วันมาฆบูชา

วันมาฆบูชา8 `1 o2 Y5 z: W% p4 A3 k% U
& N. L, @1 R1 E- R( I% g

% `9 ]/ J) T8 J5 P; H
6 Q% s8 i3 ~# I3 e7 c4 N" H- Rความหมายวันมาฆบูชา) C- W5 B: i8 s. E* n& c
วันมาฆบูชา หมายถึง การบูชา ในวันเพ็ญเดือน ๓ เนื่องในโอกาสคล้าย วันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์
; m9 p3 i9 z7 T3 u* c; e
% \- h0 S0 d) Pความสำคัญวันมาฆบูชา
" @0 W+ [  P0 _6 m5 o; S1 |9 ~, Zวันมาฆบูชา เป็นวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓ มีเหตุการณ์อัศจรรย์ที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้าจำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาเฝ้าพระพุทธเจ้า ณ วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ โดยมิได้นัดหมายกันพระสงฆ์ ทั้งหมดเป็นพระอรหันต์! H. b8 L$ i4 _  l# t

& |) {8 h8 D3 n+ zผู้ได้อภิญญา ๖และเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบท โดยตรงจากพระพุทธเจ้า ในวันนี้พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เหล่านั้น ซึ่งเป็นทั้งหลักการอุดมการณ์และวิธีการปฏิบัติที่ นำไปใช้ได้ทุกสังคม มีเนื้อหา โดยสรุปคือให้ละ) \8 _& K* Y$ u- W& ]: P3 B% r
: g0 b) a+ I# u1 o) W/ }- s0 @
ความชั่วทุกชนิด ทำความดี ให้ถึงพร้อมและทำจิตใจให้ผ่องใส
# r' S! w1 S; x) [
5 W2 R$ K" r( y# I# vประวัติความเป็นมาวันมาฆบูชา; H! X+ R9 _0 S* D) K
๑. ส่วนที่เกี่ยวกับพระพุทธเจ้า หลังจากพระพุทธเจ้าตรัสรู้ได้ ๙ เดือนขณะนั้นเมื่อเสร็จพุทธกิจแสดงธรรมที่ถ้ำสุกรขาตาแล้ว เสด็จมาประทับที่วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ ประเทศอินเดียในปัจจุบัน วันนั้นตรงกับวันเพ็ญ เดือนมาฆะหรือเดือน 8 i9 H* G: Q  c1 v

) y! @& o. _0 `- p. X) Y๓ในเวลาบ่ายพระอรหันต์สาวกของพระพุทธเจ้า มาประชุม พร้อมกัน ณ ที่ประทับของพระพุทธเจ้า นับเป็นเหตุอัศจรรย์ ที่มีองค์ประกอบสำคัญ ๔ ประการ เรียกว่าว่า วันจาตุรงคสันนิบาต6 Y8 j! {+ a6 ~: a; O! u6 Q

5 u: b8 ]; P1 V: F8 F# Kคำว่า "จาตุรงคสันนิบาต" แยกศัพท์ได้ดังนี้ คือ2 S1 f  H* o8 n# W9 D: f5 l
; x; L/ v$ y: F8 S% _$ L, q
"จาตุร" แปลว่า ๔ $ ^, C# ?7 h  i/ P
"องค์" แปลว่า ส่วน
: Q6 R  h% {% M8 Q% e4 B"สันนิบาต" แปลว่า ประชุม / v- a% }" b# y/ V' S
ฉะนั้นจาตุรงคสันนิบาตจึงหมายความว่า "การประชุมด้วยองค์ ๔" กล่าวคือมีเหตุการณ์พิเศษที่เกิดขึ้นพร้อมกันในวันนี้ คือ8 S( }0 V8 ~8 R4 A. F% d5 q# ^
0 c4 `8 o6 ~7 c- x
1. เป็นวันที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้า จำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาประชุมพร้อมกันที่เวฬุวันวิหารในกรุงราชคฤห์ โดยมิได้นัดหมาย
( c3 C$ x7 q2 e. Q- d) S1 i4 b/ b
* k% Y6 I: q8 k/ r* M. |2. พระภิกษุสงฆ์เหล่านี้ล้วนเป็น "เอหิภิกขุอุปสัมปทา" คือเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบทโดยตรงจากพระพุทธเจ้าทั้งสิ้น1 t$ I( S/ ^# X) z
1 \% {  ~0 |, W1 c
3. พระภิกษุสงฆ์ทุกองค์ที่ได้มาประชุมในครั้งนี้ ล้วนแต่เป็นผุ้ได้บรรลุพระอรหันต์แล้วทุก ๆองค์3 V* G' g7 U" f8 s
7 u9 r# |3 _# x
4. เป็นวันที่พระจันทร์เต็มดวงกำลังเสวยมาฆฤกษ
$ e( \+ L: A7 |
8 s' J0 q. y( }ประวัติวันมาฆบูชา
8 l$ n% J: D" R" [  n3 d
  O4 d+ @% Y/ l$ Dมูลเหตุ
) d7 ]% ^6 a8 v& ~" I7 iหลังจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสรู้ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 และได้ทรงประกาศพระศาสนาและส่งพระอรหันตสาวกออกไปจาริกเพื่อเผยแพร่พระพุทธศาสนายังสถานที่ต่าง ๆ ล่วงแล้วได้ 9 เดือน ในวันที่ใกล้พระจันทร์เสวยมาฆฤกษ์ (วันขึ้น 15 ค่ำ + j0 L; ]$ S6 X0 D8 g0 L! [

. [% N5 {- Z4 w) P& uเดือน 3) พระอรหันต์ทั้งหลายเหล่านั้นต่างได้ระลึกว่า วันนี้เป็นวันสำคัญของศาสนาพราหมณ์ อันเป็นศาสนาของตนอยู่เดิม ก่อนที่จะหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้า และในลัทธิศาสนาเดิมนั้นเมื่อถึงวันเพ็ญเดือนมาฆะ เหล่าผู้ศรัทธา
! ~- c8 a3 @3 b# x  f8 z, ^7 w+ D7 q$ I7 `' ]! f  z
พราหมณลัทธินิยมนับถือกันว่าวันนี้เป็นวันศิวาราตรี โดยจะทำการบูชาพระศิวะด้วยการลอยบาปหรือล้างบาปด้วยน้ำ แต่มาบัดนี้ตนได้เลิกลัทธิเดิมหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้าแล้ว จึงควรเดินทางไปเข้าเฝ้าบูชาฟังพระสัทธรรมจาก
9 r! V2 T. @( J5 Q7 {+ d. I3 m
% o/ c4 [- h* K' Tพระพุทธเจ้า พระอรหันต์เหล่านั้นซึ่งเคยปฏิบัติศิวาราตรีอยู่เดิม จึงพร้อมใจกันไปเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าโดยมิได้นัดหมาย
( [3 N5 [7 R( G6 _( w0 f+ o7 _/ V. G- V, |  Y- q: H& N* ?/ b* I
มีผู้กล่าวว่า สาเหตุสำคัญที่ทำให้พระสาวกทั้ง 1,250 องค์มาประชุมพร้อมกันโดยมิได้นัดหมาย มาจากในวันเพ็ญเดือน 3 ตามคติพราหมณ์ เป็นวันพิธีศิวาราตรี พระสาวกเหล่านั้นซึ่งเคยนับถือศาสนาพราหมณ์มาก่อนจึงได้เปลี่ยนจากการรวมตัว  E& m  e  R5 w5 Q9 ]) w3 Q

5 E" y5 r% Z# {$ h1 \กันทำพิธีชำระบาปตามพิธีพราหมณ์ มารวมกันเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าแทน
: D6 U& A7 v% w: H% P
# l; B* L4 a0 u& `$ G' J! b( ~/ Z# }% k5 B+ X. A* C+ |5 c
) g3 [2 h0 ~7 _+ o8 h/ ^& C8 V
โอวาทปาฏิโมกข์ # a/ ~* q3 y# @% ]( G
หลักคำสอนสำคัญของพระพุทธศาสนา หรือคำสอนอันเป็นหัวใจของพระพุทธศาสนา ได้แก่ พระพุทธพจน์ ๓ คาถากึ่ง ที่พระพุทธเจ้าตรัสแก่พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ รูป ผู้ไปประชุมกันโดยมิได้นัดหมาย ณ พระเวฬุวนาราม ในวันเพ็ญเดือน ๓ ที่เราเรียก
2 w" Q2 k( `! j7 o0 K8 N' F
. s) p/ _. `) G3 _# Rกันว่าวันมาฆบูชา (ถรรถกถากล่าวว่า พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์นี้ แก่ที่ประชุมสงฆ์ตลอดมา เป็นเวลา ๒๐ พรรษา ก่อนที่จะโปรดให้สวดปาฏิโมกข์อย่างปัจจุบันนี้แทนต่อมา), คาถาโอวาทปาฏิโมกข์ มีดังนี้ (โอวาทปาติโมกข์ ก็เขียน), n& j. c3 T! H9 O) F+ d

6 l/ o* S0 z0 W+ ^9 U9 kสพฺพปาปสฺส อกรณํกุสลสฺสูปสมฺปทา
  J, k( R% b/ A2 A0 ?/ H6 kสจิตฺตปริโยทปนํเอตํ พุทธาน สาสนํฯ0 U1 ^, m* t0 |" R9 g/ h, w
ขนฺตี ปรมํ ตโป ตีติกฺขา- }. W6 m$ r7 G1 l3 T7 e; N/ ^2 P
นิพฺพานํ ปรมํ วทนฺติ พุทฺธา
- v; z. h, t) |! F2 k* dน หิ ปพฺพชิโต ปรูปฆาตี
9 C! T. t& `/ P( Uสมโณ โหติ ปรํ วิเหฐยนฺโตฯ
4 s0 S* S1 @- s& _, `อนูปวาโท อนูปฆาโต ปาติโมกฺเข จ สํวโร
: r1 p. G7 _' F& cมตฺตญฺญุตา จ ภตฺตสฺมึ ปนฺตญฺจ สยนาสนํ/ o& x3 V) ~/ R  ?6 r
อธิจิตฺเต จ อาโยโค เอตํ พุทฺธาน สาสนํฯ! B4 A- }; F5 {- O  r3 q

% [0 F0 ^" R  c$ bแปล : การไม่ทำความชั่วทั้งปวง ๑ การบำเพ็ญแต่ความดี ๑ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ขันติ คือความอดกลั้น เป็นตบะอย่างยิ่ง, พระพุทธเจ้าทั้งหลายกล่าวว่านิพพาน เป็นบรมธรรม, ผู้ทำร้ายคน: n; ]6 {, D1 v- A

9 }6 t# w9 w- k7 aอื่น ไม่ชื่อว่าเป็นบรรพชิต,ผู้เบียดเบียนคนอื่น ไม่ชื่อว่าเป็นสมณะการไม่กล่าวร้าย ๑ การไม่ทำร้าย ๑ ความสำรวมในปาฏิโมกข์ ๑ ความเป็นผู้รู้จักประมาณในอาหาร ๑ ที่นั่งนอนอันสงัด ๑ ความเพียรในอธิจิต ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้ง
8 ]/ [2 K0 c& J4 d5 J. n7 G4 T3 Y
3 V; w# j' F- V7 wหลายที่เข้าใจกันโดยทั่วไป และจำกันได้มาก ก็คือ ความในคาถาแรกที่ว่า ไม่ทำชั่ว ทำแต่ความดี ทำจิตใจให้ผ่องใส5 g! g1 I8 M* T: m( f: k8 O& W
8 o0 k( o$ }0 G6 o( h
สถานที่สำคัญเนื่องด้วยวันมาฆบูชา (พุทธสังเวชนียสถาน)
: t/ f  \$ E" d2 p; K' Z0 @7 ~1 T1 w; U
พระพุทธรูปยืนกลางมณฑลมหาสังฆสันนิบาต ในโบราณสถานวัดเวฬุวันมหาวิหาร เมืองราชคฤห์ รัฐพิหาร อินเดีย (เป็นพระพุทธรูปสร้างใหม่ ปัจจุบันเป็นสถานที่จาริกแสวงบุญสำคัญของชาวพุทธทั่วโลก)เหตุการณ์สำคัญที่เกิดในวันมาฆบูชา เกิด
; \; k5 t1 L% a9 K9 L. `  T6 e8 r& R; T/ A
ภายในบริเวณที่ตั้งของ "กลุ่มพุทธสถานโบราณวัดเวฬุวันมหาวิหาร" ภายในอาณาบริเวณของวัดเวฬุวันมหาวิหาร ซึ่งลานจาตุรงคสันนิบาตอันเป็นจุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชานั้น ยังคงเป็นที่ถกเถียงและหาข้อสรุปทาง
$ L; U9 C( A# R+ `- n2 o* M8 l; A; d) K
โบราณคดีไม่ได้มาจนถึงปัจจุบัน+ r4 h! F( c* W  S5 r$ ~

, E1 P) C# j( ?/ u. b' Sวัดเวฬุวันมหาวิหาร; y6 x% a$ N3 i2 `' C
"วัดเวฬุวันมหาวิหาร" เป็นอาราม (วัด) แห่งแรกในพระพุทธศาสนา ตั้งอยู่ใกล้เชิงเขาเวภารบรรพต บนริมฝั่งแม่น้ำสรัสวดีซึ่งมีตโปธาราม (บ่อน้ำร้อนโบราณ) คั่นอยู่ระหว่างกลาง นอกเขตกำแพงเมืองเก่าราชคฤห์ (อดีตเมืองหลวงของแคว้นมคธ) รัฐ
5 \9 V: N! J7 B2 e& R; _  H, m
3 H- v! Q: `+ T( Xพิหาร ประเทศอินเดียในปัจจุบัน (หรือ แคว้นมคธ ชมพูทวีป ในสมัยพุทธกาล)0 }  E1 U( {& ~" T

0 N$ k! W7 t+ Y4 M# M4 C! w5 T- A. t$ j9 ~& W

6 J. |$ d5 y( `; L! Y, p$ }วัดเวฬุวันในสมัยพุทธกาล
* Z) d& u  O! T- m5 Oเดิมวัดเวฬุวันเป็นพระราชอุทยานสำหรับเสด็จพระพาสของพระเจ้าพิมพิสาร เป็นสวนป่าไผ่ร่มรื่นมีรั้วรอบและกำแพงเข้าออก เวฬุวันมีอีกชื่อหนึ่งปรากฏในพระสูตรว่า "พระวิหารเวฬุวันกลันทกนิวาปสถาน"หรือ "เวฬุวันกลันทกนิวาป" (สวนป่าไผ่% s+ N, o# y+ y' }9 l1 t, e% s
& \* x- h' q3 L
สถานที่สำหรับให้เหยื่อแก่กระแต) พระเจ้าพิมพิสารได้ถวายพระราชอุทยานแห่งนี้เป็นวัดในพระพุทธศาสนาหลังจากได้สดับพระธรรมเทศนาอนุปุพพิกถาและจตุราริยสัจจ์ ณ พระราชอุทยานลัฏฐิวัน (พระราชอุทยานสวนตาลหนุ่ม) โดยในครั้งนั้น
, Y2 s, k% k* W0 f  c) j1 b" ]0 M* w9 ~
พระองค์ได้บรรลุพระโสดาบัน เป็นพระอริยบุคคลในพระพุทธศาสนา และหลังจากการถวายกลันทกนิวาปสถานไม่นาน อารามแห่งนี้ก็ได้ใช้เป็นสถานที่สำหรับพระสงฆ์ประชุมจาตุรงคสันนิบาตครั้งใหญ่ในพระพุทธศาสนา อันเป็นเหตุการณ์สำคัญใน
& ^7 R" E* m+ p" x2 F0 P: b
$ {. V' X7 L+ k+ y. D! hวันมาฆบูชา
' I) L8 |5 _, V5 L$ m  a" B
* q& b$ E- c1 lวัดเวฬุวันหลังการปรินิพพาน
$ F5 `2 F8 W& Yหลังพระพุทธเจ้าเสด็จปรินิพพาน วัดเวฬุวันได้รับการดูแลมาตลอด โดยเฉพาะมูลคันธกุฎีที่มีพระสงฆ์เฝ้าดูแลทำการปัดกวาดเช็ดถูปูลาดอาสนะและปฏิบัติต่อสถานที่ ๆ พระพุทธเจ้าเคยประทับอยู่ทุก ๆ แห่ง เหมือนสมัยที่พระพุทธองค์ทรงพระชนม
8 c; T& U* h/ q( I9 E( b: x& `: K
4 C  B$ v# c3 v+ U7 \" g$ xชีพอยู่มิได้ขาด โดยมีการปฏิบัติเช่นนี้ติดต่อกันกว่าพันปี# O# a( t& I, p# r# {7 L& ?' c' t

8 Z3 Q* O* R8 v- m2 R# M; O$ `& xแต่จากเหตุการณ์ย้ายเมืองหลวงแห่งแคว้นมคธหลายครั้งในช่วง พ.ศ. 70 ที่เริ่มจากอำมาตย์และราษฎรพร้อมใจกันถอดกษัตริย์นาคทัสสก์แห่งราชวงศ์ของพระเจ้าพิมพิสารออกจากพระราชบัลลังก์ และยกสุสูนาคอำมาตย์ซึ่งมีเชื้อสายเจ้าลิจฉวีในกรุง/ s9 M7 q# t9 w- w, V! L! B

% V6 j; t7 ]+ J& ^เวสาลีแห่งแคว้นวัชชีเก่า ให้เป็นกษัตริย์ตั้งราชวงศ์ใหม่แล้ว พระเจ้าสุสูนาคจึงได้ทำการย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธไปยังเมืองเวสาลีอันเป็นเมืองเดิมของตน และกษัตริย์พระองค์ต่อมาคือพระเจ้ากาลาโศกราช ผู้เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าสุสูนาค
$ X* ]4 y! B4 e5 ?$ w" \% f3 \- H- `, d2 k$ o3 \# Z
ได้ย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธอีก จากเมืองเวสาลีไปยังเมืองปาตลีบุตร ทำให้เมืองราชคฤห์ถูกลดความสำคัญลงและถูกทิ้งร้าง ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้วัดเวฬุวันขาดผู้อุปถัมภ์และถูกทิ้งร้างอย่างสิ้นเชิงในช่วงพันปีถัดมา
% L; j6 t/ c; z. G: S- N  I. m3 T: i2 r) D  Q$ Q5 Q" ~% l
โดยปรากฏหลักฐานบันทึกของหลวงจีนฟาเหียน (Fa-hsien) ที่ได้เข้ามาสืบศาสนาในพุทธภูมิในช่วงปี พ.ศ. 942 - 947 ในช่วงรัชสมัยของพระเจ้าจันทรคุปต์ที่ ๒ (พระเจ้าวิกรมาทิตย์) แห่งราชวงศ์คุปตะ ซึ่งท่านได้บันทึกไว้ว่า เมืองราชคฤห์อยู่4 n; N3 w: C) M

8 |9 ^" @" u% m4 V8 sในสภาพปรักหักพัง แต่ยังทันได้เห็นมูลคันธกุฎีวัดเวฬุวันปรากฏอยู่ และยังคงมีพระภิกษุหลายรูปช่วยกันดูแลรักษาปัดกวาดอยู่เป็นประจำ แต่ไม่ปรากฏว่ามีการบันทึกถึงสถานที่เกิดเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตแต่ประการใด, z0 I" Z6 e. u( p& D' U% ~, ^
7 a, K: H* b: P, E1 ?9 D, Q% K' {, k
แต่หลังจากนั้นประมาณ 200 ปี วัดเวฬุวันก็ถูกทิ้งร้างไป ตามบันทึกของพระถังซำจั๋ง (Chinese traveler Hiuen-Tsang) ซึ่งได้จาริกมาเมืองราชคฤห์ราวปี พ.ศ. 1300 ซึ่งท่านบันทึกไว้แต่เพียงว่า ท่านได้เห็นแต่เพียงซากมูลคันธกุฎีซึ่งมี
* _" Z' W, Z# {8 E1 V# L
! v) R( R& V6 W, @( [กำแพงและอิฐล้อมรอบอยู่เท่านั้น (ในสมัยนั้นเมืองราชคฤห์โรยราถึงที่สุดแล้ว พระถังซำจั๋งได้แต่เพียงจดตำแหน่งที่ตั้งทิศทางระยะทางของสถูปและโบราณสถานเก่าแก่อื่น ๆ ในเมืองราชคฤห์ไว้มาก ทำให้เป็นประโยชน์แก่นักประวัติศาสตร์และนัก
+ o7 X1 F4 s) O" r) w! l+ }% w; _% a; ?2 i
โบราณคดีในการค้นหาโบราณสถานต่าง ๆ ในเมืองราชคฤห์ในปัจจุบัน)
% K# d  j$ K8 f, C/ k) U* C; ?& l3 O! {; O) w- {
จุดแสวงบุญและสภาพของวัดเวฬุวันในปัจจุบัน, A# ~0 [: W  Z9 C
ปัจจุบันหลังถูกทอดทิ้งเป็นเวลากว่าพันปี และได้รับการบูรณะโดยกองโบราณคดีอินเดียในช่วงที่อินเดียยังเป็นอาณานิคมของอังกฤษ วัดเวฬุวัน ยังคงมีเนินดินโบราณสถานที่ยังไม่ได้ขุดค้นอีกมาก สถานที่สำคัญ ๆ ที่พุทธศาสนิกชนในปัจจุบันนิยม
& |$ B) E  A: [+ R0 I2 C( C) X2 v7 N8 K# w0 ~( [, f) Z( O1 U. w
ไปนมัสการคือ "พระมูลคันธกุฎี" ที่ปัจจุบันยังไม่ได้ทำการขุดค้น เนื่องจากมีกุโบร์ของชาวมุสลิมสร้างทับไว้ข้างบนเนินดิน, "สระกลันทกนิวาป" ซึ่งปัจจุบันรัฐบาลอินเดียได้ทำการบูรณะใหม่อย่างสวยงาม, และ "ลานจาตุรงคสันนิบาต" อันเป็นลานเล็ก ) [) R/ Q! G6 h( q5 }0 z3 \( X! u* T
9 ^7 G$ I* O, s: A8 R
ๆ มีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปยืนปางประทานพรอยู่กลางซุ้ม ลานนี้เป็นจุดสำคัญที่ชาวพุทธนิยมมาทำการเวียนเทียนสักการะ (ลานนี้เป็นลานที่กองโบราณคดีอินเดียสันนิษฐานว่าพระพุทธองค์ทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์ในจุดนี้)
4 m! ~6 r- @; \. S% K) @. e" R# I8 r: q
จุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชา (ลานจาตุรงคสันนิบาต): Z* c# ~  m9 m6 q# a
ถึงแม้ว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตจะเป็นเหตุการณ์สำคัญยิ่งที่เกิดในบริเวณวัดเวฬุวันมหาวิหาร แต่ทว่าไม่ปรากฏรายละเอียดในบันทึกของสมณทูตชาวจีนและในพระไตรปิฎกแต่อย่างใดว่าเหตุการณ์ใหญ่นี้เกิดขึ้น ณ จุดใดของวัดเวฬุวัน รวมทั้ง
9 N8 }' V* t* [- s+ c: W( t: \/ K2 D$ y) S7 @' l: V
จากการขุดค้นทางโบราณคดีก็ไม่ปรากฏหลักฐานว่ามีการทำเครื่องหมาย (เสาหิน) หรือสถูประบุสถานที่ประชุมจาตุรงคสันนิบาตไว้แต่อย่างใด (ตามปกติแล้วบริเวณที่เกิดเหตุการณ์สำคัญทางพระพุทธศาสนา มักจะพบสถูปโบราณหรือเสาหินพระ) y3 s. T  }4 {# s3 P6 X5 V' |
1 _% R5 ^  P6 u2 P
เจ้าอโศกมหาราชสร้างหรือปักไว้เพื่อเป็นเครื่องหมายสำคัญสำหรับผู้แสวงบุญ) ทำให้ในปัจจุบันไม่สามารถทราบโดยแน่ชัดว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตเกิดขึ้นในจุดใดของวัด
9 w  `5 B! \5 G2 k9 x' l5 X( |: V* u, G% O9 t) |% f8 e* T
ในปัจจุบันกองโบราณคดีอินเดียได้แต่เพียงสันนิษฐานว่า "เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดในบริเวณลานด้านทิศตะวันตกของสระกลันทกนิวาป" (โดยสันนิษฐานเอาจากเอกสารหลักฐานว่าเหตุการณ์ดังกล่าวมีพระสงฆ์ประชุมกันมากถึงสองพันกว่ารูป และ* h6 K3 T$ m1 T3 s9 [9 A
, ?) n% E) U7 F; K/ n
เกิดในช่วงที่พระพุทธองค์พึ่งได้ทรงรับถวายอารามแห่งนี้ การประชุมครั้งนั้นคงยังต้องนั่งประชุมกันตามลานในป่าไผ่ เนื่องจากเสนาสนะหรือโรงธรรมสภาขนาดใหญ่ยังคงไม่ได้สร้างขึ้น และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในปัจจุบันลานด้านทิศตะวันตกของสระ
, ?9 B/ J6 X4 R& k# h! B3 `, W4 f8 C7 C" d1 d( P
กลันทกนิวาป เป็นลานกว้างลานเดียวในบริเวณวัดที่ไม่มีโบราณสถานอื่นตั้งอยู่) โดยได้นำพระพุทธรูปยืนปางประทานพรไปประดิษฐานไว้บริเวณซุ้มเล็ก ๆ กลางลาน และเรียกว่า "ลานจาตุรงคสันนิบาต" ซึ่งในปัจจุบันก็ยังไม่มีข้อสรุปแน่ชัดว่าลาน8 O4 J% _( D9 c5 t: f/ j
6 z. }1 B5 ]2 ~' X/ G$ r$ z! v
จาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริงอยู่ในจุดใด และยังคงมีชาวพุทธบางกลุ่มสร้างซุ้มพระพุทธรูปไว้ในบริเวณอื่นของวัดโดยเชื่อว่าจุดที่ตนสร้างนั้นเป็นลานจาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริง แต่พุทธศาสนิกชนชาวไทยส่วนใหญ่ก็เชื่อตามข้อสันนิษฐานของกอง
( h+ t! m! p8 ~5 g7 |" ]1 d
  L) Y* `) z, c) u& }โบราณคดีอินเดียดังกล่าว โดยนิยมนับถือกันว่าซุ้มพระพุทธรูปกลางลานนี้เป็นจุดสักการะของชาวไทยผู้มาแสวงบุญจุดสำคัญ 1 ใน 2 แห่งของเมืองราชคฤห์ (อีกจุดหนึ่งคือพระมูลคันธกุฎีบนยอดเขาคิชกูฏ)
  x- q# X  ^0 d( k7 M5 P0 g/ ]6 L  \4 }8 z2 m( d7 W( M. p
กิจกรรมต่างๆ ที่ควรปฏิบัติในวันมาฆบูชา2 i7 o) e- }1 j

$ S  E/ G5 _& r; I; S2 n( `- l0 [ การปฎิบัติตนสำหรับพุทธศาสนาในวันนี้ก็คือ การทำบุญ ตักบาตรในตอนเช้า หรือไม่ก็จัดหาอาหารคาวหวานไปทำบุญฟังเทศน์ที่วัด ตอนบ่ายฟังพระแสดงพระธรรมเทศนา ในตอนกลางคืน จะพากันนำดอกไม้ ธูปเทียน ไปที่วัดเพื่อชุมนุมกันทำพิธี
! G, y5 m7 z% B# U# y% u0 f+ T" v& y4 v' J
เวียนเทียน รอบพระอุโบสถ พร้อมกับพระภิกษุสงฆ์โดยเจ้าอาวาสจะนำว่า นะโม ๓ จบ จากนั้นกล่าวคำ ถวาย ดอกไม้ธูปเทียน ทุกคนว่าตาม จบแล้วเดิน เวียนขวา ตลอดเวลาให้ระลึกถึง พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณ จนครบ ๓ รอบ " x- r* F* v& s2 W4 z5 v

4 w8 u5 A# t1 t/ P3 Cแล้วนำดอกไม้ ธูปเทียนไปปักบูชาตามที่ทางวัด เตรียมไว้ เป็นอันเสร็จพิธี9 {3 _; J; V: x8 v- u, M% b8 J
' _2 Y% n9 Y: M; l  o
ขอบคุณข้อมูลจาก : dhammathai.org,วิกิพีเดีย
6 [5 Z& A, p& I6 k3 v8 a4 ]1 \1 a" k! W- D4 i0 ?

% }" _  O9 Q6 Y$ \) W9 Q, }% }- ~8 b" h2 ^* m( \
การถือปฏิบัติวันมาฆบูชาในประเทศไทย  C2 w# W6 W) Y# q( O3 }
พิธีวันมาฆบูชานี้ เดิมทีเดียวในประเทศไทยไม่เคยทำมาก่อน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงอธิบายไว้ว่าเกิดขึ้นในสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ โดยทรงถือตามแบบของโบราณบัณฑิตที่
" O. z* F& x  u! X1 C/ @9 w$ {* G$ j) B" [4 J
ได้นิยมกันว่า วันมาฆะบูรณมี พระจันทร์เสวยฤกษ์มาฆะเต็มบริบูรณ์เป็นวันที่พระอรหันต์สาวกของ พระพุทธเจ้า ๑,๒๕๐ รูป ได้ประชุมกันพร้อมด้วยองค์ ๔ ประการ เรียกว่า& P$ d& x+ w+ }$ a) N- ^; s
8 k/ j, c+ S" y( }
จาตุรงคสันนิบาตพระพุทธเจ้าได้ตรัสเทศนาโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เป็นการ ประชุมใหญ่ และเป็นการอัศจรรย์ในพระพุทธศาสนา นักปราชญ์ จึงถือเอาเหตุนั้นประกอบ การสักการบูชาพระพุทธเจ้าและพระอรหันต์สาวก ๑,๒๕๐ รูปนั้น ให้- A3 H" g  B! q+ G
7 y/ v) t8 q9 g( d( h, _
เป็นที่ตั้งแห่งความ เลื่อมใสการประกอบพิธีมาฆะบูชา ได้เริ่มในพระบรมมหาราชวังก่อน
& c! R2 i1 C! K7 j+ E1 z% s! h) f" T  z; x. A! |; `$ e% K
ในสมัยรัชกาลที่ ๔ มีพิธีการพระราชกุศลในเวลาเช้า พระสงฆ์ วัดบวรนิเวศวิหารและ วัดราชประดิษฐ์ ๓๐ รูป ฉันในพระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เวลาค่ำ เสด็จออกทรงจุด ธูปเทียนเครื่อง มนัสการแล้ว พระสงฆ์สวดทำวัตรเย็นเสร็จแล้ว สวด
3 b+ Y& B; v7 m2 d# p) ]# }
6 y; v& {0 F' y( v" s2 E8 k: I( qมนต์ต่อไปมี สวดคาถาโอวาทปาติโมกข์ด้วยสวดมนต์ จบทรงจุดเทียนรายตามราวรอบพระอุโบสถ ๑,๒๕๐ เล่ม มีการประโคมอีกครั้งหนึ่งแล้วจึงมีการเทศนา โอวาทปาติโมกข์
( F' ?. C- ?3 L' a: F, @; w๑ กัณฑ์เป็นทั้งเทศนาภาษาบาลีและ ภาษาไทย เครื่องกัณฑ์ มีจีวรเนื้อดี ๑ ผืน เงิน ๓ ตำลึง และขนมต่าง ๆ เทศนาจบพระสงฆ์ ซึ่งสวดมนต์ ๓๐ รูป สวดรับการประกอบพระราชกุศลเกี่ยวกับ วันมาฆบูชาในสมัยรัชกาลที่ ๔ นั้น พระบาทสมเด็จพระ1 Y4 Z3 }2 `( R  r# E# s- `, @) M
. g; A; `$ i, u2 b) `
จอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จะเสด็จออกประกอบพิธีด้วยพระองค์เองทุกปีมิได้ขาด สมัยต่อมามีการเว้นบ้าง เช่น รัชกาลที่ ๕ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จออกเองบ้าง มิได้ เสด็จออกเองบ้างเพราะมักเป็นเวลาที่ประสบกับเวลาเสด็จ
! F& h- y) r, S$ c5 o
! G9 G/ D+ K; @: iประพาส หัวเมืองบ่อย ๆ หากถูกคราวเสด็จไปประพาสบางปะอินหรือพระพุทธบาท พระพุทธฉาย พระปฐมเจดีย์ พระแท่นดงรัง ก็จะทรงประกอบพิธีมาฆบูชา ในสถานที่นั้น ๆ ขึ้นอีก ส่วนหนึ่งต่างหากจากในพระบรมมหาราชวังเดิมทีมีการประกอบพิธี4 ?8 I7 b3 v, X! |4 ?# o$ h

! O. M; r: Z7 J  t# N  lในพระบรมมหาราชวัง ต่อมาก็ขยายออกไป ให้พุทธบริษัทได้ ปฏิบัติตามอย่างเป็นระบบสืบมาจนปัจจุบัน มีการบูชา ด้วยการเวียนเทียน และบำเพ็ญกุศลต่าง ๆ ส่วนกำหนดวันประกอบพิธีมาฆบูชานั้น ปกติตรงกับวันเพ็ญ เดือน ๓ หากปีใด เป็น& y. |' w6 W. o5 p( h2 {3 ^! c
* E5 f$ U. O9 M+ u6 ?
อธิกมาส คือ มีเดือน ๘ สองหนจะเลื่อนไปตรงกับวันเพ็ญเดือน ๔
" }2 s8 D) [  Y- q, v* C: G& K3 A. w7 h  l

, X5 W. c+ h' x2 \& e/ k: H! K& F- \0 s/ U: z7 x% R6 K
หลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติ" `8 }  c5 v$ v
หลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติได้แก่ โอวาทปาติโมกข์ หมายถึง หลักคำสอนคำสำคัญของพระพุทธศาสนาอันเป็นไปเพื่อป้องกัน และแก้ปัญหาต่าง ๆ ในชีวิตเป็นไปเพื่อความหลุดพ้น หรือคำสอน อันเป็นหัวใจพระพุทธศาสนา หลักธรรมประกอบด้วย
* r/ P' c) B1 @1 T5 ^3 x. r2 A  r# v( d6 I& ~6 {% k9 F! v1 m- Y
หลักการ ๓ อุดมการณ์ ๔ วิธีการ ๖ ดังนี้3 N. s4 W( Y. t0 ?4 r4 K- P: f
) E0 j* T2 v6 |$ X: A3 W
หลักการ ๓
2 `) m1 H7 t2 Z. f๑. การไม่ทำบาปทั้งปวง ได้แก่การงดเว้น การลด ละเลิก ทำบาปทั้งปวง ซึ่งได้แก่ อกุศลกรรมบถ ๑๐ ทางแห่งความชั่ว มีสิบประการ อันเป็น
" p- C" a8 D! z2 V# }5 a  ?+ d$ Tความชั่วทางกาย ทางวาจา และทางใจ ความชั่วทางกาย ได้แก่ การฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ การประพฤติ ผิดในกาม' B8 O+ W/ U& J2 J
ความชั่วทางวาจา ได้แก่ การพูดเท็จ การพูดส่อเสียด การพูดเพ้อเจ้อ
( ]5 B( M  W+ N" {ความชั่วทางใจ ได้แก่ การอยากได้สมบัติของผู้อื่น การผูกพยาบาท และความเห็นผิดจากทำนองคลองธรรม
! m9 e6 R0 y$ Z  I2 `! f2 j; u
& |6 x. n6 s8 s! `+ X# X0 j3 s๒. การทำกุศลให้ถึงพร้อม ได้แก่ การทำความดีทุกอย่างซึ่งได้แก่ กุศลกรรมบถ ๑๐ เป็นแบบของการทำฝ่ายดีมี ๑๐ อย่าง อันเป็นความดีทางกาย ทางวาจาและทางใจ5 q6 Q% t& [7 \' \7 i
, p. d/ Y9 y8 X5 @1 ~
ความดีทางกาย ได้แก่ การไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ทำร้ายเบียดเบียนผู้อื่นมีแต่ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน การไม่ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของเขาไม่ได้ให้ มาเป็นของตน มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และการไม่ประพฤติผิดในกาม
. J' _/ p7 j) S) @9 Qการทำความดีทางวาจา ได้แก่ การไม่พูดเท็จ ไม่พูดส่อเสียด ไม่พูดคำหยาบ และไม่พูดเพ้อเจ้อพูดแต่คำจริง พูดคำอ่อนหวานพูดคำให้เกิดความสามัคคีและพูดถูกกาลเทศะ
6 w2 @7 {2 P( w6 ^: k. ^- p5 e9 Q& t! K- Qการทำความดีทางใจ ได้แก่ การไม่โลภอยากได้ของของผู้อื่นมีแต่คิดเสียสละ การไม่ผูกอาฆาตพยาบาทมีแต่คิดเมตตาและ ปราถนาดีและมีความเห็นความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง ตามทำนองคลองธรรม เช่น เห็นว่าทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว& }" L1 w( ]0 ~3 C# P/ a6 _  y
* J6 l4 O" P; f2 r0 `: D, Z7 f1 H
๓. การทำจิตให้ผ่องใส ได้แก่ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ปราศจากนวรณ์ซึ่งเป็นเครื่องขัดขวางจิตไม่ให้เข้าถึงความสงบ มี ๕ ประการ ได้แก่
* M% u0 `7 [% {3 s9 T; m$ h5 K$ r8 f. d8 w
๑. ความพอใจในกาม (กามฉันทะ)- `' Q4 a3 p( B, E' r! \
๒. ความอาฆาตพยาบาท (พยาบาท)
1 |2 S9 b: k% |4 Y๓. ความหดหู่ท้อแท้ ง่วงเหงาหาวนอน (ถีนะมิทธะ)
! a6 I6 T* i  ~& ]0 Q: F๔. ความฟุ้งซ่าน รำคาญ (อุทธัจจะกุกกุจจะ) และ: a: g4 l% }% v: C* O9 e* w
๕. ความลังเลสงสัย (วิกิจฉา) เช่น สงสัยในการทำความดีความชั่ว ว่ามีผลจริงหรือไม่ วิธีการทำจิตให้ปฏิบัติสมถะผ่องใส ที่แท้จริงเกิดขึ้นจากการละบาปทั้งปวง ด้วยการถือศืลและบำเพ็ญกุศล ให้ถึงพร้อมด้วยการ และวิปัสสนา จนได้บรรลุอรหัตผล $ H% h& z* I! d% u
/ `* j- o  U8 |
อันเป็นความผ่องใสที่แท้จริง
( q( x$ q3 L% \, X0 \
" r" x1 E" H5 h: m9 {อุดมการณ์ ๔  x" Z. X9 U6 [& }1 a' Q
๑. ความอดทน ได้แก่ ความอดกลั้น ไม่ทำบาปทั้งทางกาย วาจา ใจ9 h( Z2 A! H, y: q
๒. ความไม่เบียดเบียน ได้แก่ การงดเว้นจากการทำร้าย รบกวน หรือ เบียดเบียนผู้อื่น
4 `, f, I( i- |4 @๓. ความสงบ ได้แก่ ปฏิบัติตนให้สงบทั้งทางกาย ทางวาจา และทางใจ2 D1 i' Y6 b% }! b/ ]) w5 B$ _
๔. นิพพาน ได้แก่ การดับทุกข์ ซึ่งเป็นเป้าหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนาเกิดขึ้นได้จาการดำเนินชีวิตตามมรรคมีองค์ ๘3 G( n5 V* c3 j
) ~+ D0 C4 ~) _/ b# T5 @
วิธีการ ๖
  x+ d0 Q; F3 _  t1 l; l& o0 [๑. ไม่ว่าร้าย ได้แก่ ไม่กล่าวให้ร้ายหรือ กล่าวโจมตีใคร
7 q+ m$ |+ v# |7 v๒. ไม่ทำร้าย ได้แก่ ไม่เบียดเบียนผู้อื่น+ W  Q8 P7 D/ C) a* P: N
๓. สำรวมในปาติโมกข์ ได้แก่ ความเคารพระเบียบวินัย กฎกติกา กฎหมาย รวมทั้งขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีของสังคม
  V1 E7 `% ^9 W6 K๔. รู้จักประมาณ ได้แก่ รู้จักความพอดีในการบริโภคอาหารหรือการใช้สอยสิ่งต่าง ๆ) ]1 L" q- ]3 Y. t
๕. อยู่ในสถานที่ที่สงัด ได้แก่ อยู่ในสถานที่สงบมีสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสม3 b8 O# C# w2 l8 I0 z  w. W
๖. ฝึกหัดจิตใจให้สงบ ได้แก่ฝึกหัดชำระจิตให้สงบมีสุขภาพคุณภาพและประสิทธิ# M% V, Z4 ?' K, N
ภาพที่ดี6 l2 Y& @- H& t- _" Q4 ]4 f' Y

4 `6 j, p0 x! B( n+ @9 Iขอบคุณข้อมูลจาก : dhammajak.net/budday/maka.php, ^# Y3 o+ e! t# i! ^
4 b9 s4 K4 h0 E1 s* [) H
ที่มา : http://campus.sanook.com/910849/วันมาฆบูชา/