วันมาฆบูชา

วันมาฆบูชา
: q+ H8 M6 s: Y- x0 z/ u
; o5 r( K8 [' j- d6 K0 l! M1 O$ h0 y* g" R! i
& Z$ `/ h2 u' Z: @/ Z: W7 N6 R5 O
ความหมายวันมาฆบูชา" Z1 y5 {" e; o  V7 C' B' v- B4 J
วันมาฆบูชา หมายถึง การบูชา ในวันเพ็ญเดือน ๓ เนื่องในโอกาสคล้าย วันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์
" _9 \  c/ V4 p6 z, O$ X5 ~- E6 d/ E6 K$ Z+ q& r: O( \
ความสำคัญวันมาฆบูชา! z/ s! p0 s7 b3 t; B( H
วันมาฆบูชา เป็นวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓ มีเหตุการณ์อัศจรรย์ที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้าจำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาเฝ้าพระพุทธเจ้า ณ วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ โดยมิได้นัดหมายกันพระสงฆ์ ทั้งหมดเป็นพระอรหันต์
/ }0 j5 p; m; Y
/ {$ E' M' A' \ผู้ได้อภิญญา ๖และเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบท โดยตรงจากพระพุทธเจ้า ในวันนี้พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เหล่านั้น ซึ่งเป็นทั้งหลักการอุดมการณ์และวิธีการปฏิบัติที่ นำไปใช้ได้ทุกสังคม มีเนื้อหา โดยสรุปคือให้ละ6 t( R: F& s" V& b' F0 l
2 D  l" D$ Y, f. c+ X
ความชั่วทุกชนิด ทำความดี ให้ถึงพร้อมและทำจิตใจให้ผ่องใส
2 A4 r% @' x8 D
6 |! Z0 y. I- b7 c% zประวัติความเป็นมาวันมาฆบูชา
1 ?+ c; [! N3 Q๑. ส่วนที่เกี่ยวกับพระพุทธเจ้า หลังจากพระพุทธเจ้าตรัสรู้ได้ ๙ เดือนขณะนั้นเมื่อเสร็จพุทธกิจแสดงธรรมที่ถ้ำสุกรขาตาแล้ว เสด็จมาประทับที่วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ ประเทศอินเดียในปัจจุบัน วันนั้นตรงกับวันเพ็ญ เดือนมาฆะหรือเดือน
* C& M) N; s. @) l+ O3 D7 A8 z
3 [; q& ~3 ]" c6 \6 I! F- f6 b๓ในเวลาบ่ายพระอรหันต์สาวกของพระพุทธเจ้า มาประชุม พร้อมกัน ณ ที่ประทับของพระพุทธเจ้า นับเป็นเหตุอัศจรรย์ ที่มีองค์ประกอบสำคัญ ๔ ประการ เรียกว่าว่า วันจาตุรงคสันนิบาต
4 L$ @/ e! G. G, U
, o) o2 i5 h- V% P9 Sคำว่า "จาตุรงคสันนิบาต" แยกศัพท์ได้ดังนี้ คือ- Q5 s; N- m4 R) ~' U* K) X
0 K2 Q, T" I2 a' Y2 ?6 |' y0 q0 v
"จาตุร" แปลว่า ๔ & w( u9 z% E/ U% t6 k+ t2 k
"องค์" แปลว่า ส่วน 0 T$ k2 n: U0 X4 \: O; p. u
"สันนิบาต" แปลว่า ประชุม ) ^. g) ^% A! k7 d$ m
ฉะนั้นจาตุรงคสันนิบาตจึงหมายความว่า "การประชุมด้วยองค์ ๔" กล่าวคือมีเหตุการณ์พิเศษที่เกิดขึ้นพร้อมกันในวันนี้ คือ, ^: ~$ M% \+ v4 |$ B5 r( Z

+ L4 f" @0 Z+ o  \1 R: L' R1. เป็นวันที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้า จำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาประชุมพร้อมกันที่เวฬุวันวิหารในกรุงราชคฤห์ โดยมิได้นัดหมาย" l, F, P: O9 o: J, p% T

" f. y. f. w: L5 x3 s% y5 o2. พระภิกษุสงฆ์เหล่านี้ล้วนเป็น "เอหิภิกขุอุปสัมปทา" คือเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบทโดยตรงจากพระพุทธเจ้าทั้งสิ้น5 Z) l  G! i, O% B2 k

/ o! J* X1 \) T! d/ ^# o3. พระภิกษุสงฆ์ทุกองค์ที่ได้มาประชุมในครั้งนี้ ล้วนแต่เป็นผุ้ได้บรรลุพระอรหันต์แล้วทุก ๆองค์
0 r7 }# F  v! K' z  T3 M( g: ~# U: G4 Y& r& q
4. เป็นวันที่พระจันทร์เต็มดวงกำลังเสวยมาฆฤกษ
  u4 i( m6 }, @9 S% i7 r% R* |1 l4 L! o* J1 q! I
ประวัติวันมาฆบูชา2 o8 g, ]  c& j. @" b4 l5 W
1 e% ^# S' s0 Z0 S6 B1 z4 a
มูลเหตุ: a+ D" e! p' C" P9 }
หลังจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสรู้ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 และได้ทรงประกาศพระศาสนาและส่งพระอรหันตสาวกออกไปจาริกเพื่อเผยแพร่พระพุทธศาสนายังสถานที่ต่าง ๆ ล่วงแล้วได้ 9 เดือน ในวันที่ใกล้พระจันทร์เสวยมาฆฤกษ์ (วันขึ้น 15 ค่ำ
' @8 ?$ c% s5 D  W$ e' q, X+ q2 n7 T: x+ f2 g- P
เดือน 3) พระอรหันต์ทั้งหลายเหล่านั้นต่างได้ระลึกว่า วันนี้เป็นวันสำคัญของศาสนาพราหมณ์ อันเป็นศาสนาของตนอยู่เดิม ก่อนที่จะหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้า และในลัทธิศาสนาเดิมนั้นเมื่อถึงวันเพ็ญเดือนมาฆะ เหล่าผู้ศรัทธา$ k+ W" A% S, ?2 _- `# ~0 {
, w2 D; c8 T3 w; v, \3 G) y
พราหมณลัทธินิยมนับถือกันว่าวันนี้เป็นวันศิวาราตรี โดยจะทำการบูชาพระศิวะด้วยการลอยบาปหรือล้างบาปด้วยน้ำ แต่มาบัดนี้ตนได้เลิกลัทธิเดิมหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้าแล้ว จึงควรเดินทางไปเข้าเฝ้าบูชาฟังพระสัทธรรมจาก
% m2 I3 c  o$ ~
  ~& L: n& r* }) [7 cพระพุทธเจ้า พระอรหันต์เหล่านั้นซึ่งเคยปฏิบัติศิวาราตรีอยู่เดิม จึงพร้อมใจกันไปเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าโดยมิได้นัดหมาย( g2 Q" b* L# P" E. Q
& o0 H. S- \; y) A
มีผู้กล่าวว่า สาเหตุสำคัญที่ทำให้พระสาวกทั้ง 1,250 องค์มาประชุมพร้อมกันโดยมิได้นัดหมาย มาจากในวันเพ็ญเดือน 3 ตามคติพราหมณ์ เป็นวันพิธีศิวาราตรี พระสาวกเหล่านั้นซึ่งเคยนับถือศาสนาพราหมณ์มาก่อนจึงได้เปลี่ยนจากการรวมตัว2 b8 T/ ~3 y, |- M) c) l  }" Y

6 e* R+ m# s% _" ]% J; Z3 B  Fกันทำพิธีชำระบาปตามพิธีพราหมณ์ มารวมกันเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าแทน3 V8 H0 A  o( y: B

+ Q8 F$ b/ O+ A! e9 K5 p
9 M2 p9 ^) r3 a+ C8 o, c( x* |! o; @2 G3 X: L1 @
โอวาทปาฏิโมกข์ ' i( [9 K: [8 ^  b! Z$ o* ~
หลักคำสอนสำคัญของพระพุทธศาสนา หรือคำสอนอันเป็นหัวใจของพระพุทธศาสนา ได้แก่ พระพุทธพจน์ ๓ คาถากึ่ง ที่พระพุทธเจ้าตรัสแก่พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ รูป ผู้ไปประชุมกันโดยมิได้นัดหมาย ณ พระเวฬุวนาราม ในวันเพ็ญเดือน ๓ ที่เราเรียก* ]; s5 ?  F6 n6 `5 I2 c  y% p

) L7 o0 Q- k) ?5 `' k( v+ l6 @% T5 Lกันว่าวันมาฆบูชา (ถรรถกถากล่าวว่า พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์นี้ แก่ที่ประชุมสงฆ์ตลอดมา เป็นเวลา ๒๐ พรรษา ก่อนที่จะโปรดให้สวดปาฏิโมกข์อย่างปัจจุบันนี้แทนต่อมา), คาถาโอวาทปาฏิโมกข์ มีดังนี้ (โอวาทปาติโมกข์ ก็เขียน). l  ^+ J7 _; i& m; F

) v7 ^) O% H" ^9 L+ S2 nสพฺพปาปสฺส อกรณํกุสลสฺสูปสมฺปทา# ]+ l. V& O9 q
สจิตฺตปริโยทปนํเอตํ พุทธาน สาสนํฯ
2 N9 C5 n9 M: _ขนฺตี ปรมํ ตโป ตีติกฺขา0 Z& A* n( f8 [5 U3 J
นิพฺพานํ ปรมํ วทนฺติ พุทฺธา
1 e/ J* }% O* v7 D$ Q' C, X2 j% }น หิ ปพฺพชิโต ปรูปฆาตี
0 _' P( e  h2 Q5 g5 |สมโณ โหติ ปรํ วิเหฐยนฺโตฯ! E& M8 T" Z% {# ]) y* S) l. P7 G5 e
อนูปวาโท อนูปฆาโต ปาติโมกฺเข จ สํวโร
7 e/ R- x; e1 w0 |7 qมตฺตญฺญุตา จ ภตฺตสฺมึ ปนฺตญฺจ สยนาสนํ) K4 M1 {6 K' X$ n* B: q5 q# x
อธิจิตฺเต จ อาโยโค เอตํ พุทฺธาน สาสนํฯ
) k. b) @/ A& c1 T3 v) C7 ]/ A* c
' ~- N- n3 B, o) q4 {แปล : การไม่ทำความชั่วทั้งปวง ๑ การบำเพ็ญแต่ความดี ๑ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ขันติ คือความอดกลั้น เป็นตบะอย่างยิ่ง, พระพุทธเจ้าทั้งหลายกล่าวว่านิพพาน เป็นบรมธรรม, ผู้ทำร้ายคน% l0 t7 w7 [4 \
, k3 W1 }+ _* Y! u
อื่น ไม่ชื่อว่าเป็นบรรพชิต,ผู้เบียดเบียนคนอื่น ไม่ชื่อว่าเป็นสมณะการไม่กล่าวร้าย ๑ การไม่ทำร้าย ๑ ความสำรวมในปาฏิโมกข์ ๑ ความเป็นผู้รู้จักประมาณในอาหาร ๑ ที่นั่งนอนอันสงัด ๑ ความเพียรในอธิจิต ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้ง9 P" B  P! D& ?1 ], F

3 O6 B" x( v5 @# vหลายที่เข้าใจกันโดยทั่วไป และจำกันได้มาก ก็คือ ความในคาถาแรกที่ว่า ไม่ทำชั่ว ทำแต่ความดี ทำจิตใจให้ผ่องใส
( S1 T( d" x( F* N& J' W( S2 Y; L* W4 k7 d$ Q" Z
สถานที่สำคัญเนื่องด้วยวันมาฆบูชา (พุทธสังเวชนียสถาน)
/ R+ @: B" l- z1 K0 E( w, |4 u+ ]* v6 b/ E2 W
พระพุทธรูปยืนกลางมณฑลมหาสังฆสันนิบาต ในโบราณสถานวัดเวฬุวันมหาวิหาร เมืองราชคฤห์ รัฐพิหาร อินเดีย (เป็นพระพุทธรูปสร้างใหม่ ปัจจุบันเป็นสถานที่จาริกแสวงบุญสำคัญของชาวพุทธทั่วโลก)เหตุการณ์สำคัญที่เกิดในวันมาฆบูชา เกิด  K2 N% o1 S: t( C# B( R
7 |9 P- |) I* F4 Z& p
ภายในบริเวณที่ตั้งของ "กลุ่มพุทธสถานโบราณวัดเวฬุวันมหาวิหาร" ภายในอาณาบริเวณของวัดเวฬุวันมหาวิหาร ซึ่งลานจาตุรงคสันนิบาตอันเป็นจุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชานั้น ยังคงเป็นที่ถกเถียงและหาข้อสรุปทาง6 p# C& p6 i( Y4 U
, j4 a( t: V2 `. B# _
โบราณคดีไม่ได้มาจนถึงปัจจุบัน; D# z8 ^4 K, K

5 ^  _8 h1 x9 u" dวัดเวฬุวันมหาวิหาร
( l) Z! @, [8 R"วัดเวฬุวันมหาวิหาร" เป็นอาราม (วัด) แห่งแรกในพระพุทธศาสนา ตั้งอยู่ใกล้เชิงเขาเวภารบรรพต บนริมฝั่งแม่น้ำสรัสวดีซึ่งมีตโปธาราม (บ่อน้ำร้อนโบราณ) คั่นอยู่ระหว่างกลาง นอกเขตกำแพงเมืองเก่าราชคฤห์ (อดีตเมืองหลวงของแคว้นมคธ) รัฐ% b0 V; W' N; i0 M& K7 u% R

* Z6 p" z3 |9 V1 ~, G, `" wพิหาร ประเทศอินเดียในปัจจุบัน (หรือ แคว้นมคธ ชมพูทวีป ในสมัยพุทธกาล)- `* c. G" G  T
  M2 E+ e4 T* e6 X% p
* m" E: P4 q9 z

9 p5 C5 ?" h2 k" s0 b6 gวัดเวฬุวันในสมัยพุทธกาล
* |% ?6 x( q( I% B& ]- dเดิมวัดเวฬุวันเป็นพระราชอุทยานสำหรับเสด็จพระพาสของพระเจ้าพิมพิสาร เป็นสวนป่าไผ่ร่มรื่นมีรั้วรอบและกำแพงเข้าออก เวฬุวันมีอีกชื่อหนึ่งปรากฏในพระสูตรว่า "พระวิหารเวฬุวันกลันทกนิวาปสถาน"หรือ "เวฬุวันกลันทกนิวาป" (สวนป่าไผ่
2 w, g4 q; }. X( E
7 K/ u8 R% X  l5 aสถานที่สำหรับให้เหยื่อแก่กระแต) พระเจ้าพิมพิสารได้ถวายพระราชอุทยานแห่งนี้เป็นวัดในพระพุทธศาสนาหลังจากได้สดับพระธรรมเทศนาอนุปุพพิกถาและจตุราริยสัจจ์ ณ พระราชอุทยานลัฏฐิวัน (พระราชอุทยานสวนตาลหนุ่ม) โดยในครั้งนั้น
0 M# k- R7 n$ `8 q9 I: \3 v0 d: @8 K: k$ v6 y$ k( E' ]
พระองค์ได้บรรลุพระโสดาบัน เป็นพระอริยบุคคลในพระพุทธศาสนา และหลังจากการถวายกลันทกนิวาปสถานไม่นาน อารามแห่งนี้ก็ได้ใช้เป็นสถานที่สำหรับพระสงฆ์ประชุมจาตุรงคสันนิบาตครั้งใหญ่ในพระพุทธศาสนา อันเป็นเหตุการณ์สำคัญใน1 B. N# _" ^+ v: \7 d; C

; `1 E& i+ ]% c% y. T3 P) O# oวันมาฆบูชา
4 }$ Y5 S( F  `" W2 K0 s* |' J$ i4 r% E
วัดเวฬุวันหลังการปรินิพพาน
4 V8 v5 O* w7 s' G6 vหลังพระพุทธเจ้าเสด็จปรินิพพาน วัดเวฬุวันได้รับการดูแลมาตลอด โดยเฉพาะมูลคันธกุฎีที่มีพระสงฆ์เฝ้าดูแลทำการปัดกวาดเช็ดถูปูลาดอาสนะและปฏิบัติต่อสถานที่ ๆ พระพุทธเจ้าเคยประทับอยู่ทุก ๆ แห่ง เหมือนสมัยที่พระพุทธองค์ทรงพระชนม. ?7 N. ^! X9 w0 l$ ~- j8 {
- |# ~/ j, H) J$ G. s5 s4 e
ชีพอยู่มิได้ขาด โดยมีการปฏิบัติเช่นนี้ติดต่อกันกว่าพันปี
& Z* Q" J3 M* D, i
% m/ y6 q  N- _4 g2 \แต่จากเหตุการณ์ย้ายเมืองหลวงแห่งแคว้นมคธหลายครั้งในช่วง พ.ศ. 70 ที่เริ่มจากอำมาตย์และราษฎรพร้อมใจกันถอดกษัตริย์นาคทัสสก์แห่งราชวงศ์ของพระเจ้าพิมพิสารออกจากพระราชบัลลังก์ และยกสุสูนาคอำมาตย์ซึ่งมีเชื้อสายเจ้าลิจฉวีในกรุง; p4 @9 N" {! U2 p( N1 f9 J) L/ p

( y% L% s3 d, d% Zเวสาลีแห่งแคว้นวัชชีเก่า ให้เป็นกษัตริย์ตั้งราชวงศ์ใหม่แล้ว พระเจ้าสุสูนาคจึงได้ทำการย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธไปยังเมืองเวสาลีอันเป็นเมืองเดิมของตน และกษัตริย์พระองค์ต่อมาคือพระเจ้ากาลาโศกราช ผู้เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าสุสูนาค
/ P( [! e4 i" F% o+ R0 W, Y7 M2 N4 p- ?- X/ p1 s& b
ได้ย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธอีก จากเมืองเวสาลีไปยังเมืองปาตลีบุตร ทำให้เมืองราชคฤห์ถูกลดความสำคัญลงและถูกทิ้งร้าง ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้วัดเวฬุวันขาดผู้อุปถัมภ์และถูกทิ้งร้างอย่างสิ้นเชิงในช่วงพันปีถัดมา
& I3 r3 B5 {4 i8 b. z8 r
' U3 H8 a5 P% ~$ {. Rโดยปรากฏหลักฐานบันทึกของหลวงจีนฟาเหียน (Fa-hsien) ที่ได้เข้ามาสืบศาสนาในพุทธภูมิในช่วงปี พ.ศ. 942 - 947 ในช่วงรัชสมัยของพระเจ้าจันทรคุปต์ที่ ๒ (พระเจ้าวิกรมาทิตย์) แห่งราชวงศ์คุปตะ ซึ่งท่านได้บันทึกไว้ว่า เมืองราชคฤห์อยู่  s- m  V8 M+ K6 }# [. V
; e+ v" W2 t2 _! K7 ?$ i
ในสภาพปรักหักพัง แต่ยังทันได้เห็นมูลคันธกุฎีวัดเวฬุวันปรากฏอยู่ และยังคงมีพระภิกษุหลายรูปช่วยกันดูแลรักษาปัดกวาดอยู่เป็นประจำ แต่ไม่ปรากฏว่ามีการบันทึกถึงสถานที่เกิดเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตแต่ประการใด( k8 Y3 l; ?' [) c: B6 i# w
4 y3 l4 ~' ~$ i& Z7 K
แต่หลังจากนั้นประมาณ 200 ปี วัดเวฬุวันก็ถูกทิ้งร้างไป ตามบันทึกของพระถังซำจั๋ง (Chinese traveler Hiuen-Tsang) ซึ่งได้จาริกมาเมืองราชคฤห์ราวปี พ.ศ. 1300 ซึ่งท่านบันทึกไว้แต่เพียงว่า ท่านได้เห็นแต่เพียงซากมูลคันธกุฎีซึ่งมี
/ m9 O7 J+ D! o5 w) d! o2 O6 X7 Z0 A) V8 Z
กำแพงและอิฐล้อมรอบอยู่เท่านั้น (ในสมัยนั้นเมืองราชคฤห์โรยราถึงที่สุดแล้ว พระถังซำจั๋งได้แต่เพียงจดตำแหน่งที่ตั้งทิศทางระยะทางของสถูปและโบราณสถานเก่าแก่อื่น ๆ ในเมืองราชคฤห์ไว้มาก ทำให้เป็นประโยชน์แก่นักประวัติศาสตร์และนัก
3 P& C' b2 ~$ ]
. x, r" \1 }: L% F! [, d/ bโบราณคดีในการค้นหาโบราณสถานต่าง ๆ ในเมืองราชคฤห์ในปัจจุบัน)
9 V; c# b" ?7 f" n( Q
: X# O7 I3 Z/ h% O0 ^( b2 T: `จุดแสวงบุญและสภาพของวัดเวฬุวันในปัจจุบัน5 _. w$ D' r7 ]% F
ปัจจุบันหลังถูกทอดทิ้งเป็นเวลากว่าพันปี และได้รับการบูรณะโดยกองโบราณคดีอินเดียในช่วงที่อินเดียยังเป็นอาณานิคมของอังกฤษ วัดเวฬุวัน ยังคงมีเนินดินโบราณสถานที่ยังไม่ได้ขุดค้นอีกมาก สถานที่สำคัญ ๆ ที่พุทธศาสนิกชนในปัจจุบันนิยม
1 m( \' Z! [$ Y$ n5 a
% p" G) k3 q5 j. |* m6 R8 Q! Dไปนมัสการคือ "พระมูลคันธกุฎี" ที่ปัจจุบันยังไม่ได้ทำการขุดค้น เนื่องจากมีกุโบร์ของชาวมุสลิมสร้างทับไว้ข้างบนเนินดิน, "สระกลันทกนิวาป" ซึ่งปัจจุบันรัฐบาลอินเดียได้ทำการบูรณะใหม่อย่างสวยงาม, และ "ลานจาตุรงคสันนิบาต" อันเป็นลานเล็ก 7 N0 }2 [2 z3 W

  d% Q0 `; \' D. s/ X, Vๆ มีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปยืนปางประทานพรอยู่กลางซุ้ม ลานนี้เป็นจุดสำคัญที่ชาวพุทธนิยมมาทำการเวียนเทียนสักการะ (ลานนี้เป็นลานที่กองโบราณคดีอินเดียสันนิษฐานว่าพระพุทธองค์ทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์ในจุดนี้)6 P8 r: ^0 F  T4 J" K
' J! w4 v9 u2 Z0 k) {1 h- _
จุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชา (ลานจาตุรงคสันนิบาต)
0 Y+ v# ~4 o* s! T- W  `; d; qถึงแม้ว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตจะเป็นเหตุการณ์สำคัญยิ่งที่เกิดในบริเวณวัดเวฬุวันมหาวิหาร แต่ทว่าไม่ปรากฏรายละเอียดในบันทึกของสมณทูตชาวจีนและในพระไตรปิฎกแต่อย่างใดว่าเหตุการณ์ใหญ่นี้เกิดขึ้น ณ จุดใดของวัดเวฬุวัน รวมทั้ง
0 d6 }$ `3 T* p6 q, K; F- F
) x1 W! w' @% y; {  G7 q3 oจากการขุดค้นทางโบราณคดีก็ไม่ปรากฏหลักฐานว่ามีการทำเครื่องหมาย (เสาหิน) หรือสถูประบุสถานที่ประชุมจาตุรงคสันนิบาตไว้แต่อย่างใด (ตามปกติแล้วบริเวณที่เกิดเหตุการณ์สำคัญทางพระพุทธศาสนา มักจะพบสถูปโบราณหรือเสาหินพระ
9 O/ J, T) M: d1 _& N, i. @7 f) v% i4 f5 t/ G2 [7 i
เจ้าอโศกมหาราชสร้างหรือปักไว้เพื่อเป็นเครื่องหมายสำคัญสำหรับผู้แสวงบุญ) ทำให้ในปัจจุบันไม่สามารถทราบโดยแน่ชัดว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตเกิดขึ้นในจุดใดของวัด0 M& y1 C+ @5 I0 K! S4 M6 w

. e, E% }" L) `8 O) T# l5 Yในปัจจุบันกองโบราณคดีอินเดียได้แต่เพียงสันนิษฐานว่า "เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดในบริเวณลานด้านทิศตะวันตกของสระกลันทกนิวาป" (โดยสันนิษฐานเอาจากเอกสารหลักฐานว่าเหตุการณ์ดังกล่าวมีพระสงฆ์ประชุมกันมากถึงสองพันกว่ารูป และ
+ T* o1 [8 h# M1 ~& @5 o$ x
4 q- S3 p' k# z% y! Cเกิดในช่วงที่พระพุทธองค์พึ่งได้ทรงรับถวายอารามแห่งนี้ การประชุมครั้งนั้นคงยังต้องนั่งประชุมกันตามลานในป่าไผ่ เนื่องจากเสนาสนะหรือโรงธรรมสภาขนาดใหญ่ยังคงไม่ได้สร้างขึ้น และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในปัจจุบันลานด้านทิศตะวันตกของสระ
( \8 r7 Q. J; S1 f  b; d
! u1 L2 x5 D/ C# f3 fกลันทกนิวาป เป็นลานกว้างลานเดียวในบริเวณวัดที่ไม่มีโบราณสถานอื่นตั้งอยู่) โดยได้นำพระพุทธรูปยืนปางประทานพรไปประดิษฐานไว้บริเวณซุ้มเล็ก ๆ กลางลาน และเรียกว่า "ลานจาตุรงคสันนิบาต" ซึ่งในปัจจุบันก็ยังไม่มีข้อสรุปแน่ชัดว่าลาน8 i5 a8 B  a! C% s0 r
. ~% ]1 l1 `% N8 Z% v
จาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริงอยู่ในจุดใด และยังคงมีชาวพุทธบางกลุ่มสร้างซุ้มพระพุทธรูปไว้ในบริเวณอื่นของวัดโดยเชื่อว่าจุดที่ตนสร้างนั้นเป็นลานจาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริง แต่พุทธศาสนิกชนชาวไทยส่วนใหญ่ก็เชื่อตามข้อสันนิษฐานของกอง
6 a+ w( f% ^8 `  n. ^  K8 j& ]7 @
โบราณคดีอินเดียดังกล่าว โดยนิยมนับถือกันว่าซุ้มพระพุทธรูปกลางลานนี้เป็นจุดสักการะของชาวไทยผู้มาแสวงบุญจุดสำคัญ 1 ใน 2 แห่งของเมืองราชคฤห์ (อีกจุดหนึ่งคือพระมูลคันธกุฎีบนยอดเขาคิชกูฏ)
7 f+ n% o$ a6 t, l8 V; ~
* z' M5 P- I- u! ^2 n  y; M3 F' |กิจกรรมต่างๆ ที่ควรปฏิบัติในวันมาฆบูชา
5 g7 f7 K& F$ G0 J  O- Q- r6 m' A, d+ s, k$ V
การปฎิบัติตนสำหรับพุทธศาสนาในวันนี้ก็คือ การทำบุญ ตักบาตรในตอนเช้า หรือไม่ก็จัดหาอาหารคาวหวานไปทำบุญฟังเทศน์ที่วัด ตอนบ่ายฟังพระแสดงพระธรรมเทศนา ในตอนกลางคืน จะพากันนำดอกไม้ ธูปเทียน ไปที่วัดเพื่อชุมนุมกันทำพิธี
) ]+ c  X3 A4 R- e
& Z$ I+ h# r: _$ x( M7 Pเวียนเทียน รอบพระอุโบสถ พร้อมกับพระภิกษุสงฆ์โดยเจ้าอาวาสจะนำว่า นะโม ๓ จบ จากนั้นกล่าวคำ ถวาย ดอกไม้ธูปเทียน ทุกคนว่าตาม จบแล้วเดิน เวียนขวา ตลอดเวลาให้ระลึกถึง พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณ จนครบ ๓ รอบ * X7 Z3 z) r" M, d8 P. c7 r
$ C) V2 q. K# X$ D3 K0 p" Q
แล้วนำดอกไม้ ธูปเทียนไปปักบูชาตามที่ทางวัด เตรียมไว้ เป็นอันเสร็จพิธี
( i7 T+ n1 g" r, K5 L) R- h! b/ Q
" L3 o1 f% u9 B( S5 pขอบคุณข้อมูลจาก : dhammathai.org,วิกิพีเดีย; {5 f9 E3 O' G4 }) X( n( w$ e  J+ @
; r3 U. R  v! f7 }  A

( W9 l: i8 ]1 N) X) B. ?1 z
' U& C# K, h7 t& j& O5 Mการถือปฏิบัติวันมาฆบูชาในประเทศไทย* T' N& T* V- m8 `6 U$ g
พิธีวันมาฆบูชานี้ เดิมทีเดียวในประเทศไทยไม่เคยทำมาก่อน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงอธิบายไว้ว่าเกิดขึ้นในสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ โดยทรงถือตามแบบของโบราณบัณฑิตที่" M" j3 g6 n9 x9 `
; T! D" i1 y4 I$ [- s" I- v( X: x
ได้นิยมกันว่า วันมาฆะบูรณมี พระจันทร์เสวยฤกษ์มาฆะเต็มบริบูรณ์เป็นวันที่พระอรหันต์สาวกของ พระพุทธเจ้า ๑,๒๕๐ รูป ได้ประชุมกันพร้อมด้วยองค์ ๔ ประการ เรียกว่า
4 L% e* k  J  N) M0 u, g# h. \9 X# }5 A5 C3 p0 c7 ]+ p
จาตุรงคสันนิบาตพระพุทธเจ้าได้ตรัสเทศนาโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เป็นการ ประชุมใหญ่ และเป็นการอัศจรรย์ในพระพุทธศาสนา นักปราชญ์ จึงถือเอาเหตุนั้นประกอบ การสักการบูชาพระพุทธเจ้าและพระอรหันต์สาวก ๑,๒๕๐ รูปนั้น ให้  v; L/ a9 `! B; j3 p! L+ O

! w. K9 H5 G" S' L. `8 eเป็นที่ตั้งแห่งความ เลื่อมใสการประกอบพิธีมาฆะบูชา ได้เริ่มในพระบรมมหาราชวังก่อน
# _0 b) b# y% n' q( ]9 K1 s* ~
8 _- _5 D) H0 j" [ในสมัยรัชกาลที่ ๔ มีพิธีการพระราชกุศลในเวลาเช้า พระสงฆ์ วัดบวรนิเวศวิหารและ วัดราชประดิษฐ์ ๓๐ รูป ฉันในพระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เวลาค่ำ เสด็จออกทรงจุด ธูปเทียนเครื่อง มนัสการแล้ว พระสงฆ์สวดทำวัตรเย็นเสร็จแล้ว สวด1 Q& B% n+ a1 a) F) M

9 o: [( i0 _- j: S' B2 ?มนต์ต่อไปมี สวดคาถาโอวาทปาติโมกข์ด้วยสวดมนต์ จบทรงจุดเทียนรายตามราวรอบพระอุโบสถ ๑,๒๕๐ เล่ม มีการประโคมอีกครั้งหนึ่งแล้วจึงมีการเทศนา โอวาทปาติโมกข์
5 ^) r& V& E9 t: w8 G/ S๑ กัณฑ์เป็นทั้งเทศนาภาษาบาลีและ ภาษาไทย เครื่องกัณฑ์ มีจีวรเนื้อดี ๑ ผืน เงิน ๓ ตำลึง และขนมต่าง ๆ เทศนาจบพระสงฆ์ ซึ่งสวดมนต์ ๓๐ รูป สวดรับการประกอบพระราชกุศลเกี่ยวกับ วันมาฆบูชาในสมัยรัชกาลที่ ๔ นั้น พระบาทสมเด็จพระ  Y: @& u9 K6 {6 c9 k

3 [; s/ O1 `' \. \' aจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จะเสด็จออกประกอบพิธีด้วยพระองค์เองทุกปีมิได้ขาด สมัยต่อมามีการเว้นบ้าง เช่น รัชกาลที่ ๕ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จออกเองบ้าง มิได้ เสด็จออกเองบ้างเพราะมักเป็นเวลาที่ประสบกับเวลาเสด็จ: d4 P9 E* x$ r! U* z8 |5 F5 y
$ I- p" A6 W) `
ประพาส หัวเมืองบ่อย ๆ หากถูกคราวเสด็จไปประพาสบางปะอินหรือพระพุทธบาท พระพุทธฉาย พระปฐมเจดีย์ พระแท่นดงรัง ก็จะทรงประกอบพิธีมาฆบูชา ในสถานที่นั้น ๆ ขึ้นอีก ส่วนหนึ่งต่างหากจากในพระบรมมหาราชวังเดิมทีมีการประกอบพิธี
' ]- I1 [! g: d6 H
5 |% e$ _3 j  c0 G# U  Lในพระบรมมหาราชวัง ต่อมาก็ขยายออกไป ให้พุทธบริษัทได้ ปฏิบัติตามอย่างเป็นระบบสืบมาจนปัจจุบัน มีการบูชา ด้วยการเวียนเทียน และบำเพ็ญกุศลต่าง ๆ ส่วนกำหนดวันประกอบพิธีมาฆบูชานั้น ปกติตรงกับวันเพ็ญ เดือน ๓ หากปีใด เป็น
# }9 M$ R" B1 C3 X* J# I' u6 |+ [4 U! L% l- z% B
อธิกมาส คือ มีเดือน ๘ สองหนจะเลื่อนไปตรงกับวันเพ็ญเดือน ๔
1 G' z: O2 U! N/ |' T0 M( u
; f' Z5 J& Z. r; h3 F; V! h' e
9 l9 g. R3 y4 b- u) ?: O3 [$ |$ l! k* W% v; x: S
หลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติ
: @. \  u0 B" S% b7 rหลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติได้แก่ โอวาทปาติโมกข์ หมายถึง หลักคำสอนคำสำคัญของพระพุทธศาสนาอันเป็นไปเพื่อป้องกัน และแก้ปัญหาต่าง ๆ ในชีวิตเป็นไปเพื่อความหลุดพ้น หรือคำสอน อันเป็นหัวใจพระพุทธศาสนา หลักธรรมประกอบด้วย ' I+ s& V9 N8 \$ l. N" x
. c" c9 f) b. r5 e. g
หลักการ ๓ อุดมการณ์ ๔ วิธีการ ๖ ดังนี้
" J. c1 h; l$ A- N! U, o
) k5 G: u& c- V# F+ s7 @หลักการ ๓
) W* h0 w; J( q: @% E- b๑. การไม่ทำบาปทั้งปวง ได้แก่การงดเว้น การลด ละเลิก ทำบาปทั้งปวง ซึ่งได้แก่ อกุศลกรรมบถ ๑๐ ทางแห่งความชั่ว มีสิบประการ อันเป็น  d. g! S8 j7 [0 Z: ]1 m
ความชั่วทางกาย ทางวาจา และทางใจ ความชั่วทางกาย ได้แก่ การฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ การประพฤติ ผิดในกาม* |+ g" o1 u7 S! y+ e7 P/ e
ความชั่วทางวาจา ได้แก่ การพูดเท็จ การพูดส่อเสียด การพูดเพ้อเจ้อ - J* N& K- ?4 h' N( f4 ^5 n% e
ความชั่วทางใจ ได้แก่ การอยากได้สมบัติของผู้อื่น การผูกพยาบาท และความเห็นผิดจากทำนองคลองธรรม. c' d% m2 J! J2 |6 {; `9 K- Z
7 p1 V. O4 a4 U5 k8 ~3 U' y
๒. การทำกุศลให้ถึงพร้อม ได้แก่ การทำความดีทุกอย่างซึ่งได้แก่ กุศลกรรมบถ ๑๐ เป็นแบบของการทำฝ่ายดีมี ๑๐ อย่าง อันเป็นความดีทางกาย ทางวาจาและทางใจ* q+ C% z4 i4 j  L: P) \/ c
0 Y, i" F: p" m; o
ความดีทางกาย ได้แก่ การไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ทำร้ายเบียดเบียนผู้อื่นมีแต่ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน การไม่ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของเขาไม่ได้ให้ มาเป็นของตน มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และการไม่ประพฤติผิดในกาม' u) S9 c+ r' r9 g
การทำความดีทางวาจา ได้แก่ การไม่พูดเท็จ ไม่พูดส่อเสียด ไม่พูดคำหยาบ และไม่พูดเพ้อเจ้อพูดแต่คำจริง พูดคำอ่อนหวานพูดคำให้เกิดความสามัคคีและพูดถูกกาลเทศะ
+ x& M0 ?, T( O) i# o5 W" ^การทำความดีทางใจ ได้แก่ การไม่โลภอยากได้ของของผู้อื่นมีแต่คิดเสียสละ การไม่ผูกอาฆาตพยาบาทมีแต่คิดเมตตาและ ปราถนาดีและมีความเห็นความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง ตามทำนองคลองธรรม เช่น เห็นว่าทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว
3 }4 G. W7 C3 e* p; H
: u  b. Y) a' w& j( D๓. การทำจิตให้ผ่องใส ได้แก่ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ปราศจากนวรณ์ซึ่งเป็นเครื่องขัดขวางจิตไม่ให้เข้าถึงความสงบ มี ๕ ประการ ได้แก่
$ o# t) Y! p( t* {3 T$ |) y& }# ]5 J, Z3 r% t& r
๑. ความพอใจในกาม (กามฉันทะ)
% M  M9 d. n+ L8 T/ O# f' r๒. ความอาฆาตพยาบาท (พยาบาท)
8 E. Z+ e5 w3 Z" b5 }๓. ความหดหู่ท้อแท้ ง่วงเหงาหาวนอน (ถีนะมิทธะ)" ]4 b7 K$ d6 r' t
๔. ความฟุ้งซ่าน รำคาญ (อุทธัจจะกุกกุจจะ) และ
4 X& p; w- V2 J8 Z9 w๕. ความลังเลสงสัย (วิกิจฉา) เช่น สงสัยในการทำความดีความชั่ว ว่ามีผลจริงหรือไม่ วิธีการทำจิตให้ปฏิบัติสมถะผ่องใส ที่แท้จริงเกิดขึ้นจากการละบาปทั้งปวง ด้วยการถือศืลและบำเพ็ญกุศล ให้ถึงพร้อมด้วยการ และวิปัสสนา จนได้บรรลุอรหัตผล 6 T  u) k% _: o( B, a6 [; Z3 }1 F5 x
6 I; }& M7 o1 l4 z6 e
อันเป็นความผ่องใสที่แท้จริง) e( m+ R% F( _" h

4 x  h3 ]" g: Gอุดมการณ์ ๔7 ^4 l# I1 J8 {% @
๑. ความอดทน ได้แก่ ความอดกลั้น ไม่ทำบาปทั้งทางกาย วาจา ใจ
$ d$ a7 \. K8 c( F8 V0 d๒. ความไม่เบียดเบียน ได้แก่ การงดเว้นจากการทำร้าย รบกวน หรือ เบียดเบียนผู้อื่น
# ]4 [7 S. Y2 k. \7 f- D9 J๓. ความสงบ ได้แก่ ปฏิบัติตนให้สงบทั้งทางกาย ทางวาจา และทางใจ
  T5 F  E( f& Q๔. นิพพาน ได้แก่ การดับทุกข์ ซึ่งเป็นเป้าหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนาเกิดขึ้นได้จาการดำเนินชีวิตตามมรรคมีองค์ ๘
  L+ r2 u5 s$ C5 w" w- g" r1 z
$ E0 x' i! T# S+ C& ]วิธีการ ๖
4 _) N( a* A2 i) D' k& Q๑. ไม่ว่าร้าย ได้แก่ ไม่กล่าวให้ร้ายหรือ กล่าวโจมตีใคร0 N% w1 m3 K7 N' u) {
๒. ไม่ทำร้าย ได้แก่ ไม่เบียดเบียนผู้อื่น4 i& w1 F7 v. @3 U5 p6 o; l; _4 r
๓. สำรวมในปาติโมกข์ ได้แก่ ความเคารพระเบียบวินัย กฎกติกา กฎหมาย รวมทั้งขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีของสังคม2 B  a9 d  t" B9 c' ]# ~  l
๔. รู้จักประมาณ ได้แก่ รู้จักความพอดีในการบริโภคอาหารหรือการใช้สอยสิ่งต่าง ๆ+ t5 Z8 m5 k3 Y) a
๕. อยู่ในสถานที่ที่สงัด ได้แก่ อยู่ในสถานที่สงบมีสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสม& J: e, g/ q5 z) O. P
๖. ฝึกหัดจิตใจให้สงบ ได้แก่ฝึกหัดชำระจิตให้สงบมีสุขภาพคุณภาพและประสิทธิ/ l5 L& A+ I7 w5 A9 v4 i
ภาพที่ดี
# R( d# a- d5 P
8 @4 h3 w2 `( W, f7 p' Iขอบคุณข้อมูลจาก : dhammajak.net/budday/maka.php
) d. a9 i% m% ^! O+ K+ g8 {% {  L7 ~5 o5 E, j2 w* o" }
ที่มา : http://campus.sanook.com/910849/วันมาฆบูชา/