เป็นอันเสร็จพิธี
7 v" a( ]4 B' j/ n* B+ b# Q/ [& K% b8 K% Y
ขอบคุณข้อมูลจาก : dhammathai.org,วิกิพีเดีย9 T( A0 z" }, `

* l+ g$ F4 H# @8 I# J5 y
% V+ M, j! ^& m1 ]- q9 I( j9 ?
2 Z3 K1 b, Y' o6 V: \+ E. A- A3 n+ i; Kการถือปฏิบัติวันมาฆบูชาในประเทศไทย
% i3 b2 `6 Z5 b6 v6 M+ r" E3 f; Kพิธีวันมาฆบูชานี้ เดิมทีเดียวในประเทศไทยไม่เคยทำมาก่อน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงอธิบายไว้ว่าเกิดขึ้นในสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ โดยทรงถือตามแบบของโบราณบัณฑิตที่
8 }  {7 R* s, I: D; H1 D/ H  m
9 k; h/ ~8 I' N+ y) |% [ได้นิยมกันว่า วันมาฆะบูรณมี พระจันทร์เสวยฤกษ์มาฆะเต็มบริบูรณ์เป็นวันที่พระอรหันต์สาวกของ พระพุทธเจ้า ๑,๒๕๐ รูป ได้ประชุมกันพร้อมด้วยองค์ ๔ ประการ เรียกว่า! |  D1 }+ R$ k% E2 E
; {& x* g. I$ r1 t, O# \
จาตุรงคสันนิบาตพระพุทธเจ้าได้ตรัสเทศนาโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เป็นการ ประชุมใหญ่ และเป็นการอัศจรรย์ในพระพุทธศาสนา นักปราชญ์ จึงถือเอาเหตุนั้นประกอบ การสักการบูชาพระพุทธเจ้าและพระอรหันต์สาวก ๑,๒๕๐ รูปนั้น ให้
1 ^% c$ N3 n# q; Y; e
1 z) U' ^, E  ~0 f5 Z4 s* F% @เป็นที่ตั้งแห่งความ เลื่อมใสการประกอบพิธีมาฆะบูชา ได้เริ่มในพระบรมมหาราชวังก่อน/ S1 m, @: V9 Z3 \0 K! M# {. u+ N

3 w: Y, k7 ]/ w8 b/ o& I$ A' fในสมัยรัชกาลที่ ๔ มีพิธีการพระราชกุศลในเวลาเช้า พระสงฆ์ วัดบวรนิเวศวิหารและ วัดราชประดิษฐ์ ๓๐ รูป ฉันในพระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เวลาค่ำ เสด็จออกทรงจุด ธูปเทียนเครื่อง มนัสการแล้ว พระสงฆ์สวดทำวัตรเย็นเสร็จแล้ว สวด
6 c4 I0 O8 ]$ c0 b4 \/ s0 o: c- `1 x/ _" _
มนต์ต่อไปมี สวดคาถาโอวาทปาติโมกข์ด้วยสวดมนต์ จบทรงจุดเทียนรายตามราวรอบพระอุโบสถ ๑,๒๕๐ เล่ม มีการประโคมอีกครั้งหนึ่งแล้วจึงมีการเทศนา โอวาทปาติโมกข์. e5 q( v( j& H. p+ y
๑ กัณฑ์เป็นทั้งเทศนาภาษาบาลีและ ภาษาไทย เครื่องกัณฑ์ มีจีวรเนื้อดี ๑ ผืน เงิน ๓ ตำลึง และขนมต่าง ๆ เทศนาจบพระสงฆ์ ซึ่งสวดมนต์ ๓๐ รูป สวดรับการประกอบพระราชกุศลเกี่ยวกับ วันมาฆบูชาในสมัยรัชกาลที่ ๔ นั้น พระบาทสมเด็จพระ
2 M2 a! }6 }4 i7 m( T
8 A+ e% }" k+ t5 J+ o( }จอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จะเสด็จออกประกอบพิธีด้วยพระองค์เองทุกปีมิได้ขาด สมัยต่อมามีการเว้นบ้าง เช่น รัชกาลที่ ๕ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จออกเองบ้าง มิได้ เสด็จออกเองบ้างเพราะมักเป็นเวลาที่ประสบกับเวลาเสด็จ
1 U( b, M9 r3 z, s
) C8 |3 J$ M: Z+ _ประพาส หัวเมืองบ่อย ๆ หากถูกคราวเสด็จไปประพาสบางปะอินหรือพระพุทธบาท พระพุทธฉาย พระปฐมเจดีย์ พระแท่นดงรัง ก็จะทรงประกอบพิธีมาฆบูชา ในสถานที่นั้น ๆ ขึ้นอีก ส่วนหนึ่งต่างหากจากในพระบรมมหาราชวังเดิมทีมีการประกอบพิธี
: R9 `  X- i+ z  w7 M% t% r# n; T0 G5 }8 D! n
ในพระบรมมหาราชวัง ต่อมาก็ขยายออกไป ให้พุทธบริษัทได้ ปฏิบัติตามอย่างเป็นระบบสืบมาจนปัจจุบัน มีการบูชา ด้วยการเวียนเทียน และบำเพ็ญกุศลต่าง ๆ ส่วนกำหนดวันประกอบพิธีมาฆบูชานั้น ปกติตรงกับวันเพ็ญ เดือน ๓ หากปีใด เป็น0 n0 P( M  i$ d+ J$ i6 d

, {1 j+ R. ^6 e; Zอธิกมาส คือ มีเดือน ๘ สองหนจะเลื่อนไปตรงกับวันเพ็ญเดือน ๔" M4 ~7 [3 Z6 Q; B6 c

( H5 J' k6 m+ B7 t8 I0 h  t7 r( @4 y- [& o6 G
" u: W; k% s. Q. }- i
หลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติ% C3 r6 I. Z" |5 L# a- ^
หลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติได้แก่ โอวาทปาติโมกข์ หมายถึง หลักคำสอนคำสำคัญของพระพุทธศาสนาอันเป็นไปเพื่อป้องกัน และแก้ปัญหาต่าง ๆ ในชีวิตเป็นไปเพื่อความหลุดพ้น หรือคำสอน อันเป็นหัวใจพระพุทธศาสนา หลักธรรมประกอบด้วย
: m5 q% P! n% z5 U; f. e# Z
: X  o; g5 l2 }$ Qหลักการ ๓ อุดมการณ์ ๔ วิธีการ ๖ ดังนี้
5 B& {7 C% L3 E. X* ^
! |. e! i9 x- {4 a& o3 V6 h- ]หลักการ ๓1 y" C% K6 A" n3 p/ N+ L
๑. การไม่ทำบาปทั้งปวง ได้แก่การงดเว้น การลด ละเลิก ทำบาปทั้งปวง ซึ่งได้แก่ อกุศลกรรมบถ ๑๐ ทางแห่งความชั่ว มีสิบประการ อันเป็น' v+ e/ |+ M( ^$ S( E
ความชั่วทางกาย ทางวาจา และทางใจ ความชั่วทางกาย ได้แก่ การฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ การประพฤติ ผิดในกาม3 `9 T$ t* |- ^# X! s5 n( i+ Q" J/ C
ความชั่วทางวาจา ได้แก่ การพูดเท็จ การพูดส่อเสียด การพูดเพ้อเจ้อ 7 D' r' T8 G7 _& T
ความชั่วทางใจ ได้แก่ การอยากได้สมบัติของผู้อื่น การผูกพยาบาท และความเห็นผิดจากทำนองคลองธรรม: c; K0 n" w! U/ B

3 _" h* ^6 K6 N2 s2 \๒. การทำกุศลให้ถึงพร้อม ได้แก่ การทำความดีทุกอย่างซึ่งได้แก่ กุศลกรรมบถ ๑๐ เป็นแบบของการทำฝ่ายดีมี ๑๐ อย่าง อันเป็นความดีทางกาย ทางวาจาและทางใจ: @/ Z4 n$ `0 \+ J
) t1 d- N# C1 D  }2 E/ N" b& I
ความดีทางกาย ได้แก่ การไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ทำร้ายเบียดเบียนผู้อื่นมีแต่ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน การไม่ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของเขาไม่ได้ให้ มาเป็นของตน มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และการไม่ประพฤติผิดในกาม& u7 v/ ?' W, Y5 a
การทำความดีทางวาจา ได้แก่ การไม่พูดเท็จ ไม่พูดส่อเสียด ไม่พูดคำหยาบ และไม่พูดเพ้อเจ้อพูดแต่คำจริง พูดคำอ่อนหวานพูดคำให้เกิดความสามัคคีและพูดถูกกาลเทศะ
) w! g* z  r8 |3 sการทำความดีทางใจ ได้แก่ การไม่โลภอยากได้ของของผู้อื่นมีแต่คิดเสียสละ การไม่ผูกอาฆาตพยาบาทมีแต่คิดเมตตาและ ปราถนาดีและมีความเห็นความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง ตามทำนองคลองธรรม เช่น เห็นว่าทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว: O; w: Z+ d& `- ?  z

4 p  X/ w% a3 l+ R๓. การทำจิตให้ผ่องใส ได้แก่ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ปราศจากนวรณ์ซึ่งเป็นเครื่องขัดขวางจิตไม่ให้เข้าถึงความสงบ มี ๕ ประการ ได้แก่
; m  l* |" a+ v3 }! @* i
( ~4 e2 f2 G  M( `+ o! ~1 P$ y๑. ความพอใจในกาม (กามฉันทะ)
% R6 w: T5 ?( d# ~/ E๒. ความอาฆาตพยาบาท (พยาบาท)' E+ W. D8 k5 m
๓. ความหดหู่ท้อแท้ ง่วงเหงาหาวนอน (ถีนะมิทธะ)# [+ n/ P! {6 W& h* m
๔. ความฟุ้งซ่าน รำคาญ (อุทธัจจะกุกกุจจะ) และ" ]1 @9 T6 B1 w. A4 Q
๕. ความลังเลสงสัย (วิกิจฉา) เช่น สงสัยในการทำความดีความชั่ว ว่ามีผลจริงหรือไม่ วิธีการทำจิตให้ปฏิบัติสมถะผ่องใส ที่แท้จริงเกิดขึ้นจากการละบาปทั้งปวง ด้วยการถือศืลและบำเพ็ญกุศล ให้ถึงพร้อมด้วยการ และวิปัสสนา จนได้บรรลุอรหัตผล
, y0 o, F5 @) Q( n% B; d) E
. C7 T7 Z( U  L# c+ Kอันเป็นความผ่องใสที่แท้จริง  W. ^$ @) R% O1 [
6 W3 r, Z$ v" r+ {; _
อุดมการณ์ ๔& ]( @- G" e: o6 f: c
๑. ความอดทน ได้แก่ ความอดกลั้น ไม่ทำบาปทั้งทางกาย วาจา ใจ, V# h' g5 C% I
๒. ความไม่เบียดเบียน ได้แก่ การงดเว้นจากการทำร้าย รบกวน หรือ เบียดเบียนผู้อื่น9 g4 j3 r" g" u9 K
๓. ความสงบ ได้แก่ ปฏิบัติตนให้สงบทั้งทางกาย ทางวาจา และทางใจ' L4 h8 O/ S$ ]! W( M/ O$ h
๔. นิพพาน ได้แก่ การดับทุกข์ ซึ่งเป็นเป้าหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนาเกิดขึ้นได้จาการดำเนินชีวิตตามมรรคมีองค์ ๘$ t8 j; G/ f: H7 R% {) n
# }1 S7 l* e2 q
วิธีการ ๖2 _. j/ r& S% K2 p) K
๑. ไม่ว่าร้าย ได้แก่ ไม่กล่าวให้ร้ายหรือ กล่าวโจมตีใคร8 r  N2 c3 e: i1 `7 [
๒. ไม่ทำร้าย ได้แก่ ไม่เบียดเบียนผู้อื่น# |* a" |7 y3 t/ u
๓. สำรวมในปาติโมกข์ ได้แก่ ความเคารพระเบียบวินัย กฎกติกา กฎหมาย รวมทั้งขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีของสังคม3 K# P: `# [) C
๔. รู้จักประมาณ ได้แก่ รู้จักความพอดีในการบริโภคอาหารหรือการใช้สอยสิ่งต่าง ๆ
" |2 d( ]5 ]( v  y๕. อยู่ในสถานที่ที่สงัด ได้แก่ อยู่ในสถานที่สงบมีสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสม& n/ U5 F, g7 R" m2 z2 C2 Q- c* N
๖. ฝึกหัดจิตใจให้สงบ ได้แก่ฝึกหัดชำระจิตให้สงบมีสุขภาพคุณภาพและประสิทธิ  |  G) b  P: B% ]1 W4 M! C7 d
ภาพที่ดี
$ n5 x( \$ j3 K# f7 }& n! r! K! p) u8 t9 w2 O4 P1 l  }
ขอบคุณข้อมูลจาก : dhammajak.net/budday/maka.php4 s1 y3 h! z2 O9 w. T( @1 y$ S

5 s3 e& b  q/ g; J2 K9 ?ที่มา : http://campus.sanook.com/910849/วันมาฆบูชา/